არმური Armuri
არმური
არმური Armuri

არმური - ლიტარენა, უფრო კი – ბიბლიოთეკა
Armuri - literary Arena, or library from Georgia (country)


Forum started: Sun 9 Nov 2008
 
HomeHome  PortalPortal  RegisterRegister  Log inLog in  

 

 ინა არჩუაშვილი

Go down 
AuthorMessage
Admin
Into Armury
Into Armury
Admin

Male
Number of posts : 5843
Registration date : 09.11.08

ინა არჩუაშვილი Empty
PostSubject: ინა არჩუაშვილი   ინა არჩუაშვილი EmptyThu Jan 31, 2019 12:16 pm

ინა არჩუაშვილი Ina_ar10
Ina Archuashvili

ინა არჩუაშვილი

ინა (ირმა) არჩუაშვილი დაიბადა 1969 წლის 21 ივლისს ყვარელში. 1995 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1995 წლიდან მუშაობდა ჟურნალ-გაზეთებში კავკასიონი, ცხელი შოკოლადი, არილი. 1999-2002 წლებში თბილისის მე-6 საავტორო გიმნაზიაში ასწავლიდა ქართულ ენასა და ლიტერატურას.
2003 წელს გიმნაზიაში მოსწავლეებთან ერთად გამოსცა საბავშვო კრებული ღია გაკვეთილი. 2008 წლიდან მისი მოთხრობები იბეჭდება ქართულ ლიტერატურულ პერიოდიკაში – ლიტერატურული პალიტრა, ლიტერატურა (ცხელი შოკოლადის დამატება), ქართულ მწერლობა, ჩვენი მწერლობა, ლიტერატურული გაზეთი. 2010 წელს გამოსცა მოთხრობების კრებული ინო (გამომცემლობა საარი, რედაქტორი მარინე ხუციშვილი) და 2014 წელს - „მას ერქვა ვატანაბე “ (გამომცემლობა ინტელექტი, რედაქტორი ირაკლი კაკაბაძე), 2019 წელს - „მე ახლა არავის ველოდები“.
არის ლიტერატურული კონკურსების – Penმარათონი 2010-ის III პრემიისა და რეზო ინანიშვილის სპეციალური პრიზის მფლობელი. 2011 წელს იყო ლიტერატურული პრემია საბას ნომინანტი.
2013 წლის ივნისში მიწვეული იყო ლიტვაში მწერალთა და მთარგმნელთა საერთაშორისო ლიტერატურულ სემინარზე.
მისი მოთხრობები თარგმნილია ლიტვურ, აზერბაიჯანულ, თურქულ და ინგლისურ ენებზე.

ბმული:
* https://www.facebook.com/ina.archuashvili
* https://www.intelekti.ge/author_ge.php?id=281
* https://1tv.ge/elit_author/ina-archuashvili/

study


Last edited by Admin on Thu Jan 31, 2019 1:54 pm; edited 1 time in total
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Admin
Into Armury
Into Armury
Admin

Male
Number of posts : 5843
Registration date : 09.11.08

ინა არჩუაშვილი Empty
PostSubject: Re: ინა არჩუაშვილი   ინა არჩუაშვილი EmptyThu Jan 31, 2019 12:18 pm

ინა არჩუაშვილი

ბილიკი

ჩვენ მეხუთე უბანზე ვცხოვრობდით, ბაბოჩემი და პაპაჩემი მეოთხეზე. ჩვენი ბაღჩები ერთმანეთს მედიკო ძალოაანთ ბაღჩით იყო აცდენილი. როგორც დედაჩემი ამბობდა, მომიჯნეები ვიყავით ჩვენ და მედიკოაანი, ბაბოჩემისა და პაპაჩემის ბაღჩის ბოლო კი ვანია ძიაანთ ვენახს ემიჯნებოდა. ბაბოჩემთან რომ მივდიოდით, ჯერ ეზოდან ბაღჩაში უნდა გავსულიყავით ვიწრო, წოწლოპინა ფიცრის კარით, რომელიც მამაჩემმა საფუტკრიდან მოტანილი ძველი ფიცრებისგან შეკრა. გარდა სივიწროვისა, ამ კარს კიდევ ის ნაკლი ჰქონდა, რომ ძნელად იღებოდა და იკეტებოდა. ერთ მშვენიერ დღესაც მამაჩემს ნერვებმა უმტყუნა, კარი მთლიანად გააღო და უკნიდან სახელურზე გამობმული მავთულით, ამირანივით სამუდამოდ მიაბა ქვითკირის გალავანზე. რამდენჯერ სთხოვა დედაჩემმა მისი შეცვლა ან საერთოდ ჩამოხსნა, მაგრამ სიჯიუტისა თუ მოუცლელობის გამო მამაჩემს კარი აღარ შეუცვლია.
ბაღჩაში გასული ოციოდე მეტრს რომ გაივლიდი, ოდნავ წინ გადმოხრილი, დაჯღარკული ფურცელი შემოგხვდებოდა.ამ უნაყოფო ბებერ ხეს ფესვები სანახევროდ ზემოთ ჰქონდა ამოყრილი და პაპაჩემთან პირაშვებული ფეხსაცმლის დასაკერებლად წარამარა სირბილი მათი პირდაპირი დამსახურება იყო. ერთხელაც, უფროსების ნებართვით, მე და ჩემმა და-ძმამ ეს ფესვები ამოვთხარეთ. მიწით გამოტენილი, ყველაზე უცნაურად დაგრეხილი ყანწის ფორმის ძირკვი გულმოდგინედ გავასუფთავეთ, შიგნიდან ცხელი სანთელი გამოვავლეთ, სატუჩე გამოვუყვანეთ და ნამდვილ ხის ყანწად ვაქციეთ. ყანწს დღემდე სათუთად ვინახავთ ოჯახში და ვინც ნახავს, ყველა გაოცებულია მისი სილამაზითაც და ტევადობითაც.
ფურცლიდან მიწა ოდნავ მაღლდებოდა, ასე ნახევარი მეტრით. ბორცვზე რამდენიმე ნაბიჯს აადგამდი, მარცხნივ გაუხვევდი და იწყებოდა ბაბოჩემისა და პაპაჩემის სახლისკენ მიმავალი ბილიკი. ამ ბილიკზე წინ და უკან სიარულსა და სირბილში გაირბინა ჩემი, ჩემი დისა და ჩემი ძმის ბავშვობამ. თუმცა ჩემი ძმა ჩვენზე ბევრად უმცროსი იყო და, დღეს, როცა მესიზმრება ეს ბილიკი ან შეგნებულად ვიხსენებ ბავშვობას, სრულიად მარტოს ან მხოლოდ ჩემს დასთან ერთად ვხედავ მასზე მიმავალ საკუთარ თავს: შვიდი-რვა წლისები ვართ. სკოლაში არდადეგები დაგვეწყო და გახარებულები გასწრებაზე მივრბივართ ბილიკზე ვინ პირველი ჩაუკაკლავს ბაბოს და პაპას ახალ ამბავს. ხან ერთს აგვიცდება ფეხი და ხნულში გადავვარდებით, ხან მეორეს. ტანზე დედაჩემის შეკერილი ჩითის ჭრელი კაბები გვაცვია, თმებიც ერთნაირად მოკლედ გვაქვს შეკრეჭილი, როგორც ყველა ზაფხულს, ყურში კი მაშინდელივით ცხადად ჩამესმის ვენახში მოფუსფუსე პაპაჩემის ხმა: ჰაი, ინოოო, მიბრუნდი ერთი, წყაროდან ცივი წყალი მომირბენინე...
ბაღჩაზე გადასვლას ხუთ-ექვს წუთს ვანდომებდით. იმის მიხედვით, რა საქმეზე გვაგზავნიდნენ, დრო ან მცირდებოდა, ან იზრდებოდა. ჩემი გაუთხოვარი, ცოტა ქალაბიჭა დეიდისთვის ეს დრო ფურთხის გაშრობით შემოფარგლებოდა და, იცოცხლე, ჩვენც თავს არ ვზოგავდით. ისეც ყოფილა, რომ სიბნელის გამო, რომლის შიშიც საკმაოდ მოზრდილ ასაკში დავძლიე, გულამოვარდნილი სამ წუთშიც დავბრუნებულვარ შინ და ერთი საათიც მომინდომებია სახლიდან ბაბოჩემამდე გადასვლისთვის. ასე კი უმეტესად გაზაფხულზე ხდებოდა, როცა ზემოდან იქვე, ბილიკის თავში მდგარი აყვავებული ბალტყემლისა და შავი ბლის ქვეშ მივდიოდი, სახეზე მარცხენა მხარეს ჩარიგებული ჟონჟლების თეთრი, მტევანა კუნწულები მელამუნებოდა და ფეხებს ფრთხილად ვადგამდი, რომ არაფერი მევნო ბილიკის ძირში ამოსული ქალის იებისთვის. ამას თუ დავუმატებ პაპაჩემის ნათესავის, თენგიზა ძიას თეთრი ცხენით მოხნული მიწიდან ამოყრილი ბელტების ოხშივარს, გასაკვირი აღარ უნდა იყოს ჩემი შეყოვნების მიზეზი.
ადრე ბაღჩის ეს ნაწილი მთლიანად ვენახს ეკავა. მერე პაპაჩემმა ნახევარზე მეტი ვენახი გაჩეხა ძველი ვაზია, მეჩხერადღა ისხამსო და ვენახმაც, უფრო სწორად, დარჩენილმა რამდენიმე პლანმა, მელიტოაანთ ღობისკენ ჩაიჩოჩა, გაკაჭული ადგილი კი ბაბოჩემმა პამიდვრისა და ბადრიჯნის ჩითილებით შეავსო.
მელიტო პაპაჩემის ნახევარძმა და მარჯვენა მხრიდან მისი მომიჯნე იყო. ისინი მთელი ცხოვრება ერთმანეთს არ ელაპარაკებოდნენ, მგონი, მიწის თუ რაღაც მემკვიდრეობის არასწორად გაყოფის გამო; მაგრამ არ მახსოვს, პაპაჩემს ოდესმე მასზე ცუდი წამოცდენოდა. რაც შეეხება ბაბოჩემს და მელიტოს ცოლს, ჟუჟუნას, ეს წყვილი ნამდვილად ვერ შველდებოდა ერთმანეთს. ბაბოჩემი თავის ნახევარმაზლის ცოლს იმის ღირსადაც კი არ თვლიდა, სახელით მოეხსენიებინა: მაგ არსაქნელის ქათმებმა სულ გადამიქექეს ბოსტანი, ან მაგ არსახსენებლის ფეხი ჩემს სახლში არა ვნახო, იტყოდა ხოლმე ჟუჟუნას დანახვაზე და პირუჩუმრად ჩამოწყევლიდა. არ ვიცი, ბაბოჩემის ამ ნათქვამისა თუ რის გამო, არც ჟუჟუნა და არც მელიტო მართლა არ მოსულან მის სამძიმარზე. ის კი კარგად მახსოვს, პაპაჩემის გასვენების დღეს როგორ ბალღივით ტიროდა თავისი ქუჩის კარებთან უხერხულად მდგარი, ჯოხზე დაბჯენილი მელიტო.
პაპაჩემს სხვა ვენახიც ჰქონდა სოფლიდან მოშორებით, შოროხევის მარჯვენა ნაპირზე, სადაც ხშირად მივყავდით ხან მაყვლის და ასკილის, ხან ჭინჭრის საკრეფად, ზოგჯერ, უბრალოდ, გასასეირნებლად, რთველში ხომ, თავისთავად. ვენახის შესასვლელში, თაღართან, დაბალი, მრგვალად ტოტებგაშლილი შვინდი იდგა, რომლის ქვეშაც გაზაფხულობით მთვარეიები ამოდიოდა. გაფენდა ბაბოჩემი მის ძირში ჭურჭლის ზოლებიან ტილოს, ვედროდან საგზალს ამოალაგებდა, რომელიც უმთავრესად შოთი პურისა და ცხვრის ყველისგან შედგებოდა და ჩვენც მეტი რა გვინდოდა, მდინარიდან წამოსულ გრილ ნიავს და ბაბოჩემის დამოძღვრას ყველი ბეწა-ბეწა ჩაკბიჩეთ, პური ბევრი, გემრიელად ვყლაპავდით ლუკმებთან ერთად. მერე კი, სანამ ბაბოჩემი და პაპაჩემი ვენახში ფუსფუსებდნენ, მე და ჩემი და იქაურობას დავივლიდით ხოლმე და ჩვენთვის საინტერესო რაღაც-რუღაცებს ვაგროვებდით. მახსოვს, როგორ ვეძებდით ორღობეებში სასაცილო და ცოტა უხერხული სახელის მქონე ჯოხზე დასკუპებულ წითელ სოკოებს ტურუტუტუს, რომელსაც მინდვრის ყვავილებთან ერთად ვაზაში ვაწყობდით. საერთოდ კი, მგონი, იმ ბავშვებს უწვავდნენ და აჭმევდნენ, რომლებსაც უნებლიე შარდვა ჰქონდათ.
მართალია პაპაჩემის ვენახში ვიყავით, დღე იყო და მზეც გულუხვად ანათებდა, მაგრამ ცოტათი მაინც ყოველთვის გვეშინოდა და, ვცდილობდით, უფროსები თვალიდან არ დაგვეკარგა. ჩვენი შიშის მიზეზი ლეკები იყვნენ, რომლებიც ვენახიდან ერთი ხელის გაწვდენაზე, მდინარის მეორე ნაპირზე ცხოვრობდნენ. როცა წამოვიზარდეთ და გავიგეთ, რომ თურმე ლეკებიც ჩვეულებრივი ადამიანები იყვნენ, შიში, რა თქმა უნდა, გაქრა, მაგრამ, ცუდი ის იყო, რომ მის ჩანერგვაში ლომის წილი ძირითადად უფროსებს მიუძღოდათ; სწორედ მათ აძლევდათ ხელს გუდიანი ლეკებით ურჩი ბავშვების დაშინება. თუმცა გამოთქმა გუდიანი ლეკი ნამდვილად არ იყო მათი მოგონილი. სავარაუდოდ, ის ლეკიანობის დროიდან უნდა დამკვიდრებულიყო, როდესც მთიდან ჩამოპარული ლეკები საქონელთან ერთად, ხალხსაც იტაცებდნენ ხოლმე.
სხვათა შორის, ლეკის ქალები, ფატინები, თითქმის ყოველდღე დადიოდნენ ჩვენს სოფელში. წელზე რამდენიმე ფენად მყვირალა, ფერდოვანი ქსოვილები ჰქონდათ შემოხვეული, ფეხზე კი იშვიათი სილამაზის ჭრელ-ჭრელი ლეკური წინდები ან ჩითები ეცვათ და ათასნაირი წვრილმანით ვაჭრობდნენ. მე დღემდე მაქვს ასეთი წინდები, რომელიც ჩემი ბავშვობის ხელშესახები სახსოვარია.
ბილიკის მარცხენა მხარეს, საიდანაც მედიკოაანთ ბაღჩა ბაბოჩემისას ემიჯნებოდა, შავი ღოღნოშო ქლიავის ძირში იდგა იმ გარემოსთვის ოდნავ შეუფერებელი, შინდისფრად შეღებილი რკინის სკამ-სავარძელი, რომელზეც დაღლილი ბაბოჩემი და პაპაჩემი, თუ არ ციოდა, საათობით ისხდნენ ერთმანეთის გვერდით. ბაბოჩემს წინსაფრის ჯიბეში გამოულევლად ეყარა ვაშლის ჩირი, ჩამიჩი, პიტნის კანფეტი, გალეტის ნამტვრევები ან სხვა სასუსნავი და ფიცრების საზურგეზე ოდნავ მიწოლილი, როგორც თვითონ უყვარდა თქმა, ნება-ნება მიირთმევდა ამ ნუგბარს. სკამი ბილიკის გასწვრივ იდგა, პირით ჩრდილოეთისკენ და მასზე მჯდომი თვალს ვერ მოსწყვეტდი კავკასიონის მთების ულამაზეს ჯაჭვს. ერთ ადგილას მთები ვარცლივით იყო ჩაზნექილი, სადაც წელიწადის ნებისმიერ დროს თეთრად მოქათქათე თოვლს მე ცომს ვეძახდი. შემოდგომობით, როცა ძველ თოვლს ახალიც დაემატებოდა, გახარებული ხტუნვა-ხტუნვით გარს ვუვლიდი მთელ ეზოს და გავყვიროდი: ცომი ამოფუვდა, ცომი-მეთქი... რაღა თქმა უნდა, ჩემი სიხარულის მიზეზი ამ ლამაზი პეიზაჟით ტკბობაზე უფრო ის იყო, რომ სულ მალე, თოვლი ბარშიც ჩამოაღწევდა და მე და ჩემი და, ქუჩაში, თელავის ბაზარზე მამაჩემის ნაყიდი ულამაზესი, კრიალა ლურჯი ფერის თხილამურებით ვისრიალებდით.
მარცხნივ თუ გადმოიტანდი მზერას, დაინახავდი თითქმის სრულიად მოტიტვლებულ მინდორს ნაკალოვარს. პაპაჩემის მონაყოლის მიხედვით, ლეკებს იქ ქართველი ტყვეები _ უფრო კი ქალები და ბავშვები აუყვანიათ, ხელფეხშეკრულები ძირს დაუყრიათ და ცხენებშებმული კევრებით თავთავივით გაულეწავთ. სწორედ მას შემდეგ დაურქმევიათ ამ ადგილისთვის ნაკალოვარი, სადაც დღემდე, ხე და ბუჩქი კი არა, ბალახიც აღარ ხარობს თურმე. ბუნებრივია, რომ ლეკების მიმართ ჩემი და ჩემი დის ზემოთ ხსენებული შიშის ერთ-ერთი მიზეზი, ეს საშინელი ამბავიც იყო.
კიდევ ოციოდე ნაბიჯის გავლის შემდეგ, სანამ ბილიკი მარჯვნივ გადაუხვევდა და ბაღჩის პირველ კარს მიადგებოდი, კუთხეში მდგარ უშნოდ დაგრეხილ ზღმარტლის ძირს, თითქოს სიმახინჯის დასაფარავადო, წინიდან ეფარებოდა ბებერი გუდა ლეღვის ხე, რომელიც ზაფხულში უგემრიელესი ნაყოფით ერთნაირად გვიმასპინძლდებოდა ბავშვებს, დიდებს, ათასგვარი სახეობის მწერებსა და ფუტკრებს, ზამთარში კი ჩვენი ქალების წყალობით ქარვისფერ მურაბად იქცეოდა და იმის ჭამას არაფერი სჯობდა.
მწერების ხსენებისას ფუტკრები შემთხვევით არ გამომიყვია ცალკე. ისინი ჯერ კიდევ ჩემი შორეული წინაპრებიდან მოყოლებული, ჩვენი ოჯახის მატერიალურ მდგომარეობას უზრუნველყოფდნენ და, შესაბამისად, ყოველთვის დიდი პატივით მოიხსენიებოდნენ. როცა სახლში სუფრა იშლებოდა, რაც არცთუ იშვიათად ხდებოდა, მამაჩემი თითქმის ყოველთვის სვამდა ამ გონიერი, სასარგებლო და შრომისმოყვარე არსების სადღეგრძელოს. მიუხედავად იმისა, რომ საფუტკრე ყოველთვის სოფლიდან შორს, რომელიმე მთის ძირში ან მინდორში გვქონდა მოწყობილი, ჩვენს სახლში ზამთარ-ზაფხულ ირეოდა ფუტკარი. თუ ძალიან არ შეგვაწუხებდნენ ცხვირწინ ბზუილით, ხელსაც არ ავუქნევდით, რადგან ვიცოდით, რომ ამით უფრო გავაღიზიანებდით. კბენით კი, იცოცხლე, იმდენჯერ უკბენიათ, რამდენჯერაც გინდათ. იმის ცოდნა, რომ კბენის შემდეგ ფუტკარი კვდება, ჩვენი ცრემლების გამომზეურების უფლებას არ გვაძლევდა და ნესტრის ამოღებამდე მოთმინებით ვიტანდით ტკივილს რა თქმა უნდა, იშვიათი გამონაკლისების გარდა. მერე კი, ცივი ქვა და იმის ჯანი... დავიდებდით ნაკბენზე და აღარც ძალიან გვისივდებოდა და რამდენიმე წუთში ტკივილიც უკვალოდ ქრებოდა.
დაწვრილებით მართლა არ ვიცი როგორი იყო მამის მხრიდან ჩემი წინაპარი პაპა-ბებიების დამოკიდებულება ამ მწერის მიმართ, მაგრამ მამაჩემს მეფუტკრის პროფესიასა და ფუტკრის შესახებ ცოტა უცნაური და გადაჭარბებული წარმოდგენა რომ ჰქონდა, ეს მთელმა სამეზობლომ და ყველა მისმა ახლობელმა იცოდა. ალბათ ამიტომაც არავის გაჰკვირვებია, როცა თებერვლის ცრიატ დღეს, ეზოში ჩალის სკამებზე დასვენებულ მამაჩემის კუბოს მთელი საათი დასტრიალებდა თავზე ფუტკრების გუნდი. იქნებ მართლაც უკანასკნელ გზაზე გასაცილებლად, როგორც ამას მერე ხალხი ლაპარაკობდა.
ფართო, ხის ჩარჩოთი შეკრული მავთულის ბადის კარში გახვიდოდი თუ არა, ათი-თხუთმეტი მეტრი სიგრძის სულ სხვანაირ ბილიკზე იდექი. ეს ისევ იმ ბილიკის გაგრძელება იყო, მაგრამ თან დამოუკიდებელი, უფრო კოხტად, ლარივით გაჭიმული კარიდან კარამდე. ბაღჩის ამ ნაწილში ბაბოჩემს და პაპაჩემს ძირითადად ბოსტნეული მოჰყავდათ. აქ მიწას გუთნით არასოდეს ხნავდნენ, სულ ბარით და თოხით ამუშავებდნენ. ამიტომ, ბილიკი ყოველთვის საგულდაგულოდ და ფაქიზად იყო გვერდებზე ჩამოსწორებული. მასზე მიმავალს ისეთი შეგრძნება გქონდა, თითქოს ეს-ესაა ზღვაში გრძელი ნავით შეცურე და მიწის შავი ბელტები აქეთ-იქიდან ტალღებად გეხლებაო. გვიანი გაზაფხული თუ იდგა და მთელი ბოსტანი სარზე ასული ლობიო-ბარდის იისფერნარევი თეთრი ყვავილით ერთიანად იყო გადაპენტილი ხომ, თავი შუაგულ სამოთხეში გეგონებოდა. მთელ ამ მშვენიერებას ემატებოდა წითლად მოელვარე ღაჟღაჟი, რომელსაც ბაბოჩემი ხახვთან ერთად ულამაზესი კოპწია კვლების გარშემო ჩათესავდა ხოლმე. ბაღჩის ამ ნაწილშივე იდგა ორი კეხურა ვაშლის, ერთი გულაბი მსხლისა და ერთიც ჯიშიანი კარალიოკის ხე, რომლებიც აგვირგვინებდნენ ამ იდილიას ტანმაღლები ზემოდან დაჰყურებდნენ ნარგავებს, ემანდ არავინ არაფერი ავნოსო.
მაგრამ ყოველთვის ასე მომხიბლავად როდი გამოიყურებოდა ეს ჩემ მიერ სამოთხედ მონათლული ადგილი. მაგალითად, ზამთრის პირზე, უმთვარო, კუნაპეტ ღამეში, როცა ზევით-ქვევით მოთარეშე სუსხიანი ქარი ათასნაირ საშინელ ხმას გამოსცემდა, მე და ჩემი და კი შიშისგან ძლივს მივათრევდით სახლისკენ ფეხებს და ვფიქრობდით ხუთიოდე წუთის წინ გაგუზგუზებულ ღუმელთან პაპის მონაყოლ ლეგენდაზე დაცემული ანგელოზების შესახებ; კბილს კბილზე ვაცემინებიდით, ერთი სული გვქონდა სახლში მალე მივსულიყავით, რომ თბილ ლოგინში შემძვრალებს ვეღარ დაგვენახა თავს ზემოთ გაკაშკაშებული ცა, სადაც, ჩვენი აზრით, ანგელოზები შეკრებას მართავდნენ.
მეორე კარის გაღებისთანავე იწყებოდა ბაღჩის ყველაზე მოზრდილი, ხეხილით სავსე ნაწილი. ბილიკი აქ ისეთი გამოკვეთილი და სწორი აღარ იყო, მაგრამ ერთგან მაინც კარგად ემჩნეოდა წლების განმავლობაში გატკეპნილი ვიწრო ზოლი, რომელიც ხან ისევ სწორად მიდიოდა, ხანაც დიდი, გაფართხული თხილების ძირში უჩინარდებოდა და მერე ისევ ჩნდებოდა. მარჯვენა მხარეს გვერდით ჩაუვლიდი ბებერ ხეჭეჭურს და მის ქვეშ მდგარ, უფრო სწორად, სოკოსავით ამოსულ ცემენტის რკინისფეხიან მრგვალ მაგიდას, რომელსაც ბრტყელი რკინისავე სალტე ჰქონდა შემოვლებული. წინ და უკან ბევრი რომ არ ევლო, ბაბოჩემი ამ მაგიდაზე აგროვებდა ძირს ნაყარ ხილს, ჭყინტ სიმინდს, სხვადასხვა ბოსტნეულს და, შებინდებისას, ბაღჩაში საქმეს რომ მოითავებდა, წინსაფრის კალთით ერთ წაღებაზე მიჰქონდა შინ. სხვათა შორის, ხეჭეჭური უფრო იმით დამამახსოვრდა, რომ ბაბოჩემი ამ მსხალს ხარშავდა და ისე მიირთმევდა ალბათ, უკბილობის გამო. ერთი-ორჯერ მეც გავუსინჯე გემო და ვერ ვიტყვი, რომ უგემური მეჩვენა. აი, ჩემი და კი მსგავს რამეს არასოდეს დააკარებდა პირს. მაგალითად, ასევე მოხარშულ, მარცვალ-მარცვალ დაფხვნილ სიმინდს, რომელსაც ზამთარში ღუმელს მიფიცხებული მე, ბაბო და პაპა გემრიელად შევექცეოდით. მსხლიდან ოდნავ მოშორებით, სადაც ზაფხულობით მზე ნაკლებად უდგებოდა, ისეთივე რკინის გრძელი, ოღონდ უზურგო სკამი იდგა, როგორიც ვენახში. იქვე, სკამის უკან კი სარწყავი რუ გადიოდა და თაკარა სიცხეში აქ ჯდომას და დასვენებას არაფერი სჯობდა. რაც შეეხება ტკბილ ბროწეულს, რომელსაც ტოტები სანახევროდ მედიკოაანთ ბაღჩაში ჰქონდა გადაშვერილი, ჩემი და ჩემი დის უსაყვარლესი ხილი იყო. სამწუხაროდ, მეწლეურობისა და იმის გამო, რომ საერთოდაც ცოტას ისხამდა, მისი ჭამით გული არასოდეს გვიჯერებია.

(გაგრძელება ქვემოთ)

study


Last edited by Admin on Thu Jan 31, 2019 1:55 pm; edited 1 time in total
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Admin
Into Armury
Into Armury
Admin

Male
Number of posts : 5843
Registration date : 09.11.08

ინა არჩუაშვილი Empty
PostSubject: Re: ინა არჩუაშვილი   ინა არჩუაშვილი EmptyThu Jan 31, 2019 12:19 pm

ინა არჩუაშვილი

ბილიკი

(გაგრძელება)

სამაგიეროდ, ძღომაზე და თავზესაყრელად გვქონდა შავი, ცერისსიმსხო თუთა, რომელიც, ჩემი აზრით, ცოტა უადგილო ადგილას, შუა ფეხისგზაში იდგა. მიუხედავად იმისა, რომ მის კენწეროზე შემომჯდარს ფეხებში შიშის ქარი მივლიდა, მაინც ერთ რამედ ღირდა სამყაროსთვის ზემოდან ცქერა და უგემრიელესი თუთით პირის ჩატკბარუნება. ზოგჯერ, როცა ბევრი ერთად დამწიფდებოდა, თუთის ქვეშ დავდგებოდით, მაგიდის გამძლე მუშამბას კუთხეებით გავჭიმავდით, პაპაჩემი ან ჩემი გაუთხოვარი დეიდა კი, რომელსაც მამაჩემი ცოლისძმას ეძახდა, ხეს რამდენჯერმე ძლიერად შეაქანებდნენ ხოლმე. მოდიოდა და მოდიოდა ტყაპატყუპით თუთის წვიმა და მუშამბის შუა ნაწილში შავი, სურნელოვანი გორა დგებოდა. მაშინდელი თუთის გემოს და სუნს დღემდე უცნაური, თავბრუდამხვევი ნეტარებით ვიხსენებ. ბავშვობის მერე სულ რამდენჯერმე ვჭამე თუთა, მაგრამ, ცხადია, მას ის გემო და სურნელი აღარ ჰქონდა.
ბროწეულის ხესთან ახლოს, მსხვილ პალოებზე ძველი რკინის საწოლის ჩაჭყლეტილი ბადე იდო, რომელზეც პაპაჩემი თივის უზარმაზარ ზვინს დგამდა ხოლმე. მის ქვეშ ზამთარ-ზაფხულ ქათმები იქექებოდნენ და კრიახობდნენ. ზვინის შემდეგ იდგა გადაბრეცილი ფეხსადგილი და საღორე, რომელთა გვერდით გავლაც ვერ გეტყვით რომ დიდ სიამოვნებას წარმოადგენდა. ამიტომაც, ბილიკი ზვინიდან მკვეთრად უხვევდა მარჯვნივ და უგემრიელეს ლოყაწითელა და წვნიან მსხლის ხესთან გადიოდა. ხეს უკან მოექცეოდი თუ არა, თან ცალი ხელით ბაღჩის მესამე, ეზოში შესასვლელი მაღალი კარი უნდა შეგეღო.
ეზოში, სათონესთან, კიდევ ერთი მძიმე, მრგვალი რკინა ეგდო; სკამი არ ეთქმოდა, მაგრამ მის მოვალეობას მშვენივრად ასრულებდა. ოდნავ აცივდებოდა თუ არა, რკინაზე საზაფხულოდ დაფენილ თხელ ტილოს ბაბოჩემი ზემოდან ოთხად დაკეცილ კუბოკრულ შალს გადააფარებდა, ზედ თბილად დაჯდებოდა და ხან კალთაში ჩაყრილ ხახვს არჩევდა, ხანაც საჩურჩხლე თხილს და კაკალს ასხამდა ძაფზე ან ვაშლს ჩირავდა.
თავად სათონე, რიყის ქვით ნაშენ ერთსართულიან, კრამიტით გადახურულ დამოუკიდებელ შენობას წარმოადგენდა, რომელიც დასავლეთის მხრიდან მთლიანად ღიად, უკედლოდ იყო დატოვებული, რომ თონიდან ამოსულ ბოლს შიგნით არ ეტრიალა. აქედანვე გადიოდა ბაბოჩემისა თუ მისი მეზობლების ეზო-ყურეში ახალგამომცხვარი შოთი პურებისა თუ გვერდებდაბრაწული ნაზუქების მადისაღმძვრელი სუნიც. თავზე თეთრხილაბანდწაკრული და ფითქინაწინსაფრიანი ბაბოჩემი თონეში ფიჩხს რომ ააბრიალებდა და ვარცლთან დადგებოდა, ეს იმის ნიშანი იყო, რომ ცომის ამოგუნდავება იწყებოდა. მე და ჩემი დაც წამში იქ გავჩნდებოდით ხოლმე იმ იმედით, ეგებ ცომის პატარა ნაგლეჯები ჩვენც შეგვხვედროდა `სატიტყნაოდ~ და, მოგვიანებით, განელებულ თონეში ჩვენივე ხელით ჩასაკვრელად. გუნდების ამოღებას რომ მორჩებოდა, ბაბოჩემი გავარვარებულ თონეს `მარილწყალს აჭმევდა~, თონის კედლებზე ცოცხს რამდენჯერმე სწრაფად შემოუსვამდა და პურის მიკვრას იწყებდა. იმის გასაგებად, ცხარე ხომ არ იყო თონე, ჯერ რამდენიმე ლავაშს მიაკრავდა და, როცა დარწმუნდებოდა, რომ ცომი არ ითაფებდა, შოთებსაც მიაყოლებდა ხოლმე. თუ ხასიათზე იყო, ნაზუქებსაც აცხობდა, საშობაოდ კი, ხელ-ფეხ გაფარჩხულ, ძალიან სასაცილო, ჭუჭუებიან და ჩამიჩისთვალებიან პატარა კაცუნებს – ბასილებს; ასევე, ნახვრეტებიან მრგვალ პურებს, რომელსაც ჭუჭრუტანებს ვეძახდით და მარტო ბავშვები ვჭამდით. ზოგჯერ, ერთი-ორი პური მაინც მოსწყდებოდა ხოლმე თონის კედლებს და ცხელ ნაკვერჩხლებზე კუტად ცხვებოდა.
პურის გამოცხობას დაახლოებით ნახევარ საათი სჭირდებოდა, მაგრამ, დახდამდე, კინჭუტის წვერით ყუას მაინც სინჯავდა ხოლმე ბაბოჩემი. თუ წვერს ცომი არ აჰყვებოდა, მზად იყო, თუ არადა, ცოტა ხანს კიდევ აცდიდა. პურის დახდაში მე და ჩემი დაც ვეხმარებოდით. თონიდან ამოყრილ ცხელ-ცხელ შოთებს აქეთ-იქიდან წვერებში ვკიდებდით ხელებს და იქვე მდგარ გრძელ მაგიდაზე, როგორც ბაბოჩემმა გვასწავლა, `ფრჩხილით ქვემოთ ვაწყობდით, რომ პურისთვის ჰაერს თავისუფლად ევლო და მალე გაცივებულიყო. თან, შიგადაშიგ, ცხელ ლავაშში ცხვრის ან ძროხის ყველის ნაფშხვენებს გადავახვევდით (მე ერთმანეთში აზელილი თაფლი და კარაქიც მიყვარდა ლავაშზე წასმული და დაგორგოლავებული) და გემრიელად ვიყმინთებოდით. ოღონდ, ლავაშს აუცილებლად თავ-ბოლოწამტვრეულს ვჭამდით, რადგან გვჯეროდა, რომ თუ ასე არ მოვიქცეოდით, აუცილებლად `დედა მოგვიკვდებოდა. იყო პურის ცხობასთან დაკავშირებული კიდევ ერთი რიტუალი, რომელსაც ბაბოჩემი ყოველთვის ასრულებდა: ყველა გამოცხობაზე ის უსიკვდილოდ გასცემდა ხოლმე მეზობლებში რამდენიმე პურს და, ამბობდა, რომ ჩვენი მიცვალებულების მისავალიაო.
ყველაზე საამო პროცესი კი ჩვენთვის მაინც მეორე დღეს იწყებოდა, თონის განელების შემდეგ, როცა პირდაპირ თონეში ჩამხტრები და ნაცარში ამოგანგლულები ვახრამუნებდით პურის მოხდის შემდეგ კედლებზე შერჩენილ სიფრიფანა მარილიან ქერეჭებს ფაფხაჭელებს.
თონის გადმოსწვრივ, ეზოს მარჯვენა მხარეს, მთელი მავთულის ღობის გაყოლებაზე, სანამ ქვიტკირის გალავანი დაიწყებოდა, თითა ყურძნის პატარა ხეივანი იყო გაშენებული, რომლის ქვეშაც სხვადასხვა ფერის ვარდები გვიან შემოდგომამდე ყვაოდა. ეზოს სიგანეზე ჩამოუდიოდა საკმაოდ ფართო, ცემენტის კალაპოტში მოქცეული რუ. გადაივლიდი მის ერთ ნაწილზე ხიდად გადებულ ხმაურიან თუნუქს და ქვიტკირისავე ძველი, ორსართულიანი შენობის წინ იდექი. ეს იყო პაპაჩემისა და ბაბოჩემის სახლი.
თეთრად შეღებილი ხის კარით, დაბალჭერიან, ყვითელფარდებიან ოთახში შედიოდი. მარცხნივ, მარანში შესასვლელი კარი იყო, მარჯვნივ ღუმელი, კუშეტკა და დიდი, გასაშლელი მაგიდა იდგა. მეორე, შედარებით პატარა ოთახში ბაბოჩემს და პაპაჩემს ეძინათ ფანჯრებთან მიდგმულ რკინის საწოლებში. ერთ ფანჯარაზე ყოველთვის იდგა ვერცხლისფერმუცლიანი ძველებური ნავთის ლამფა, დანარჩენ ორზე კი ძველი ჩაიდნებითა და ქვაბებით, ბაბოჩემის ოთახის ყვავილები იყო ჩამწკრივებული. ფარდაჩამოფარებულ კარს აქედან შიგნითა ოთახში გაჰყავდი, სადაც ხან ჩვენ, ხანაც სტუმრად მოსული ჩემი დეიდები, ბიძები და დეიდაშვილები იძინებდნენ.
მარანში შესვლამდე, რომელიც ბაბოჩემისა და პაპაჩემის სახლის ერთ-ერთ ყველაზე საინტერესო ადგილს წარმოადგენდა, ჯერ მძიმე რკინის ურდული უნდა აგეხსნა ერთმანეთზე ცერად დაწყობილი ფიცრებისგან შეკრული კარისთვის, მერე ცემენტის ერთი საფეხურით ქვემოთ ჩასულს მარცხენა კედელზე შნურებზე დამაგრებული ძველებური დენის ჩამრთველი გადაგეტრიალებინა და, პირველი, რასაც შუქის ანთებისთანავე დაინახავდი, იყო ჭერამდე ასული, გაურანდავი ფიცრის განიერი თაროები, რომლებზეც ათასნაირი კომპოტის, მურაბის, პავიდლოს, კონსერვისა და მწნილის დიდ-პატარა ქილები ეწყო. იქვე, დაბალ მაგიდაზე იდგა შავი ემალის დიდი ქვაბი, რომელშიც ბაბოჩემი ორად გადატეხილ შოთ პურებს ალაგებდა. ჭერში კი შიშველ კოჭებზე ჩამოკიდული კონებად შეკრული გამხმარი მწვანილეული, პიტნის ნაწნავები, ხახვისა და ნივრის გალები და გრძელ ძაფებზე აკინძული ყურძნის მტევნები, ფოთლებშემხმარი აკიდოები და ჯაგნები კონწიალობდა. ცოტა მოშორებით, ხის კავებით ეკიდა თონეში შებოლილი ღორის დიდრონი ბარკლები და ნეკნები, რომელსაც ზამთარში წვრილად ჩაკუწულს ხარშავდა ბაბოჩემი. ამის მერე, დატკეპნილ მიწაზეც თუ მოატარებდი თვალს, დაინახავდი სამ უზარმაზარ სიპ ქვას, რომელთა ქვეშაც, მუცელგაბერილ ოცჩაფიანებში, პაპაჩემი თავის დაწურულ ღვინოს ინახავდა.
რაც შეეხება ორთვალა სახლის მეორე სართულს, ის რიყის ქვით ნაშენი რამდენიმე ფარღალალა ოთახისგან შედგებოდა. ერთი მათგანი მამაჩემს წლების წინ, ახალი სიძე რომ ყოფილა, თავისი ხელით გაუბათქაშებია, მაგრამ მას მერე ამ ოთახებს ბევრი აღარაფერი შემატებია და ასაკში შესულ პაპაჩემსაც საბოლოოდ აუღია ხელი მათ გამართვაზე.
ბაბოჩემი და პაპაჩემი ღრმა სიბერემდე ჯანმრთელობას მაინცდამაინც არ უჩიოდნენ. ერთი ეგ იყო, ბაბოჩემს ახალგაზრდობიდანვე დიაბეტი ჰქონდა და მსუყე საკვებს არასოდეს მიირთმევდა; ჭამდა თალხი ფქვილით გამომცხვარ პურს და შაქარს და მარილს ახლოს არ ეკარებოდა.
კულაკის ნებიერა ქალიშვილი, ბაბოჩემი, ჟამუტაანთ ბაბულია, ცოტა ცივი და ქედმაღალი ქალი იყო. სხვა სოფლელი ქალებივით მეზობლებში არასოდეს ითქვიფებოდა და საშინლად სძულდა ჭორაობა. თავსაც შეძლებისდაგვარად უვლიდა და საქმესაც ზომიერად აკეთებდა დღეებზე ანაწილებდა, რომ ერთბაშად არ გადაღლილიყო. ზაფხულში სიგრილით წავიდოდა დაბლავენახში და იქიდანაც მზის ჩასვლამდე არ ამოვიდოდა; შვინდით ან ლეღვით სავსე მძიმე ვედროს არასოდეს ასწევდა კრეფდა იმდენს, რამდენის ტარებასაც შეძლებდა. თავზე მუდამ ლამაზი ბამბის მოსახვევი ეფარა და ჩითის კაბა და ჩუსტიც ყოველთვის შესაფერისი ეცვა. ჰყავდა საკუთარი მკერავი, გაუთხოვარი კოჭლი მარუსა და გაზაფხულისა და შემოდგომის სეზონს ისე არ ჩააგდებდა, რომ ერთი ახალი საგარეო კაბა და თითოც ბამბაზიისა და ჩითის ხალათი არ შეეკერინებინა მისთვის. ყმაწვილქალობაში ბაბოჩემი თურმე ბაფთიან გიტარაზეც უკრავდა და კარგი მოლხენაც ჰყვარებია.მერე და მერე, ასაკში რომ შევიდა, უფრო გაზეთი და ახალი ინფორმაციები აინტერესებდა. დიდ მაგიდაზე ყოველთვის ეწყო მშობლიური რაიონის გაზეთისა და `სოფლის ცხოვრების~ ახალი ნომრები. ამ ყველაფერთან ერთად, გიორგევნა, როგორც სიძეები ეძახდნენ ბაბოჩემს, დომინოს თამაშის უბადლო ოსტატიც იყო და თავის შეუცვლელ პარტნიორთან, პაპაჩემთან ერთად, საანგარიშოს ჩხაკუნსა და დომინოს კოჭების კაკუნში გაჰყავდა ზამთრის მოსაწყენი საღამოები.
მისი მართლაც ერთგული თანამეცხედრე, პაპაჩემი გოგია კი უფრო ნაკლებად პრეტენზიული, უბრალო მშრომელი გლეხი იყო. ტრაქტორისტების ბრიგადირი დღესა და ღამეს მინდორში ატარებდა და სახლში ზოგჯერ დასაძინებლადაც ვერ მიდიოდა. პაპაჩემი სამამულო ომის დროს ზურგში დაუტოვებიათ და უთქვამთ, იცოდე, ნახევარი საბჭოთა კავშირი შენი ტრაქტორებით მოხნულმა მიწამ და კომბაინებით აღებულმა ხორბალმა უნდა გამოკვებოსო. ამასაც დაუკაპიწებია მკლავები და ზედმეტსახელი მინდორაც იმდროიდან შერქმევია. მაგრამ მხოლოდ ეს ჯილდო არ უკმარებიათ, მოსკოვში რომელიღაც ყრილობაზეც მიუწვევიათ და სტალინის ხელმოწერით საპატიო სიგელიც გადაუციათ. იქიდან ჩამოტანილი ეს სქელი მუყაოს ფურცელი და კიდევ ორი სუვენირი უზარმაზარი ჭრელი ფანქარი და შავ-თეთრი კალამი კრემლის გამოსახულებით, რომელთა ხელში დაჭერა ბავშვობაში ჩვენი ოცნების საგანს წარმოადგენდა უკანასკნელად პაპაჩემის გასვენების დღეს ვნახე მის სხვა ნივთებთან ერთად.
მე მას სიცოცხლეშივე დავპირდი, რომ დავიტირებდი და სიტყვა შევუსრულე, მაგრამ მორცხვობის გამო, ამის გაკეთება ძლივსღა მოვახერხე გასვენებამდე რამდენიმე საათით ადრე, როცა უკვე ყოველგვარი იმედი გადაწურული მქონდა.
კუბოს გარშემო ერთმანეთზე მიტყუპებული სკამების გრძელ მწკრივში სწორედ იმ ადგილას ვიჯექი, საიდანაც ზამთარში რკინის საჩხრეკით პაპაჩემი ღუმელს უჩიჩხინებდა ხოლმე. უცებ, სრულიად მოულოდნელად ამომიჯდა გული და ტირილით იმ ამბების ხმამაღლა მოყოლა დავიწყე, რომლებზეც ბოლო დღეების განმავლობაში განუწყვეტლივ ვფიქრობდი; ვყვებოდი მინდვრიდან პაპაჩემის მოტანილ, კონებად შეკრულ ყაყაჩოებსა და სურნელოვან დასტამბოებზე; იმაზე, თუ მუხლებზე წამოსკუპებულ მე და ჩემს დას, ზღაპრების სანაცვლოდ, როგორ გვავარცხნინებდა პაპა შემეჩხერებულ თეთრ თმას ყავისფერი პატარა სავარცხლით, რომელსაც ვაზის სამყნობ დანასთან ერთად მუდამ ჯიბით დაატარებდა; თუ ბილიკზე როგორ ბავშვივით მოარბენინებდა ჩვენთვის ხეივანზე აქა-იქა დამწიფებულ ადრეულა ყურძნის კუფხალებს და, კიდევ იმაზე, რომ სიცოცხლეში ვერ ვუთხარი, თუ ბოლო დროს, ნაავადმყოფარი, თავისი საყვარელი, ორჯიბიანი ლურჯი სატინის ხალათით ეზოში მოფარფატე, როგორ ჰგავდა რომელიღაც პატარა, გალეულ ჩიტს...
აი, ასე გამოვემშვიდობე პაპაჩემს ჩემი პირველი და, ვინ იცის, უკანასკნელი ხმით ნატირალით, რადგან მერე, ვერც მამაჩემისა და ვერც ბაბოჩემის დატირება ხმით ვეღარ შევძელი. საწყალი ბაბოჩემი ამ დროს წნევადარტყმული და ფეხმოტეხილი, თუმცა გრძნობაზე მყოფი, მეორე ოთახში გაუნძრევლად იწვა. დროდადრო კედელზე ხელის რტყმითა და ხმამაღალი ამოკვნესით პაპაჩემს აქედან გაეხმიანებოდა ხოლმე. უმეტესად კი თავისთვის იყო გატრუნული ლოგინში და ჭერში უაზროდ აცეცებდა ცრემლდამშრალ თვალებს.
პაპაჩემის შემდეგ, წესით, მისი რიგი უნდა დამდგარიყო, მაგრამ როგორც იტყვიან ხოლმე, თურმე ეშმაკს არც ჩვენთვის ეძინა. სრულიად საღსალამათი მამაჩემი ავარიაში მოყვა და მისმა გარდაცვალებამ ისედაც გაუბედურებულ ბაბოჩემს კიდევ უფრო გაუმწარა დარჩენილი სიცოცხლე; სიკვდილი სანატრელად ექცა და მამაჩემის ორმოცამდე რამდენიმე დღით ადრე, დაისვენა კიდეც საწყალმა. წესიერად ვერც გამოვიგლოვეთ. ვიღას ჰქონდა მისი თავი, მამაჩემის შემდეგ დახოცილები ვიყავით.
თითქმის მთელი კვირა იყო ღია ბაბოჩემისა და პაპაჩემის უკანა ეზოს დიდი, ცისფრადშეღებილი ქუჩის კარები. ქელეხისთვის ნაქირავები გასაშლელი მაგიდები და სკამები დასაფლავების დღესვე წაიღეს სატვირთო მანქანით, ცხიმიან ხელსახოცებს და სუფრად გამოყენებული ქაღალდის მოზრდილ ნაგლეჯებს კი დიდხანს დააფრიალებდა აქეთ-იქით ქარი.
მიუხედავად იმისა, რომ ბაბოჩემსა და პაპაჩემს სწორედ უკანა ეზო აკავშირებდა გარესამყაროსთან სოფლის მთავარ ქუჩასთან, ისინი ამ ეზოს ერთიანი კარ-მიდამოს ნაწილად თითქოს ვერ აღიქვამდნენ. რამდენიმე დღე ისე გავიდოდა, რომ ბაბოჩემი აქეთ არცკი გამოიხედავდა; ან რა საქმე ჰქონდა ამ ცარიელ ეზოში, სადაც ერთი ჯუჯა, უხვნაყოფიანი ბალტყემლისა და კედლის ძირებზე ჩარიგებული გიორგობულების მეტი არაფერი იდგა. მარტო ზამთარში უხდებოდათ მოხუცებს აქეთ ხშირი სიარული, როცა პაპაჩემი ტყიდან მოტანილ ორ-სამ ლაფეტ პატარა მორებად დახერხილ წიფლისა და რცხილის შეშას დაახვავებდა ხოლმე.
ბაბოჩემის ორმოცამდე ჩემი ქალაბიჭა და უკვე ჭაღარშეპარული დეიდა ცოტა ხნით ისევ თავის ქალიშვილობის ბინაში გადმოსახლდა. ათასი საქმე იყო სახლი არეული, ჭურჭელი დასაბინავებელი, არც მიმსვლელ-მომსვლელი წყდებოდა. გარდა ამისა, სანთელი ხომ უნდა აენთო ვინმეს, თანაც, რადგან ყველაზე უმცროსი იყო დებს შორის, ბაბოჩემმა და პაპაჩემმა სწორედ მას `დაუმტკიცეს~ მთელი თავიანთი მონაგარი სახლკარიანად და პასუხისმგებლობაც მეტი ჰქონდა.
Mმოხუცების დანატოვარი დიდი ვერაფერი ქონება იყო, მაგრამ რაც შეძლეს საწყლებმა, ის მოიქონიეს თავიანთი ალალი შრომითა და პატიოსანი ცხოვრებით, სიბერეში კი პენსიისა და ოთხი გათხოვილი ქალიშვილის ანაბარა დარჩნენ. `ბიჭის ფასი მაინც არაფერი არ არის, წამოსცდებოდა ზოგჯერ სიბერეში შვილებზე რაიმეთი, უფრო კი, მათი იშვიათი სტუმრობით განაწყენებულ ბაბოჩემს და დიდი ხნის წინ გარდაცვლილ ერთადერთ ბიჭსაც, რომლის შესახებაც არასოდეს ლაპარაკობდა, მხოლოდ მაშინ გაიხსენებდა ხოლმე სინანულით.
მალე ორმოციც გავიდა და დეიდაჩემიც ისევ გადაბარგდა ქმრის სახლში. თავიდან თითქმის ყოველდღე მოდიოდა, სახლს გაანიავებდა, ლოგინებს გააამზეურებდა და საღამოს ისევ უკან ბრუნდებოდა. მერე ნელ-ნელა უკლო სიარულს, და ხან რამდენიმე კვირა და თვე ისე გავიდოდა, რომ აქეთ არც კი გადმოიხედავდა. ასე თანდათანობით, ბაბოჩემისა და პაპაჩემის სახლი საბოლოოდ გამოყრუვდა და გაცივდა... იდგა გარინდებული ოდესღაც სიცოცხლით სავსე და აღარავის ხიბლავდა შიგნით შესვლა. დიდხანს მარტო ყოფნა იქ არც მე მსიამოვნებდა, მაგრამ ზოგჯერ, დღისით, სახლის კარიდან მაინც ჩამოვხსნიდი უცხო თვალის მოსაჩვენებლად ტყუილად ჩამოკიდებულ ბოქლომს, ჩამოვჯდებოდი მაღალ `კუშეტკაზე~, რომელზეც ბაბოჩემის საყვარელი, უკვე ალაგ-ალაგ ჩრჩილისგან ამოჭმული ჭრელი ფარდაგი იყო გადაფარებული და ვიხსენებდი ჩემი ბავშვობისა და ყრმობის საუკეთესო წლებს.
ზუსტად არ მახსოვს, ბაბოჩემის სიკვდილის შემდეგ რამდენ ხანში დაიწყო სახლის გაყიდვაზე ლაპარაკი. დაიწყო და აღარც დამთავრებულა, სანამ ბოლომდე არ მივიდა საქმე.
ამ ამბიდან წელიწადიც არ იქნებოდა გასული, რომ ერთ ღრუბლიან დღეს, დილაუთენია, შეშინებული და ფერდაკარგული ამოქანდა მეზობელ რაიონში გათხოვილი დეიდაჩემი მარინე, პირველსავე ავტობუსს ამოჰყოლია. წინა ღამით, ვენახში შვინდის ქვეშ ერთმანეთის გვერდით მსხდარი ბაბოჩემი და პაპაჩემი დასიზმრებია. უკითხავს, სახლში რატომ არ მიდიხართ, უკვე გვიანიაო. იმათ კიდევ, ვერ უცვნიათ და უთქვამთ, წასასვლელი აღარსადა გვაქვს, სახლი შვილებმა გაგვიყიდესო. ტიროდა, საფლავზე სანთლები უნდა დავანთოთ, ჩვენებს ბოდიში უნდა მოვუხადოთო...
მერე კი ეს დღეც და ყველა მათი შეუსრულებელი დანაპირებიც მშვიდად ჩაიბარა წარსულმა და ცხოვრება კვლავ ძველი გზით წავიდა. ახლა უკვე აღარც სიზმარში აწუხებენ ბაბოჩემი და პაპაჩემი შვილებს. ისინიც, საკუთარ ოჯახებზე თავგადკლულები, მოუცლელები და დაღლილები, წელიწადში ერთხელ, აღდგომისთვისღა თუ დაატყობენ თავიანთ ნაფეხურებს მშობლების საფლავებს; ისიც მზიან ამინდში, თორემ წვიმა და ავდარი თუა, მათ სახელზე გამომცხვარი პასკაც სახლში იჭრება და შესანდობარსაც შინვე, წითელი კვერცხებით დამშვენებულ სუფრასთან სვამენ.
ზოგჯერ, გაზაფხულობით, როცა ჩვენს ბაღჩაში ქალის იები აყვავდება, მავთულის ღობესთან მდგარი ისევ ცხადად ვხედავ ბილიკზე მიმავალ საკუთარ თავს. შვიდი-რვა წლის ვიქნები. ხელში წყლით სავსე ორლიტრიანი ალუმინის ბალონი მიჭირავს და ვენახში მომუშავე პაპაჩემთან ცივ-ცივ წყალს მივარბენინებ. ვჩქარობ, ამიტომაც ამოშხეფებული წყლისგან კაბის კალთა ერთიანად ჩამოლუმპული მაქვს, მაგრამ ეს არ მადარდებს, თბილი ნიავის ერთი წამობერვა და მაშინვე გაშრება. მთავარია, მეორედ არ დავაძახინო, მთავარია, არ ეგონოს, რომ დამეზარა და განგებ წავუყრუე.
არადა, ახლა რას არ მივცემდი, რომ კიდევ ერთხელ გამეგონა ეს ხმა, მეოთხე უბნიდან მეხუთემდე ქარისგან ექოდ მოტანილი, ინოოოოოოოო, ჰაი ინოოოოოოოოოოოოოოო..........

(დასასრული)

2008

study


Last edited by Admin on Thu Jan 31, 2019 2:11 pm; edited 2 times in total
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Admin
Into Armury
Into Armury
Admin

Male
Number of posts : 5843
Registration date : 09.11.08

ინა არჩუაშვილი Empty
PostSubject: Re: ინა არჩუაშვილი   ინა არჩუაშვილი EmptyThu Jan 31, 2019 12:32 pm

ინა არჩუაშვილი

ლეთე
(ამ მოთხრობის პირველი ვერსია დაიწერა კონკურსისთვის „პენმარათონი 2018“)

იმ ამბიდან მალევე, ერთ ნისლიან დილას სოფელს ადგომა დაასწრო. მდინარეზე ჩავიდა და იქიდან სახლამდე თავისი ხელით ამოათრია სიპი ქვა. სვენებ-სვენებით მოჰქონდა, ძველი, გაქუცული ყავისფერი ტყავის ჩანთით. ქვის სიმძიმისგან ხან მარცხნივ გადაიხრებოდა, ხან მარჯვნივ. ჩანთას მალიმალ ინაცვლებდა ერთი ხელიდან მეორეში, გამოთავისუფლებულ ხელს კი მთელი ძალით იმ ადგილას იჭერდა მუცელზე, სადაც დაუამებლად სტკიოდა რაღაც. ექიმებმა ვერაფერი გაუგეს, მაგრამ თვითონ სულ ისეთი შეგრძნება ჰქონდა, რომ მისი სანაყოფე სითხე ედგა ჯერ კიდევ მუცელში, ის უბუყბუყებდა, ის უმდუღრავდა შიგანს.
ეზოში შესულმა ჩანთა კიბეზე მიაგდო, ნაცარში ამოსორსლილი ლეღვის რამდენიმე ფოთლით ქვა ორივე მხრიდან შემოხეხა, წყალი გადაავლო და ქვითკირის კედელზე მიაყუდა. ბუმბულგაუმტარ, უხეში ქსოვილისგან შეკერილ ყურთბალიშისოდენა პირში ჩასვა გამშრალი, ვერცხლისფრად მოლაპლაპე, ზევიდან კიდევ ერთი, მიტკლის გახამებული, ქათქათა პირი გადააკრა და საწოლის თავში მძიმედ დადო.

* * *
ექიმებთან სიარული დიდი ხნის წინ შეწყვიტა. ეკლესიისკენ კი ისედაც არასოდეს მიუწევდა გული. ვერ წარმოედგინა, როგორ უნდა მისულიყო უცნობ წვერებიან კაცთან და მისი ანაფორის შავ კალთაში წამოეზიდებინა ყელში გაჩხერილი თავისი ცოდვები. რომ დამხრჩვალყო კიდეც, რასაც გამუდმებით ნატრობდა, ამას მაინც ვერასოდეს იზამდა. თან აღარც ის ეგულებოდა მშველელად, ვისი რწმენა თუ არა, კრძალვა და მორიდება მაინც ჰქონდა აქამდე გულში. მიუხედავად ამისა, მაინც სულ მაღლა იყურებოდა. თუმცა სულ სხვა რამის გამო – იქ მისი უკანასკნელი მზერა ეგულებოდა.
ფსიქოლოგთანაც ატარა რამდენიმე წელი ქმარმა და რისთვის? მხოლოდ იმისთვის, რომ უფრო მეტი წამლით გაჭყეპილიყო, რომ უარესად დაბეჩავებულიყო. ზოგჯერ ზედიზედ რამდენიმე დღე მიეშვებოდა ძილად, გამოღვიძებული კი, ჩვეულებრივზე უფრო დაღლილი და გარინდებული დააბიჯებდა წინ და უკან ოთახიდან ოთახში. დადიოდა მოჩვენებასავით, მომჩვარული, უმეტყველო სახით. მძიმე ლოდებივით დაათრევდა ნატიფ ტერფებს. ისე ძალისძალად, ისე გაჭირვებით ასწევდა ხოლმე გადასადგმელად, თითქოს ფიცარჩამტვრეულ იატაკში ჩაუვარდა ფეხი და იქიდან ვიღაც ებღაუჭება, ჩათრევას ცდილობსო.

* * *
როცა ძალიან გაუმძაფრდებოდა მონატრება, მივიდოდა და ზუსტად იმ ადგილას, სადაც ბოლო დღეს აკვანი ედგა, თავადაც აკვანში არტახებით ჩაკრულივით გაწვებოდა იატაკზე. გულაღმა, გაუნძრევლად. პირველი სართულის შებოლილ, თეთრ-ყვითელ ჭერს მანამდე აშტერდებოდა, სანამ თვალებით არ ახვრეტდა. მერე ხის იატაკსა და მეორე სართულის ჩაჟამებულ, სხვადასხვა ტონის ყავისფრად დალაქავებულ ფანერაში გააძვრენდა მზერას, და როცა დაბზარულ, ხავსმოკიდებულ შიფერს ასცდებოდა, ნანატრი ცაც გამოჩნდებოდა. ოფლში გაღვითქულს, ტუჩის კუთხეებს მკრთალი ღიმილი ჩაუტეხავდა, სახეც, თითქოს მართლა ციდან ჩამოსული სინათლით, ოდნავ გაუნათდებოდა, მაგრამ სულ მალე ისევ ჩაუმუქდებოდა უპეები, ისევ დაუბრუნდებოდა რეალობას, რომელშიც ლურჯად მოკამკამე თვალუწვდენელი სივრცე დიდი ხანია აღარ იყო მისი იმედი.
ზოგჯერ თვალები პირველივე სართულის ჭერში ეკარგებოდა, ფანერასა და იატაკს შორის მოქცეულ სივრცეში, სადაც მთელი წელი თაგვები დაფხაკუნობდნენ და იატაკის ღრიჭოებიდან ან კედლის ღურღურებიდან შეთრეულ თხილსა და კაკალს დააგორებდნენ. ასეთ დროს ეჩვენებოდა, რომ ეს მოგორავე ბურთები მისი თვალები იყო, მისი თეთრად მოცარცული და ცისკენ აბრუნებული თვალები, რომლებმაც ცამდე იმიტომ ვერ ააღწიეს, რომ მღრღნელებმა გასტაცეს და სათამაშოდ გაიხადეს. ათასი თოფის ქუხილად ჩაესმოდა ყურებში ეს შემზარავი ხოხიალი, ათასი უმწეო ბავშვის უხმო ძახილად, ათასი მშობლის გახეთქილი გულის ხმად.
ამ დროს უცებ რაღაც ძალა ფეხზე წამოაგდებდა, იატაკის საწმენდ ჯოხს სტაცებდა ხელს და ჭერზე ბრახუნითა და არაადამიანური ღმუილით სირბილით დაედევნებოდა თაგვებს. როცა შეშინებული ცხოველები სადღაც გადაიკარგებოდნენ, ქანცგაწყვეტილი ისევ გაწვებოდა იატაკზე და მისი სიცოცხლის ბოლო წამების გამეორებას ცდილობდა. მის ადგილას უნდოდა წარმოედგინა თავი იმ მომენტიდან, როცა ნახევრად ჩაძინებულს საწოვარა ჩაუდო პირში და იავნანას ღიღინით სულ რამდენიმე წუთით დატოვა. თვალებს მაგრად დახუჭავდა და მანამდე შეიკრავდა სუნთქვას, სანამ გაგუდვის პირას მისულს, თავისივე ხველა და ხავილი არ წამოაწევინებდა თავს. სულს რომ მოითქვამდა, წამოჯდებოდა, სახეს მოკეცილ, შეტყუპებულ მუხლებში ჩარგავდა და უცრემლო, მშრალ ზმუილს ამოუშვებდა.

* * *
ერთმანეთს ენაცვლებოდა ბეტონის იატაკიან ხელისგულისოდენა ოთახში გატარებული მარტოობის დღები და ღამეები. ქვის ბალიშის მტკივნეული და ბასრი სიცივე, შავ თავსაფარში შემალული დასივებულ-დაბეჟილი ყურები, კეფაზე გადაქუცული თმა და კისერზე მკვეთრად, თანდაყოლილივით დაჩნეული ლურჯ-წითელი ზოლი, როგორც საკუთარი თავისთვის უპატიებელი დანაშაულის დამღა. თუმცა კარგად იცოდა, რომ ვერც ქვის ბალიშით და ვერც თვითგვემით ვერაფერს შეცვლიდა მანამდე, სანამ მასთან არ წავიდოდა, პატარა, მოუნათლავ შვილთან, რომელიც სიკვდილის მერე თავისსავე დარდში მონათლა და ლეთე დაარქვა. „ლეთეა ჩემი შვილის სახელი, ლეთე პატარაა, ლეთე მარტოა, ლეთეს შია!“ – ყოველ ღამე ბალიშის ახალი პირივით ეხვეოდა ქვა დედის მოთქმაში.
ახლა, როცა თითქმის თხუთმეტი წელი გასულიყო მას შემდეგ და ჯერ კიდევ ცოცხალი იყო, ოდესღაც საკუთარი ნებით დამუნჯებული, სასაფლაოზე წასული საათობით ელაპარაკებოდა გარდაცვლილ ქმარს და მისი შურდა. ხან ლეთესაც ეტყოდა რამეს, რომლის პატარა სამყოფელიც სადღაც იქვე, მამის ფეხებთან ახლოს უნდა ყოფილიყო. მაშინ, მღვდელმა, ჯვარი არ შეიძლება, მოუნათლავიაო, არც რაიმე ნიში დადგეს, ვეღარც მესერი შემოავლეს და, მას შემდეგ იმდენჯერ გადააბრუნეს აქ მიწა, რომ გაქრა ლეთე ამ ქვეყნიდან, საერთოდ გაქრა.
იდგა ხოლმე და შეუბრალებლად, მთელი სისასტიკით ძირში წაჭრილი ფრჩხილებით ნერვიულად აფცქვნიდა ქმრის საფლავის რკინის ღობეს მზე-წვიმისგან ისედაც ატკრეცილ ნაცრისფერ საღებავს და სისხლს იდენდა. ლეთეს შემდეგ სულ ასე იყო – სიმწრამდე მისული, წარმოუდგენელი დაუნდობლობით მუდამ ისეთი რამის კეთებას აძალებდა საკუთარ თავს, რაც ტკივილს მოჰგვრიდა. ეს ტკივილი აგრძნობინებდა ოდნავ შვებას, ეს შეგრძნება ასაზრდოებდა და აძლებინებდა: მუდამ ისეთ პატარა ზომის ფეხსაცმელს იცვამდა, რომ ფეხები ემტვრეოდა და ეყვლიფებოდა, პაპანაქება სიცხეში, სანამ პირი სულ მთლად არ გაუშრებოდა, წყალს არ დალევდა, სავსე შარდის ბუშტს გახეთქვამდე დაატარებდა და სამუდამოდ დაიავადა თირკმელები, ისე დაბერდა, საწოლში ლიფი არ გაუხდია, ეუხერხულებოდა შიშვლად, მხოლოდ პერანგის ამარა წოლა, ქმართან დაწოლაზე კატეგორიული უარი თქვა ბავშვის გარდაცვალების დღიდან, ლეთეზე ორი წლით უფროს ტყუპ გოგონებთან ყოველგვარი დედობრივი გრძნობის გამჟღავნება აუკრძალა თავს და კიდევ ბევრი ასეთი რამ.
ტყუპები ისე დაიზარდნენ, რომ დედის მოფერება არ ახსოვდათ. სკოლაში წასვლის წინ, თმების დავარცხნისას, რამდენჯერ ჰაერში გაშეშებია შვილებისთვის თავზე გადასასმელად აწეული ხელი, მაგრამ აღთქმა არ დაურღვევია. სამაგიეროდ, იმავე ხელს, ორიოდ წამის შემდეგ, მტკივნულად დაუქაჩავს მუჭში მოქცეული ნაწნავები, რაზეც ისედაც მუდამ დამფრთხალი და თვინიერი ბავშვები საწყლად ამოიკნავლებდნენ ხოლმე: „ნელა, დედი, გვტკივააა!“
შვილებს მარტო სადილის ქვაბში ან სარეცხის ტაშტში ჩამხობილი დარდისგან ჩამუქებული მისი დაღვრემილი სახე ახსოვდათ. ისიც კი არ იცოდნენ, ოდესმე მაინც თუ იღიმოდა დედა, თუნდაც მაშინ, როცა მათსავით ბავშვი იყო. და კიდევ, რაც არასოდეს ავიწყდებოდათ, ეს იყო დროდადრო ტირილნარევი ხმით ამოხეთქილი მისი მოულოდნელი წყევლა, რომლის ადრესატიც ყოველთვის მხოლოდ თვითონ იყო. შეშინებული გოგოები ასეთ დროს სადმე მიიყუჟებოდნენ და იქიდან ადევნებდნენ თვალს თანატოლების დედებისგან განსხვავებულ, საკუთარ თავსა და სამყაროზე ძალიან გაბრაზებულ ქალს და ერთმანეთზე ზურგით მიკრულები სლუკუნებდნენ.
იმ ნაწყევლი საჭმლით გაწყობილ სუფრას უჯდა ხოლმე საღამოობით ოჯახი ვახშმად, იმ ნაწყევლ, გარეცხილ ტანსაცმელს აცმევდა ქმარ-შვილს, და ამ ყველაფერს თან ახლდა ერთი უცნაურობა, რომელსაც ქმარიც და შვილებიც მთელი ცხოვრება გრძნობდნენ, მაგრამ ერთმანეთისთვის არასოდეს გაუმხელიათ: მისი ხელით გარეცხილ, ჩახჩახა მზეზე გაფენილ სარეცხსაც და თითქოს გემრიელად შენელებულ კერძსაც, მუდამ ასდიოდა რაღაც უცნაური სუნი. და მარტო ტანსაცმელი და საჭმელი კი არა, მათი სახლი და მათი ყოფაც, მთლიანად ამ სუნით იყო გაჟღენთილი. ლეთე ერქვა ამ სუნს სახელად.

* * *
ჩვიდმეტი წლისები გახდნენ იმ დღეს ტყუპები. სამი წელი იყო უკვე, მამას გარეშე სხდებოდნენ სუფრასთან. არც მეგობრები, არც ახალი კაბები, არც სადღესასწაულო განწყობა. მხოლოდ ვაშლის ნამცხვარში სიგრძეზე ორ მწკრივად ჩამწკრივებული აუნთებელი სანთლები, შოკოლადის ფილა, შავი ყურძნის წვენი, არაბუნებრივი სიჩუმე და ისევ ის აუტანელი სუნი.
– ყარს ეს ნამცხვარი, ყაააარს! – განწირული ხმით იყვირა მოულოდნელად დებიდან ოცდახუთი წუთით უმცროსმა, როცა დედამ პირველი ნაჭერი ჩამოჭრა, და აკანკალებული მხრებში ჩააფრინდა გვერდით მჯდომ ტყუპისცალს. – თქვი, მელპი, შენც ხომ გრძნობ ამ სუნს, მამაც ხომ გრძნობდა, ჩვენ ხომ ამ სუნით ვიგუდებით ახლაც? უთხარი ამას რომ, – წამით დედისკენ სიძულვილივით სავსე თვალებით გაიხედა, – გააქროს ერთხელ და სამუდამოდ ეს სუნი სახლიდან, უთხარი რომ თხუთმეტი წელია აღარ არსებობს ის, მოკვდა ლეთე, მოკვდა, და ეს სუნიც უნდა გაქრეს სახლიდან; ნუთუ ვეღარ მიხვდი ამდენ ხანს, – თავისივე ყვირილმა თითქოს სითამამე შემატა, უკვე დის შუამავლობის გარეშე ეთქვა დედისთვის სათქმელი, – რომ ყველა დაგვაავადე მისით, დაგვღალე თავის ახეთქვამდე ხმაურიანი შენი ჩუმი გლოვით, ნუთუ არასდროს შეგიმჩნევია, რომ ჩვენ დიდი ხანია აღარ ვართ ნორმალური გოგოები, რადგან მთელ ჩვენს ბავშვობას, ჩვენს სათამაშოებს, ოცნებებს, სურვილებს, და ყველაფერს, რასაც კი შევხებივართ, შენ ლეთე მოასხურე, შენი საყვარელი სუნამო, რომელიც ყარს და წამლავს? ლეთე მოასხურე შენი და მამას სიყვარულსაც, მის ხალისიან ბუნებას, მის რკინასავით ძლიერ და ჯანსაღ ორგანიზმს, მის მანქანას და სამსახურის გზას, რომელმაც შეიწირა კიდეც… რა გინდა ბოლოს და ბოლოს, გინდა რომ ჩვენც მალე მოვკვდეთ? გინდა, რომ ამ სახლში მარტო დადიოდე მოჩვენებასავით?
მოჩვენება რომ ახსენა შვილმა, თითქოს მაშინღა გამოფხიზლდა. ის დღე გაახსენდა, ერთხელ, წლების წინ, გულმოსულმა ქმარმა რომ უთხრა, ბავშვებს რას ერჩი, მათ ხომ არაფერი დაუშავებიათ, როდემდე უნდა იარო ასე მოჩვენებასავით, ცოტა მოინდომე, აიყვანე თავი ხელში, მოეფერე, თორემ გაიზრდებიან და არ გაპატიებენ ასე ეგოისტურად მოქცევასო. მაგიდაზე თავდახრილს, ახლა უფროსი ტყუპისცალის აღელვებული, მაგრამ ნაკლებად ისტერიკული ხმა ჩაესმა ყურში:
– იცი, მამას მერე რამდენჯერ დავგეგმეთ სახლიდან წასვლა? – ჰო, მელპი ყოველთვის უფრო გაწონასწორებული იყო უმცროსზე. ნუთუ ეს მართლა ოცდახუთწუთიანმა შუალედმა ქნა? – სხვაგან წავიდა წამით. – მაგრამ აქამდე მაინც ვერ ვბედავდით, პატარებიც ვიყავით და თან შენც გვებრალებოდი, გვენანებოდი. შენ, შენ ვინ შეიცოდე, ვინ შეიყვარე ლეთეს გარდა? ჩვენს გადასარჩენად რა გააკეთე? შენ ჩვენი დედა არასოდეს ყოფილხარ, შენ მარტო ლეთეს დედა იყავი, ჩვენთვის კი მხოლოდ მოვალეობებს ასრულებდი. მთელი ცხოვრება კეთილსინდისიერად გვემსახურებოდი, მაგრამ უგემურად, უსიყვარულოდ, იძულებით… თითქოს სხვის სახლში იყავი, თითქოს დაგიქირავეს… თუმცა მაინც მადლობლები ვართ იმისთვის, რომ გვაჭმევდი, გვირეცხავდი, გვიუთოვებდი… ოღონდ, ვერ წარმოიდგენ, ეს ყველაფერი როგორ ყარს, დედა, როგოოორ! – მთელი საუბრის განმავლობაში ინარჩუნებდა სიმშვიდეს, ბოლო სიტყვებზე კი თავი ვეღარ შეიკავა მოწოლილი ემოციებისგან და ატირებული ტყუპისცალ დას ჩაეხუტა.
– ჩვენ აუცილებლად გავაღწევთ ამ სახლიდან, აუცილებლად! – დაბადების დღის მილოცვასავით ეჩურჩულებოდნენ ტყუპები ერთმანეთს მათთვის ყველაზე საჭირო სიტყვებს და ისე, როგორც მთელი ცხოვრება, დედის არსებობას ოთახში ვერც ახლა გრძნობდნენ. ის მათთვის ლეთეს საფლავივით გამქრალიყო.

* * *
ნისლიანი დილა იყო მაშინდელივით. ვინ იცის, იქნებ მოგვიანებით ღრუბლები გაფანტულიყო და მზესაც გამოეხდა, მაგრამ ჯერ ბურუსი იდგა და ყველაფერი ნაცრისფრად ჩანდა. ნაცრისფერი ლორწო გადასხმოდა გზის პირას ამოსულ ბალახებს, ფოთლებს, თუნუქის სახურავებს, მიწაც ლორწოიანი და უსიამოვნოდ სლიპინა იყო. თავდახრილი მიდიოდა მდინარისკენ შავი შალით სახემობუდნული. ისევ სიპი ქვა მიჰქონდა, ოღონდ ახლა მუყაოს ყუთში ჩაედო და ორივე ხელით გულზე მიებჯინა. მუცელთან ტკივილს ვეღარ გრძნობდა – ზოგჯერ გამოერეოდა ხოლმე მის ცხოვრებაში ასეთი უტკივილო, ბედნიერი დღეებიც.
იცოდა, რომ გადაუღებელი წვიმების მერე მდინარე ადიდებული დახვდებოდა, მაგრამ ამხელას მაინც არ მოელოდა. გაუხარდა. მკრთალმა ღიმილმა ჩაუტეხა ტუჩის კუთხეები, როგორც სჩვეოდა. თვალით სავალი მიმართულება მოინიშნა და თავის ყველაზე მჭიდრო ფეხსაცმლით და გულში ჩახუტებული ქვით წყალში შეაბიჯა.
არავინ იყო დამნახავი, მოახერხა თუ არა ზურგზე დაწოლა აკვანში არტახებით ჩაკრულივით, იპოვა თუ არა ნისლით ჩამობურულ ცაზე ლეთეს უკანასკნელი მზერა და გაუსწორა თუ არა მის მოცარცულ თვალებს თავისი თეთრი, წყლით სავსე თვალები.

2018

study
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Admin
Into Armury
Into Armury
Admin

Male
Number of posts : 5843
Registration date : 09.11.08

ინა არჩუაშვილი Empty
PostSubject: Re: ინა არჩუაშვილი   ინა არჩუაშვილი EmptyWed Oct 23, 2019 10:59 am

ინა არჩუაშვილი

ნაწყვეტ-ნაწყვეტად


***
ვიდექი და ვუყურებდი, როგორ გაიწელა ჩამავალი მზე ეზოდან ბაღჩისკენ, მერე იქ ცოტა ხნით გაბარჯღული გულაბის ხის უკან დადგა, მერე უფრო უკან, თხილებისკენ გადაინაცვლა, იმათ ტოტებში გაიჩხირა, ნელ-ნელა გაბაცდა, ვარდისფრად გაიდღაბნა და შვებით დაეღვენთა ყველაზე მაღალი ქვითკირის სახლის სახურავს.



***
ჩემ წინ ვარდები და ბალბები წითლად ვარვარებენ, დამწიფებული ტყემალი ყვითლად იბადრება. ბაღჩაში ჩემი ძმა სიმინდს თოხნის. ჩიტები ჟივჟივებენ. წინა დღის მოთიბული ბალახის სუნი ტრიალებს მთელ ეზოში. მე „არილს“ ვკითხულობ და იქ ვარ, სადაც სიცოცხლის ხმები ისმის.



***
სახლი, რომელშიც გავიზარდე და ვცხოვრობ ახლაც, სოსო დაუდაშვილისა იყო, მამაჩემის დედისძმისა,რომელიც ფინეთის ომში უგზო-უკვლოდ დაიკარგა და უშვილძიროდ გადაშენდა. სულ რამდენიმე თვის მოყვანილი ცოლი ჰყოლია და წავიდა ისიც სხვისასა…

ცხრა მაისია. ამ დღეს ყოველთვის ვფიქრობ ოცდაორი წლის სოსო პაპაზე და ჩემს „სტროგ“ ვალიკო პაპაზე – სტალინგრადისფრონტმოვლილზე, სამხედროქამრიანზე, „პარტიანკებიანზე“, ხმელ, შუბლდაღარულ „ვლადიმერ ფიოდოროვჩზე“, გაზეთისფურცელშიგახვეულ თამბაქოს მწეველზე, თუშურქუდიანზე.



***
აგვისტოს ბოლო დღის ხვატი ჩამოვირეცხე. ვზივარ ნახევრად ჩაბნელებულ ეზოში და ჩემ წინ ჩამწკრივებულ თავმოკვეთილი მზესუმზირების თეთრ-ყვითელ ღეროებს გავყურებ. ქარი თან შემოდგომის პირველი წვიმის წვეთებით მნამავს, თან ღრუბლებს აქეთ-იქით ყრის და ვარსკვლავებს აჩენს. ძლივს, ნანატრი სიგრილე დამირბის სხეულში. ჭრიჭინები აყრუებენ აქაურობას. წეღან, სანამ გარეთ გამოვიდოდი, ოთახში ჭერს ავხედე. ჭიამაიებით იყო სავსე – ყვითლებით, წითლებით… ამდენი ჭიამაია ერთად არცერთ ზაფხულს არ მახსოვს. ისეთი ღამეა, თითქოს კარგ რამეებზე უნდა ვიფიქრო. არადა, სულ სხვაგან მივყავარ თავმოკვეთილი, ჯოხებად ქცეული მზესუმზირების სევდას.



***
დედაჩემზე ვფიქრობდი წეღან და უცებ ის გამახსენდა, ბავშვობაში სადმე რომ მიდიოდა და რომ დამიბარებდა ხოლმე, შუადღისთვის ვენახში გოჭებს და ქათმებს ცოტაოდენი ჟუნჟრუკო გამოუგლიჯე და ჯამებში წყალი ჩაუსხიო. რომ არ მეტირა, ტელეფონს ვეცი და ჩემს ძმას არ მახსოვს, უკვე მერამდენედ ვეკითხებოდი: ხო მართლა ჟუნჟრუკო ერქვა იმ ბალახს, ხო მართლა ჟუნჟრუკო ერქვა…



***
სამი მარტი. ჩვეულებრივი დღეა. დროის ჩვეულებრივი მდინარება. არაფერსაც არ ვგრძნობ განსაკუთრებულს ამ დღეს. სტატუსიც დავდე ფბ-ზე, მივულოცე კიდეც ტელეფონით, მაგრამ, ტყუილი იყო ყველაფერი, არაფერიც არ განმიცდია. მე არ ვიყავი დედაჩემის შვილი ამ დროს და დედაჩემიც სხვა იყო, როცა ველაპარაკებოდი – ძალით თავმომაგრებული, ძალით გაღიმებული – რა უნდა ტელეფონში ხმის მიხედვით დედის დანახვას! ვითომ „დედის დღეს“ არაფერი სტკიოდა, ვითომ ამ დღეს წნევისგან გული ხელით არ ეჭირა და თავი არ ურაცრაცებდა…

ნამდვილი დედაჩემი სულ სხვანაირია. ნამდვილი დედაჩემი ჩემს ნაყიდ ახალ თბილ ჩუსტებს წელიწადში ერთხელ, ზამთრობით, თბილისში წამოსასვლელად ინახავს, სოფელში კი მახათით თავისი ხელით დაკერებულ ძველისძველ ჩუსტებს დააფრატუნებს; ნამდვილი დედაჩემი თავისი სარკიანი მზითვის გარდერობის წინ დღეში ასჯერ მაინც გაივლის და გამოივლის, მაგრამ მასში არასოდეს ჩაიხედავს; ნამდვილი დედაჩემი საღამოობით, ტელევიზორის წინ, თავის კიდეებმორყეულ, ფართო სავარძელში ზის დაღლილი, ერთმანეთზე მიტყუპებული მტკივანი, შესივებული ფეხებით, მუხლისთავებზე მკაცრად გასწორებული, ქვევით ჩაჭიმული კაბით – მარტოც რომ იყოს – და ისეა ჩაკარგული შიგნით, ისე უხმოდ, ისე მსუბუქად, თითქოს არც არსებობსო.

მე მხოლოდ ასეთ დედაჩემს, მის ასეთ დღეებს ვგრძნობ და ვაღიარებ. დანარჩენი სიყალბე და თავის მოტყუებაა.



***
უმეტესად დილაობით იცის ხოლმე გულმა ასე: როგორც კაუჭით გასაწურად ჩამოკიდებულ, ახლად ამოყვანილ ყველს, შრატივით წურწურით გასდის დარდი და და პატარავდება, იბღუნძება, ცოტავდება…



***
შენ ერთი ცალი შენი თავი ვერ წაგიღია, ბებოშენს კი, ჟამუტაანთ ბაბულიას, კულაკის ქალს, ნებიერს და ლამაზს, შუბლთეთრას, შარაბანდით მოტაცებულს თექვსმეტი წლისას, ყოველ საღამოს ნება-ნება, პირუჩუმრად, ერთგზად მიჰქონდა შინ მთელი ბაღჩა კუთხეებით აკეცილი ჭრელი ფართუკით. ვერაფერიც ვერ გასწავლა ცხოვრებამ, გოგო!


***
ითენ ჰოული ხარ-მეთქი, ვეტყვი ხოლმე, ოღონდ მარტო იმიტომ არა, რომ მაღაზიაში მუშაობს. არადა, არ წაუკითხავს სტაინბეკი. „მე კიდევ მღელვარების ზამთრები მაკლია“, – მითხრა სიცილით, წაკითხვა რომ ვთხოვე. თუმცა დამპირდა, ოდესმე შეგისრულებ ამ თხოვნასო.

ეს წლების წინ იყო. ამ ბოლო დროს კი ვფიქრობ, რომ აღარ არის საჭირო ამის გაკეთება. ისედაც ბევრი საფიქრალ-საზრუნავი აქვს. და თუ ისევ დაიწყებს კითხვას, ჯობია, თავის ძველ მეგობრებს – სტივენსონს და ჰომეროსს დაუბრუნდეს.



***
დაბერტყილ კაკალს ხის ძირში არ აგაკრეფინებდა, არც შექანებულ თხილს –
ზამთარში თაგვებსა და ციყვებსაც სჭირდებათო ცმუცნა.
ვაშლსაც ტოვებდა ყოველთვის აქა-იქ ხეზე, კარალიოკსაც და ყურძნის კუფხალებსაც ვაზებზე – ჩიტებისთვის.
საფუტკრიდან, დიდთოვლობისას, ირმებისთვის ტყეში საჭმელი მიჰქონდა, შეშისთვის მარტო ფუტურო ხეებს ჭრიდა,
ან ხმელი ტოტებისგან ათავისუფლებდა – „მკურნალობდა“ მათ,
გაზაფხულზე კი, როგორც წესი, მოჭრილის ადგილზე ახალ ნერგს რგავდა.
თუმცა არ იცოდა სიტყვების – დემოკრატი, ტოლერტანტი, ლიბერალი – მნიშვნელობა.



***
ჩვენი გადაკოცნა უხერხული რიტუალია და მე არ მიყვარს. მას უხარია.
სანამ ლაპარაკს ავაწყობთ, სანამ ცოტათი ორივეს გვრცხვენია და ერთმანეთს ვეჩვევით, სანამ თუჯის უტარო, ძველ ტაფაში კარტოფილი იწვება, მე შებოლილ ჭერს ავყურებ და ვფიქრობ: „ალბათ წელსაც ვერ შევუთეთრებ… და ვერც ახალ შპალერს გავუკრავ“. – ვიშხამებ ჩასვლას. აგრესიული ტაშით ვკლავ ცხვირწინ გამოფრენილ კოღოს და ხელების დასაბანად მივდივარ.
ვახშამი უხმო გვაქვს. ჩაფომფლილი კარტოფილი, ყველი, პური, კიტრი, პამიდორი, მარნიდან გამოტანილი შარშანდელი ტყემალი. „წელს აღარ გავაკეთე, მჟლაყე იყო რაღაცნაირად, ყველაფერმა დაკარგა გემო“.
მისი სერიალი იწყება. შენ უყურე, მაგიდას მე ავალაგებ, ვეუბნები. „საწყალი, ეს ამ გოგოს სახლია და არ იცის ჯერ, თავის სახლში მოახლედ მუშაობს…“, – უნდა, რომ მეც იქ ვიყო. ღიმილით გავდივარ სხვა – ჩემს ოთახში, სადაც ცემენტის იატაკს ბიძაჩემის – რომელიც ძალიან ახალგაზრდა და ლამაზი გარდაიცვალა – ჩექმის ნაფეხურები ეტყობოდა, სანამ ლინოლეუმს დავაგებდით.
გზისპირა, ზაფხულშიც კი ნესტიანი ოთახია. ღია ფანჯრებიდან გარეთ მოსიარულე ადამიანების დასიცხული ხმები შემოდის. ხანდახან მანქანაც ჩაიჯაყჯაყებს წინა საუკუნეში დაგებული ასფალტის ნარჩენებზე. ვცდილობ, ცოტა ხნით წავთვლიმო, მაგრამ არ გამომდის. ეზოში გამოვდივარ. გაშლილ ვარდებთან სათითაოდ ვჩერდები და ვყნოსავ. ორია მარტო სურნელოვანი – ერთი სახლის წინ, მწკრივში რომ დგას, მაღალი, გვერდზე ამოტანილი კოკრით, მეორე უკან – ჩამონგრეულ დაბალ გალავანთან. „დილით როგორც კი ავდგები, ჯერ ყვავილებს მოვრწყავ, მერე ფანჯრებს ჩამოვწმენდ, მერე ნელ-ნელა ბაღჩისკენ გადავინაცვლებ“.



***
სოფლელი ქალის სოლიდარობა: „მაიყვანა, გო, ვითომ სიყვარულით, და დაახავსა გოგო სახლში“.



***
გუშინ გვიან საღამომდე ვისხედით მე და ანო, მეზობლის ქალი, ქუჩის ძელსკამზე, უზურგოზე, კახეთში რომ დგამენ სახლების წინ. გრილი ნიავი უქიქინებდა, მაგრამ მთელი დღის დასიცხულები მაინც სიცხეზე ვლაპარაკობდით. სიცხემ გაახსენა ანოს ჩვენი მეზობელი ეთერა ძალო, ჟიტაანთ ეთერა, რომელსაც „წელს ზეით“ ზამთარ-ზაფხულ სულ სცხელოდა, და მიყვება: „ერთი საღამოა და, ზუსტად ეგრე ვსხედვართ სკამზე უბნის ქალები. მოვიდა ეთერაც და დაიწყო ამ თავის წამოცხუნება-წამოალებებზე ლაპარაკი. აღარა ჩერდება, გო. უკვე ისე ვართ, რო ჩვენც ალი-მური აგვდის. გავიხედეთ და ვასო მოდის ზეიდან. ეტყობა, ცოლის ქოთქოთზე შორიდანვე მიხვდა რაზეცა ლაპარაკობდა და, რო მოგვიახლოვდა, ეთერასკენ მიბრუნდა და ეუბნება: ეხლა ამათ რო მოუყევი, გაიგრილდიიი?!“



***
ათი, ოცი ან უფრო მეტი წლის შემდეგ წამიერად, უფიქრელად და უსაგნოდ, მეხსიერებიდან ელდასავით მოვარდნილი – „რომ (როგორ) გიყვარდა…“ „რომ (როგორ) უყვარდი…“



***
ყველანაირი ლიდერის მეშინია – სამკლავურიანისაც და უსამკლავუროსიც.



***
ჩვენს ცხადზე უარესი ვერასოდეს იქნება ჩვენი კოშმარული სიზმრები. ასეთი ქვეყნის საწოლებში გვძინავს ჩვენ.



***
ჩანთაც კი არ გაქვს შენი მოსაწონი.
მარტო ისეთი, მხარმა რომ გაუძლოს.



***
რაც ასაკში შევდივარ, პაპაჩემივით ჩიტს ვემსგავსები.



***
როგორც მართვის მოწმობას, ისე უნდა იღებდეს ჩვენს ქვეყანაში სრულწლოვანი ახალგაზრდა კანონმორჩილი მოქალაქის მოწმობას და უნდა აბარებდეს უმკაცრეს გამოცდას. მანამდე და მთელი ცხოვრება კიდევ, სწავლობდეს „საცნობლად თავისადაო…“



***
წვიმა მივიტანე სახლში მოკლე თმით. პირველად გავბედე ბავშვობის მერე. ეს არის ჩემი გაზაფხული და კიდევ ერთი კონა თეთრი ენძელები სოფლურ რკინის „კრუშკაში“.



***

დაფუტუროვდა, გამოიღრუტნა, გამოიშიგნა ქალაქი. აღარც სული აქვს, აღარც გული, აღარც ფილტვები. მალე ადამიანებიც აღარ ეყოლება. შენება რომ საძულველ საქმედ აქციო, ამასაც მოხერხება უნდა.



***
როგორ მინდოდა მხიარული მოხუცი ვყოფილიყავი, მაგრამ აღარ გამომივა, ზნეშეცვლილი ვარ.



***
მე შარფები მაქვს ნაირფერი, სიცოცხლე არა.
მეორეულ მაღაზიებში ვყიდულობ ხოლმე.
ახლები ძვირია, ჩემი და და მეგობრები თუ მაჩუქებენ.
შემოვიხვევ ამ ჭრელჭრულა აბრეშუმებს ბალახისღეროსავით ნახევარყელზე და მივბრდღვიალებ საქმეებზე.
ასე გადაწყდა ბევრი წლის წინ –
ჩემი კუპრი თვალების სხივი დამარხულიყო და შარფებს ეხარათ.
იმხელა ფუღურო მაქვს, იმოდენა მოედანი მარჯვენა ყბის ქვეშ,
ვიფიქრე ერთხელ, იქნებ ჩიტებს ბუდე ჩავუდგა,
ან ზაზუნა ვიყოლიო, ან სკა ფუტკრებით.
რამე პატარა ყვავილიც კი გაიხარებდა…
ჩემი ფეხები… მზეზე უნდა ცხოვრება ყველას.
არავის სჭირდება შარფებით ყელგაღიმებული შენი თავი.



***
დღემდე არ ვიცი სად წავიღო ასფალტზე ახეწილი მამაჩემის ლოყის ხსოვნა
ხან ონკანიდან მოთქრიალე წყლიდან რომ მესხმება წვეთებად
ხან სარკიდან რომ შემომბღავის ყელდაჟეჟღილი
ხან ჭიანჭველად რომ მაცოცდება ფეხიდან გულზე (თუ პირიქით)
და მაჟრიალებს მაჟრიალებს მაჟრიალებს მაჟრიალებს
მერე კი მყინავს.



***
კიდევ კარგი, არსებობს ფბ-ი. ზოგჯერ მართლა მისწრებაა ემოციების გამოსახატავად. ახლა, ამ წამს, ოცწლამდელ რაგბისტთა ერთ-ერთმა მწვრთნელმა და მწერალმა, ასევე ჩემმა მეგობარმა ლადო კილასონიამ, ტელეფონზე დამალაპარაკა გელა აფრასიძე. იმედია, მიხვდით ვისზეც ვამბობ – ოცწლამდელთა მე-9 ნომერზე რაგბში (ახლა უკვე დიდებში თამაშობს). ორ თამაშზე ვიყავი და გამაოგნა ამ პატარა ბიჭმა თავისი თამაშით. მეც პატარა გოგოდ ვიქეცი ახლა, ამ წუთს, გავგიჟდი სიხარულისგან. საოცარი შეგრძნებაა. მერე რა, რომ ბევრი წლის ხარ! „მიაწვააააააააააბიჭებიიიიიიიიიი!“- სტადიონზე ვისწავლე ეს გამოთქმა.



***
არავინ არ უნდა დაგასწროს შენი თავის ცოდნა.



***
ფანჯრიდან გავიხედე და ჩემი კორპუსის წინ, პატარა სტადიონზე, ცნობილი „ტაბურეტკიანი მამაო“ (სადღაც აქ ცხოვრობს), ოღონდ სპორტულებსა და ბოტასებში, ათი-თორმეტი წლის ბიჭს – ალბათ შვილიშვილს, ფეხბურთს ეთამაშება. გულით ეთამაშება. ეტყობა, კარგი პაპაა.



***
შუაღამისას რომ საჭმელს შეჭამ, ზედაც ნამცხვარს დააყოლებ, თან იმ ბიჭზე იფიქრებ, ვინც ცხრამეტი წლის წინ, სწორედ ამ დღეს მამა მოგიკლა, ცხოვრება და სევდა ესა ყოფილა, და ამოება კიდევ.



***
თევზს ვჭამ, ფხისა მეშინია, ხორცს ვჭამ – ძვლის, ხილს ვჭამ – კურკა არ გადამცდეს-მეთქი, მწვანილს ვჭამ – არ გადამეკიდოს, როგორც ერთხელ, ბავშვობისას, პრასი, ძლივს რომ ამომითრიეს ყელიდან… სხვაც ბევრი რამის შიში მაქვს, აღშფოთებულს ყველა არ მახსენდება ახლა.

ჩემს თავს ვეკითხები, ნეტავ ამ ხნისას რიღასი გეშინია-მეთქი და, სირცხვილის გოგოო, მართლა ასე რომ დაიხრჩოო.



***

როგორ დაპატარავდა ასოები წიგნებში და გაიზარდა ჩემი ასაკი ჩემივე ხელის გაწვდენამდე.



***
ადამიანთა უმრავლესობას მოსაძიებელი და საპოვნელი ჰყავს თავისი „ნამდვილი თავი“, არადა, ყველანაირი საქმით არიან დაკავებული ამის გარდა.



***
ნეტავ ახლა ალალი გამომიქროლებდეს და წამიყვანდეს მაღლა მთაზედა, კილიმანჯაროზედა.



***
როცა სიკვდილი გიკლავს მეგობრებს, მეგობრების მეგობარ ბიჭებს, მშობლებს, ახლობლებს, ბავშვებსა და ღმერთსაც კი, ზოგჯერ, იცოდე, რომ შენი არკვდომა – მერამდენე, თან ვეღარც ითვლი, სიცოცხლედ არ ღირს, და ტყუილად გიფრიალებს გაშლილ თმას ქარი.



***
ზოგჯერ მენანება, “ვარდთა და ნეხვთა” მზე რომ “სწორად მოეფინების”, განსაკუთრებით შემოდგომის თბილი მზე.



***
არასოდეს იცრებოდა მისთვის დრო ფქვილივით წმინდად. არასოდეს ჰქონია მის დროს საათის ან წუთის ნიშნული, არც დილა-საღამო, დღეები, წლები. მარტო ერთად და დიდ ამბებად ეყრებოდა ის ყოველთვის თავზე. ეშინოდა ზვავად წამოსული, დაუცალკევებელი, ხრწნაშეპარული დროის.



***
დედაჩემი სახლს გვის და მეუბნება, ქალაქური მტვერი ჩამოიტანეო. ვიცი რასაც გულისხმობს, ბუერა მტვერს, პატარ-პატარა ფთილებად რომ ეფინება კედლის ძირებზე, მტვერსასრუტით ასაღები მტვერი რომ არის და არა დასაგველი. მე კიდევ, რაც აქ ჩამოვედი, სოფლურ ხმაურზე ვფიქრობ. არა, იმ ხმაურზე არა, სადაც მამლის ყივილი და ძროხების ზმუილი ისმის, ან მეზობლების ხმამაღალი გადაძახილ-გადმოძახილი. ნეტავ ასე მარტივად იყოს საქმე. ამ “ქალაქურ მტვერსა” და “სოფლურ ხმაურს” აქვთ რაღაც უცნაური საერთო. ვიკვლევ ჯერ, მძვინვარე ძიებაში ვარ – ხმაურისა და მტვრის ძიებაში.



***
ზოგჯერ პოეტი გოგოები იცვამენ უბრალოდ, სახლიდან გადიან, გზებს მიიყოლებენ, სურვილებს იკლავენ, დადიან, დადიან… ზოგჯერ პოეტი გოგოები მარტონი არიან.



***
თოვლიც კი, ასეთი თეთრი და კრიალა, მზე რომ დააჭერს, ტალახიან წყლად მიდის მიწაში. ჩვენ რაღა მოგვივა?!



***
ლეკვის თვალებით გამიშვი და
თეოზე მყოფი ძაღლის ყნოსვით დაგიბრუნდი.
მშვიდობა შენდა!



***
გზისპირა ოთახში რომ ზიხარ და ნახირი რომ ჩაივლის და მოაზმუვლებს შენს ფანჯარას, მერე მოტოციკლეტი რომ ჩაიტრახტრახებს, მერე ორთვალა რომ ჩაიხრიგინებს, მანამდე მამლები რომ იყივლებენ, ხუთი-ექვსი ერთად – თან მხნე და თან ხრინწნარევი ხმით, მამლებს რომ მოლა დაასწრებს, მერე ყურს ეკლესიიდან ზარის ხმა რომ მისწვდება, მერე კარს რომ გააღებ, გარეთ რომ გახვალ და ფუტკრები ბზუილით წრეში რომ მოგაქცევენ, მერე თათარას რომ შემოგაწვდის მეზობელი და შოთის პურს, ცხელ-ცხელს, მერე ბოსტანში რომ გახვალ და პირდაპირ წუხანდელი ნაწვიმარი კვლიდან რომ შეჭამ მწვანილს, მერე ხიდან კარალიოკს რომ მოწყვეტ და კაბაზე გაისვამ ჩაკბეჩამდე, მერე ყვითელი ხის ძირში რომ დაჯდები და უსმენ სულ “სხვა ხმებს”, სულ “სხვა ოთახებიდან”, მერე ზურგით რომ დადგები იმ ბილკთან, შენი ბავშვობის ბილიკი როა, რომელზეც ახლა სხვები დადიან და სადღაც შორს რომ მიდიხარ უცებ, მერე კიდევ უამრავი მერე როა და, ყველა რომ ჩამოთვალო, დღეები რომ არ გეყოფა და, ბოლო მერეს მერეღა რომ გახსენდება, რომ სოფელში ხარ, ნამდვილად ცხოვრობ.



***
რა უხერხული შესახედია ჩატეტკილი, ჩამუქებული შუა ასაკის ქალის სახე, რომელიც წელიწადის არც ერთ დროს, არც ერთ ამინდს, არც ერთ კაბას, არც ერთ ნატვრას აღარ უხდება.



***
არის დღეები, როცა ნაცხოვრები წლების სიმძიმე ერთიანად კოჭებში ჩაიხვეტება ხოლმე და გადაადგილება გიჭირს.



***
ერთი როგორ ხარ, როცა სხვა წერ, სხვა იცინი, სხვა ლაპარაკობ, და ფოტოდან სხვა იყურები?!




2019

study
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Admin
Into Armury
Into Armury
Admin

Male
Number of posts : 5843
Registration date : 09.11.08

ინა არჩუაშვილი Empty
PostSubject: Re: ინა არჩუაშვილი   ინა არჩუაშვილი EmptySun Jan 12, 2020 11:54 am

ინა არჩუაშვილი

აი, ასე იყო, ეს ყველაფერი…

ბექა ქურხულს


როცა მხიარულ, ბედნიერ სახეებს ვხედავ,
ვფიქრობ, დადგება დრო და მე ცაზე გამეღიმება
და მოთმინებით ავივსებით მეც და ჩემი ოთახის კედლებიც…

ლეილა ბეროშვილი



* * *

სამახსოვრო წარწერის ქვეშ ბექამ ორი სახელი მიმიწერა: „ციცი“ და „ბექა“, და ბევრი რამე მითხრა ამით, უფრო სწორად, სულ ყველაფერი. თუმცა დღემდე მგონია, რომ თვითონ მაინც არ მოვიდოდა საკუთარი წიგნის პრეზენტაციაზე. იმიტომ არ მოვიდოდა, რომ „დიდი, ბედნიერი ადამიანებით დასახლებული ქალაქი“, იმ ქალაქში კი „კეთილი ადამიანებით სავსე“ არცერთი ადგილი, არცერთი სახლი მისი არ იყო, და იქ, „სხვებივით კარგი ვერ იქნებოდა“:

„ნეტავ, იცოდე, რა ადვილია ჩემი გამოსარჩლება თუ იფიქრებ: რა კარგი ადამიანია და რა ემართება ეს, რა კარგი ადამიანია და რა ემართება ეს და ყველაფერი კარგად იქნება…“

ერთხელ, მარტყოფში დაფუძნების შემდეგ, მითხრა, ისეთ ადგილას მინდოდა წასვლა, სადაც არავინ მიცნობდა და აქ იმიტომ წამოვედიო.

„გაცვია შინნაქსოვი ჯემპრი და წინდები. გუზგუზებს ღუმელი, ანთია ლამპა. ზიხარ ტახტხზე ფეხებშემოკეცილი. ერთადერთი და განუმეორებელი.

ვიღაცამ კარი თუ შემოაღო, სიზმარივით გაქრები“. – აბა, ამის დამწერი საკუთარი წიგნის პრეზენტაციაზე როგორ წავიდოდა?!..



* * *

წიგნს გარეკანზე სხვა სახელი – ლეილა – აწერია. ჩემთვის კი ის ციცი იყო, ციცი დეიდა – დედაჩემის ბავშვობის მეგობარი (ჩემიც, სულ ცოტა), ჩემი თანასოფლელი ძველი გავაზიდან (კომუნისტების შერქმეულ სახელს – ახალსოფელს – არ აღიარებდა) და ბექას დედა. ოთხმოცდაათიან წლებში ხშირად მოდიოდა ჩვენთან სოფელში სტუმრად. ვგიჟდებოდი ისე მომწონდა მისი გარეგნობა, მისი განსხვავებული, დაუდევარი ჩაცმულობა, გრძელი, ფართხუნა, თითქოს მოდიდან გადასული, თან ძალიან შთამბეჭდავი ქვედაკაბები; აკვდებოდა თხელ ტან-ფეხზე კოჭებამდე ჩამოღვრილი ქსოვილები, მხრებზე მოგდებული სხვადასხვა ფერის თავშლები და რამდენიმე ზომით დიდი ნაქსოვი ჟაკეტები. დაჯდებოდა სკამზე და დარჩენილ ცარიელ ადგილებს ფარდაგივით გადაფარებული კაბით ავსებდა. მისი სიარულის მანერას ვიხსენებ და – ვეღარ. დიდი ხნის წინ ვნახე ბოლოს. ჩამეკარგა ხსოვნაში ბევრ მის სხვა თვისებასთან ერთად. წელში გამართული ივლიდა აუცილებლად – ოღონდ დახვეწილი აღნაგობის გამოსაჩენად არა, სხეულს თვითონაც არ გრძნობდა და სხვას, მით უმეტეს, როგორ აგრძნობინებდა მის არსებობას – მსუბუქი ნაბიჯით, ნიავს დაახვედრებდა მაღალ შუბლს და ამოწეული ღაწვების ზემოთ ღილებივით ჩასმული მახვილი თვალებით ყველაფერ იმას დაინახავდა, რასაც ჩვენ – ვერასდროს. მერე კი დანახულს სიტყვად აქცევდა, მოკლე და ძალიან ზუსტ, შეუდარებელ სიტყვად. აი, ასეთად:

„მზისგან გამდნარი წითელი შტაპელის ფარდა.

ეზოში გაქსუებული კატები დაიზლაზნებიან და, ხანდახან, ერთმანეთს დარეულები, ისტერიკულად კივიან. მზისგან ოთხივკუთხივ გამოფენილ სარეცხს რომ ვუყურებ, ასე მგონია, ჩემ გარდა ყველა ცხოვრობს“.

ან ასეთად:

„რატომ გგონია, რომ რაღაც ძალიან მნიშვნელოვანი დაგრჩა სათქმელი – შენ გარდა, ხეივნიდან გადმოფრენილი, ნისკარტში ყურძნის მარცვალგაჩრილი შაშვი, არავის დაუნახავს?“

ან კიდევ… – აღარც კი ვიცი, რომელი ამოვირჩიო – ასეთად:

„თელავის ცენტრალურ ქუჩაზე, შემინულ ლუდხანის ვიტრინაში, ორი დიდი, ვერცხლისფერი, გამხმარი თევზი ეკიდა, ხის თაროზე კი ბაადურ ბალარჯიშვილის ბოლო ლექსების კრებული იდო“.



* * *

არ მახსენდება ჩვენს სინამდვილეში მეორე სხვა მწერალი, რომელიც ასე „დაუნდობლად“ მოექცა თავის თავს, თავის ნიჭს, თავის შემოქმედებას. რამდენი კომპეტენტური ადამიანისგან მომისმენია მის შესახებ: გამორჩეული იყო თავის თაობაში, დიდ იმედებს ამყარებდნენო ლეილაზე. წიგნსაც კი არ დადებდა საკუთარს წიგნების თაროზე. არ უყვარდა საკუთარი ნაწერების გზაზე გადაყრა, თვალში მოხვედრა… და ესეც იყო, ნამდვილად იყო, ერთგვარი „თვითმკვლელობა“:

„თვითმკვლელობა მარტო იმიტომაა გულსაკლავი საქმე, რომ სწორედ იმას უმკლავდები, რაც ყველაზე ძვირფასია შენში…“. მერე კი, თავის „საქციელზე“, ანუ იმაზე, რომ წერდა ძალიან ცოტას, ასეთი რამ თქვა:

„მწერლობა სამალავიდან სამალავისკენ გარბენაა, საფრთხე იმდენად რეალურია, თუ დროზე არ გამოხვალ იმ სამალავიდან, მაშინ მთელი ცხოვრება მოგიწევს შემაღონებელ კითხვაზე – რატომ არ წერ – არცთუ ისე დაუსაბუთებელი პასუხის გაცემა – იმიტომ…“ ხოლო ზემოთ შემთხვევით რომ არ მიხსენებია მასთან მიმართებაში სიტყვა „დაუნდობელი“, ამას კიდევ ერთი მისი ჩანაწერი ადასტურებს:

„რა დაგიშავა შენმა თავმა?! – მეკითხება სრულიად მოულოდნელად ტარიელ ჭანტურია. – შეიძლება უღალატო ყველას – სამშობლოს, მშობლებს, შვილს – საკუთარ თავს როგორ ღალატობ? ეს არის ბოროტება! შენ წელიწადში ორ-ორ წიგნს უნდა სცემდე!“



* * *

ბოლო დროს ხშირად მირეკავდა. ხან საავადმყოფოდან, ხან სახლიდან. უმეტესად თავის მდგომარეობაზე, ექიმებზე და პროცედურებზე მელაპარაკებოდა. ზოგჯერ შიშიც გაკრთებოდა მის ხმაში და შემოძახება სჭირდებოდა, იმედი. და რადგან ის, „დედისხელა“, ახლაღა ეხებოდა იმას, რას მე, „შვილისხელა“, ბევრი წლის წინ შევეჯახე, რჩევასაც მეკითხებოდა. ბედისწერის ამბავი იყო, თორემ მე მასზე მეტი როგორ უნდა მცოდნოდა რამე! თანაც, შიშმა და ავდმყოფობამ უფროს-უმცროსი სად იცის, ყელაზე დარწმუნებით როცა იტყვი, არ მეშინიაო, შეიძლება სწორედ მაშინ მოგაფრინდეს მუხლებში და დაგაჩოქოს.

მანამდე ვლაპარაკობდით, სანამ თვითონ არ დაიღლებოდა. ბექაზე ჯავრობდა, რა ეშველებაო, თან იქვე სიამაყით დასძენდა, არ მეგონა, ასე თუ ვუყვარდი ჩემს შვილს, ხელში აყვანილს დამატარებსო; სულ ამაზე ვნერვიულობდი და ისე დაკაცებულა, გამომპარვიაო… ალბათ ამ დროს ტელეფონი განზე ეჭირა, მაგრამ მე მაინც მესმოდა, როგორ ყლაპავდა უკან ჩაბრუნებულ ცრემლებს. ყველაზე ბევრს მაინც შვილიშვილებზე – ფეფოზე და სანდროზე მიყვებოდა. თან რაღაცნაირად გაოცებით, თითქოს ჯერ კიდევ ვერ იჯერებდა ბოლომდე, რომ სწორედ თვითონ იყო ის ბედნიერი დიდედა, რომლის ძირებზეც ეს ბავშვები ამოიზარდნენ.

ბოლო დღეებში რომ დამირეკა, მტკიცე ხმით მითხრა, თითქმის მოვერიე „ამ საძაგლობას“, მალე ისევ კარგად ვიქნები და კიდევ ერთხელ თავიდან უნდა დავიწყო ცხოვრებაო; ყველა შეცდომა, რომლის გამოსწორებაც შემიძლია, უნდა გამოვასწორო, სახლიც ისევ უნდა გამოვიცვალო და მეც ფერი ვიცვალოო. ერთი სიტყვით, დიდი გეგმები მაქვს, შენთვის კიდევ ისეთი საჩუქარი, ძალიან გაგიხარდებაო.

ვერ გამახარა. იმ დღის მერე 5555….02 – „cici calls“ აღარ გაისმის ჩემს ტელეფონში.



* * *

მე მეორე საღამოს წავედი მარტყოფის სახლში (როგორ სხვანაირად მქონდა წარმოდგენილი ციცი დეიდასთან სტუმრობა!). პირდაპირ მეორე სართულზე ავედი. ნინო დამხვდა ოთახში, ბექას დეიდა. მარტო იჯდა გრძლად ჩამწკრივებული სკამების შუაში ჩიტივით აბუზული. ჩუმად. ეტყობა წინა დღეს ჩამოიწურა მთელი ცრემლი. მივუსამძიმრე, ციცი დეიდას თანაკლასელის, ლალის გოგო ვარ-მეთქი. გაყინულ, „წკირივით“ თითებზე მოვეფერე ციცი დეიდას. მერე შუბლზე ვაკოცე და განზე გავდექი. მეც ჩუმად. „…ამიკრძალა საავადმყოფოში მისვლა, არ მოხვიდეო, არავისი ნახვა არ მინდაო, აქედან რომ გამოვალ, მერე მოდით ყველა სახლშიო. ჯიუტი იყო ჩემი და…“, – თავდახრილი ალაპარაკდა ნინო. მეც მასე მითხრა-მეთქი, ჩავიჩურჩულე და წამსკდა ტირილი…

დაბლა რომ ჩამოვედი, ბექას მეგობრებით გარშემორტყმულ ბუხართან გავთბი. თან იქაურობას ვათვალიერებდი: ძველებური ნოხები, ფარდაგები, თუნგები, თიხის ჯამები, ხის დიდი სკივრი, ჩუფჩიკას ნახატები, ცნობილი მხატვრების რეპროდუქციები კედლებზე, წიგნის თაროები, ბევრი, ბევრი წიგნი…

ცოტა რომ მოვშინაურდი, ჯერ ბუხრის ოთახი გამოვგავე, რამდენიმე თვის წასული იყო თბილისში და მტვერი დასდებოდა იქაურობას. მერე სამზარეულოში გადავინაცვლე. ჭურჭელს ვრეცხავდი და თან შიგადაშიგ სამზარეულოს ფანჯრიდან მის პატარა ბოსტანს გავყურებდი. ალბათ გაზაფხულზე მწვანილს ჩათესავდა, წიწაკა-ბადრიჯნის და პომიდვრის ჩითილებსაც დარგავდა… ბოსტნის ზევით ტყე იწყებოდა – ფიჭვის და ნაძვის კორომები. მერე ცა იყო. იქვე, ხელის გაწვდენაზე, მისი ბოლო ცა.

მაცივრის თავზე ემალავარდნილი ჯამით ასკილი იდგა და წითლად შეჰღიმოდა აბლაბუდებიან ჭერს. ჩამოვიღე, რამდენჯერმე ამოვურიე. რბილი ხმით ავაჩხრიალე ციცი დეიდას დაკრეფილი, ხელშენავლები. მეორედ აქ წამომივიდა ცრემლები. მესამედ, „საქმეზე წასული“ ბექა რომ შემოვიდა ოთახში – თავი რომ ვითომ მხნედ ეჭირა – და იმას რომ ჩავეხუტე, მაშინ.

„მოვკვდებოდი, მაგრამ ვის დავუტოვო ღარიბაანთ ღობეს მიწყვეტილი, ბაირაღივით გაშლილი ზაფრანის ძირი?“

„მალე მოვიდა სიცოცხლის ბოლო, ისღა დაგრჩენია აღნიშნო, რომ მალე მოვიდა. – რა კარგია, რომ ეს მაინც არ არის შენი ბრალი…“

„ისე უნდა წახვიდე, მხოლოდ ზურგს მოჰკრან თვალი“.

წავიდა ჩემი ციცი დეიდა, კარგი მწერალი, ჩემი მწერალი, ფართხუნაკაბებიანი, შუბლზე გოგოსავით თმაშეკრეჭილი ლამაზი ციცი დეიდა – ლეილა ბეროშვილი – და დაასრულა თავისი ცხოვრების წიგნი (და ნამდვილიც, ფურცლებიანი – „გამოზამთრება“ – რაც, ალბათ, ერთი და იგივეა) „ერთწინადადებიანი რომანით“:

„აი, ასე იყო, ეს ყველაფერი…“



* * *

ერთხელ ბექამ მითხრა, თუ ოდესმე ვინმე რამეს დაწერს ციციზე, შენ ყველაზე კარგად გამოგივაო. შევიცხადე, ხომ იცი, როგორი განსაკუთრებული დამოკიდებულება ჰქონდა სიტყვის მიმართ და არა მგონია, გავბედო-მეთქი. ახლა კი, სულ სხვა სათქმელი მაქვს ბექასთვის:

– ჩემო ბექა, არ ვიცი, როგორ მოხდა ეს, მაგრამ გავბედე. თუმცა ისიც კარგად ვიცი, რომ იმის ნახევარიც ვერ ვთქვი, რასაც ციცი ბეროშვილი იმსახურებდა და ვერც ისეთი ფილიგრანული სიზუსტით, როგორც თავად იტყოდა.

ჩემი ციცი კი გითხრა, რომელია? რომელი მემშობლიურება და მემახსოვრება ყოველთვის? აი, ამ მინიატურაში – „საღამო, ჩემი სოფელი“ – რომელიც არის:

„ეს არის ჩემი სოფელი.

უწინდელივით რუის პირ-პირ მივდივარ, ჩხრიალით მომყვებიან რუები… ქალაქი ისევ ჩემს წინმიმავალი გზის ბოლო მგონია, იმ ქალაქში არასდროს ვყოფილვარ, არსად არის ჩემი ქუჩა, ჩემი სახლი, არავის ვიცნობ…

ხვალ ქალაქს უნდა წავიდე…“

რატომ? – იმიტომ, რომ ეს ჩემი სოფელიც არის, ჩემი – ჩვენი – ძველი გავაზი, და მეც სულ ისეთი განცდა მაქვს, რომ „იმ ქალაქში“ არასდროს ვყოფილვარ, „იმ ქალაქში“ არსად არის ჩემი სახლი…


7 აგვისტო, 2017

ბმული:
* http://mastsavlebeli.ge/?p=15155

study
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Sponsored content




ინა არჩუაშვილი Empty
PostSubject: Re: ინა არჩუაშვილი   ინა არჩუაშვილი Empty

Back to top Go down
 
ინა არჩუაშვილი
Back to top 
Page 1 of 1

Permissions in this forum:You cannot reply to topics in this forum
არმური Armuri :: მთქმელი და გამგონებელი (ავტორები და ტექსტები) :: მთხრობელთა და მოსათხრობთათვის-
Jump to: