არმური Armuri
არმური
არმური Armuri
არმური
არმური Armuri
Would you like to react to this message? Create an account in a few clicks or log in to continue.
არმური Armuri

არმური - ლიტარენა, უფრო კი – ბიბლიოთეკა
Armuri - literary Arena, or library from Georgia (country)


Forum started: Sun 9 Nov 2008
 
HomeHome  PortalPortal  RegisterRegister  Log inLog in  

 

 ნინო დარბაისელი სტრონი

Go down 
Go to page : Previous  1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8
AuthorMessage
Admin

Admin

Male
Number of posts : 6482
Registration date : 09.11.08

ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Empty
PostSubject: Re: ნინო დარბაისელი სტრონი   ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 EmptyTue May 28, 2019 9:52 am

ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Nino_d11

ნინო დარბაისელი

ლოცვა უსირცხვილობისათვის

ღმერთო, უშველე იმ გოგონას,
გამხდარს,
გალეულს,
რაღაც, ირიბად რომ იარება,
დახედე, ღმერთო,
როგორ მოხრილა მხრებში,
როგორ ამობურცულა, ლამის დამხობილ ფიალასავით,
სკოლიოზისგან კი არა და,
რომ იღლიებქვეშ შეიმალოს
ადრეულა, მკვახე ლეღვივით გამოსული ძუძუკოები.

ისიც არ ვიცი,
რა საშველი მოგეძევება
მისთვის, ვინც თამაშ-თამაშობით,
ბწკენა-ბწკენობით,
შეიტყუეს ვითომ თავისმა,
ვითომ, ვითომ...
ამქვეყნად ვისაც ყველაზე მეტად ენდობოდა,
და დაიამეს საკუთარი სარცხვინელი,
სარცხვენალი თუ სარცხვინალი
და პირზე შიშის კლიტე დაჰკიდეს
და გასაღები ადიდებულ მდინარეში გადაუძახეს.

მას არასოდეს გაუგია სიტყვა ,,ინცესტი”,
მაგრამ მან უკვე კარგად იცის,
როგორია,
როცა ყველაზე საყვარელი ადამიანი,
ყველაზე სანდო,
უცებ ყველაზე საზიზღრად და უნდოდ გაგწირავს,
თან თავს გაწირვად არც ჩაუთვლის...
ხოლო რაც მოხდა,
როგორც მოხდა,
დედის ყურსაც კი არ ეგება,
რადგან დედასაც,
დედის დედასაც,
და დედის დედის...
ძირისძირამდე
ჩაულურსმნეს,
ჩაუქვავეს,
ჩაუცემენტეს,
რომ
ნეტარება სუსტს კი არა, ძლიერს ერგება
და მსხვერპლი - მუდამ დამნაშავეა
და რაც შინ ხდება, შინ უნდა დარჩეს!

ხოლო სირცხვილის იმ საუკუნო ხის ტოტებზე
ზეწრით ან ბაწრით თავჩამომხრჩვალებს
ღამღამობით მოჩიფჩიფე ქარი აქანებს
და სიბნელეში მონოტონური ჭრიალი ისმის:

-სირცხვილი - შენი!
მსხვერპლი მუდამ დამნაშავეა!

-სირცხვილი - შენი!
მსხვერპლი მუდამ დამნაშავეა!

-სირცხვილი - შენი!
მსხვერპლი მუდამ დამნაშავეა!

ეს გოგონაა ქვეყნად რამდენ ქალში მტირალი,
მუდმივი შიშით მიკუნტული ერთ ბნელ კუთხეში,
გულჩათხრობილი,
ხმაგაკმედილი.
რა უყოს ქალმა,
ტუჩდაკბენილ იმ გოგონას რა უსაშველოს
ვის რა მოჰკითხოს ან ვის რაღა მოეკითხება!

ქალთა ღიმილი ზოგჯერ რამდენ გაუმხელს ფარავს,
სირცხვილის კომბლით რომ დასდგომიან,
ვით ცხვრების ფარას,
რადგან დამკარგავს ამტყუნებენ, არა - მომპარავს,
ღმერთო, უშველე გოგოებს და ქალებს უშველე,
ღმერთო, არიდე გვერდით - მხეცი და ფიქრი - ბეცი,
მიეცი ძალი, გაარჩიოს მართლისგან ცილი,
ღმერთო,
მიეცი უსირცხვილობა თავისი წილი!
რაკი ძლიერთა გულწრფელობა - უტიფრობაა,
ეს იყოს მისი არა - ხმალი, არამედ ფარი.
დე, იყოს იგი უსირცხვილო და უტიფარი,
აღარასოდეს არ დაფაროს არდასაფარი!

ამინ!

Arrow


Last edited by Admin on Wed Jun 24, 2020 10:31 pm; edited 1 time in total
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Admin

Admin

Male
Number of posts : 6482
Registration date : 09.11.08

ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Empty
PostSubject: Re: ნინო დარბაისელი სტრონი   ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 EmptyMon Dec 16, 2019 2:23 pm

ნინო დარბაისელი

ქარული

შარაგზის მტვერში,
ჩათვლემილში,
მიძინებულში,
შიშველი ფეხის ცერათითით მე შემოვხაზე შენი სახელის პირველი ასო
და მერე ქუსლით მიმოვასწორე,
რათა არავის არასოდეს დაენახა
და გავეკიდე
ლოდზე საჭრეთლით სიტყვათა მკვეთი,
მომთაბარე მამრების ბანაკს,
მაგრამ მიღწეულს
არც კაცი დამხვდა,
არც სიტყვები,
აღარც ლოდი და
არც საჭრეთელი...
ყლუპი წყალიც კი არსად იდგა სულმოსათქმელად.
ირგვლივ ეყარა ნახრავები, ნამსხვრევები და ნამწვავები.
მწუხრის ნიავში
ნაცარწაყრილი ნაღვერდალი ოდნავ ღუოდა.
და დავიბუდე სამუდამოდ
ამ უსახელო ნაბანაკარზე
და დღემდე ვცხოვრობ ასე სავსედ,
თვითკმარულად, თვითკამარულად
ჩემს გამობრძმედილ სიმარტოვეში
უწინ - საქალე,
მერე - ქალი,
აწ ნაქალარი.
ცამაც არ იცის დანამდვილებით,
აქ ჩავლილ ქარებს
ჩემი ამბავი სადამდე მიაქვთ.

Arrow
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Admin

Admin

Male
Number of posts : 6482
Registration date : 09.11.08

ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Empty
PostSubject: Re: ნინო დარბაისელი სტრონი   ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 EmptyThu Apr 23, 2020 11:49 am

იოსებ ბროდსკი

დარჩი ოთახში, არ მოტყუვდე, რა გინდა გარეთ…

დარჩი ოთახში, არ მოტყუვდე, რა გინდა გარეთ.
მზეს რას დაეძებ, თუ აბოლებ “ შიპკა”- სიგარეტს.
კარს იქით ყოფა უაზროა, შვების თარეში,
სულ წამით გადი, თუ დაგჭირდა საპირფარეშო.

დარჩი ოთახში, ნუ იძახებ, შეეშვი მოტორს,
სივრცე მოიცავს მრიცხველამდე ამ ერთ კორიდორს.
და შენმა ფურმა თუ მთქნარებით თავი შემოყო,
ისე გააგდე, ტანზე გახდაც კი არ დაუწყო.

დარჩი ოთახში, თითქოს ქარმა ჭვალი შეგასო,
რა არის ქვეყნად სკამ-კედელზე საინტერესო.
რად გინდა გასვლა, ღამით მაინც აქ დაბრუნდები.
ისევ ისეთი, ტანჯვით უფრო განამრუდები.

დარჩი ოთახში. ბოსანოვას ცეკვა გიშველის.
პალტოს ქვეშ ტიტველს ფეხიც ჰქონდეს ტუფლში შიშველი.
წინკარში საცხის და კომბოსტოს მძიმე სუნია.
იმდენი წერე, ერთი ასოც მეტობს სრულიად.

დარჩი ოთახში. დე, ოთახმა იცოდეს მარტო,
რას ჰგავხარ ახლა. საერთოდაც, ეს ინკოგნიტო
ერგო სუმია. სუბსტანცია გულს რაღად ერჩის.
დარჩი ოთახში. ჩაი გარეთ სვან საფრანგეთში.

ნუ ისულელებ. რაც ხარ, დარჩი. სხვა ფუჭად შვრება.
დარჩი ოთახში, ანუ ავეჯს მიეცი შვება.
შპალერს მიეკარ შკაფის უკან და გაისუსე,
დაუსხლტი კრონოსს, კოსმოსს, ეროსს, რასას, ვირუსებს!

(თარგმანი ნინო დარბაისელი სტრონისა)
ნანა მასხულიას Nana Maskhulia რჩევით

@

Иосиф Бродский

Не выходи из комнаты, не совершай ошибку...

Не выходи из комнаты, не совершай ошибку.
Зачем тебе Солнце, если ты куришь Шипку?
За дверью бессмысленно всё, особенно — возглас счастья.
Только в уборную — и сразу же возвращайся.

О, не выходи из комнаты, не вызывай мотора.
Потому что пространство сделано из коридора
и кончается счётчиком. А если войдёт живая
милка, пасть разевая, выгони не раздевая.

Не выходи из комнаты; считай, что тебя продуло.
Что интересней на свете стены и стула?
Зачем выходить оттуда, куда вернёшься вечером
таким же, каким ты был, тем более — изувеченным?

О, не выходи из комнаты. Танцуй, поймав, боссанову
в пальто на голое тело, в туфлях на босу ногу.
В прихожей пахнет капустой и мазью лыжной.
Ты написал много букв; ещё одна будет лишней.

Не выходи из комнаты. О, пускай только комната
догадывается, как ты выглядишь. И вообще инкогнито
эрго сум, как заметила форме в сердцах субстанция.
Не выходи из комнаты! На улице, чай, не Франция.

Не будь дураком! Будь тем, чем другие не были.
Не выходи из комнаты! То есть дай волю мебели,
слейся лицом с обоями. Запрись и забаррикадируйся
шкафом от хроноса, космоса, эроса, расы, вируса.

Arrow
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Admin

Admin

Male
Number of posts : 6482
Registration date : 09.11.08

ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Empty
PostSubject: Re: ნინო დარბაისელი სტრონი   ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 EmptySun Jun 21, 2020 3:15 pm

ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Nino_d10

ნინო დარბაისელი

ჭია

ირაკლი ფარჯიანს

მითხარი,ჭიავ,
აქ რამ მომიყვანა,
რატომ ვზივარ მარტო
საფლავის გალავანზე
და გიყურებ,
როგორ ზანტად ეზიდები
გამაძღარ ტანს
გრილი მიწიდან!

ჩემი შეყვარებული აქ მარხია.
ჩემი შეყვარებული სიკვდილმა წაიყვანა.
ხომ მუდამ ვიღაცას მიჰყავდა ჩემგან,
მუდამ სხვა იყო
მისი ჭირის და ლხინისუფალი.

მოკვდა და ყველას ჩვენ-ჩვენი გვერგუნა:
ერთს სარჩო,
ერთსაც - ქვრივის სახელი,
ერთს -დავიწყება,
ერთსაც კიდევ - არდავიწყება.

ჩემმა შეყვარებულმა
მიატოვა საკუთარი გასვენება
და შორს წავიდა
და დამიტოვა კონტურები,
ხან რომ მუქდება
და ხანდახან ისე მკრთალდება,
რომ ვერ ვიხსენებ,
მაინც როგორ იცინოდა,
ან მხრებს იჩეჩდა,
ანდა შუბლიდან
თავის გაქნევით
შავ თმებს
როგორ გადაიყრიდა.

რაღაცას ვეძებ ამ კონტურებში,
რაღაცას ვეძებ,
როგორც დაკარგულ ბეჭედს ვეძებდი,
ათას მეერთედ ვუბრუნდები ადგილებს,
სადაც მეგულებოდა,
და ვიმეორებ,
ვიმეორებ:
''აქაც არ არის,
აქაც ვნახე,
არც აქ არ არის!''

მითხარი,ჭიავ,
რა საერთო აქვთ მკვდრებთან საფლავებს,
განა ისეთი რა აბარიათ,
ვის უნახავენ?
მითხარი,ვიდრე ერთადა ვართ,
ვიდრე ჩემი შეყვარებული შემოგელევა
და მიაშურებ ახალ საფლავებს!

1992

Arrow


Last edited by Admin on Wed Jun 24, 2020 10:30 pm; edited 1 time in total
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Admin

Admin

Male
Number of posts : 6482
Registration date : 09.11.08

ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Empty
PostSubject: Re: ნინო დარბაისელი სტრონი   ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 EmptyWed Jun 24, 2020 9:46 pm


ნინო დარბაისელი - კალასი
•Jun 24, 2020

კალასი
© ნინო დარბაისელი
(კითხულობს ავტორი)
© ვიდეო - მიხო მოსულიშვილის, 2020

***

ნინო დარბაისელი

კალასი

ვერ ვიქნები ვერასოდეს ზნეკეთილი დამა, დონ!
ათასჯერაც რომ შემიპყრონ და ბორკილი დამადონ!
დონ, სულ ერთხელ მომეჩვენა, თითქოს ვნება მომგვარე,
მძულს ამქვეყნად ყველა შენი მოსახელე-მოგვარე.
კინკრიხოზე გეტყობოდა, რა ლაჩარიც გამოდექ,
ნუ მოელი, გემუდარო: - შეწყალების გამო, სდექ!
მაინც გეტყვი მოღიმარი, თუმცა სისხლით ვიცლები,
რაც ვიყავი, იმად დავრჩი, მე ვერ გამოვიცვლები.
ხელს დანიანს, მოცახცახეს იმის ტორი ადარე,
სად - შენ, დედას ტკბილო ბიჭო და სად - ტორეადორი.
ბავშვობიდან მდევდა მუდამ ბედი უამინდო და
სულ უბრალო ბეჭედი და ერთი ვარდი მინდოდა,
კაცს მოსთხოვო რა დანდობა, ანდა რა რაინდობა!
რა დამიჯდა ერთადერთხელ მთელი გულით მინდობა!
კარს მომდგარი შუაღამეს ნეტავ ვინ სტუმარია?
დაკეტილში შემოვიდა, ძალაც არ უხმარია.
მასმენინე, ამბობს, მეცო, ეგ სოპრანო, მარია!
ვცნობ იგია, მაშინ ჩემი ვინც არია არია,
ეს ლანდებიც დაუნდობლად მანვე შემომისია:
ერთი - ძეა არშობილი, ესეც - ონასისია.
არასოდეს მომეშვება, როგორც ჟაკლინს - დალასი,
სხვა არავინ აღარც შემრჩა, აღარც ნიჭი ხალასი,
მონატრული სცენის მტვრისა და კონცერტის, გალასი,
უხმოდ გიხმობ, ანგელოსო, მე, მარია კალასი.

Callas
The verse by Nino Darbaiseli Straughn (in Georgian)
This clip is made with: Maria CALLAS sings Carmen HABANERA in Covent Garden.
© This clip made by Mikho Mosulishvili, Tbilisi, Georgia, 2020

ბმული:
* https://youtu.be/VzwkhEjQWt4

ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Sataur10

Arrow
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Admin

Admin

Male
Number of posts : 6482
Registration date : 09.11.08

ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Empty
PostSubject: Re: ნინო დარბაისელი სტრონი   ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 EmptyWed Oct 14, 2020 8:51 pm

ნინო დარბაისელი

არ ამოხვიდე, ბალახო!
(ვ. ჯავახაძის ერთი ლექსის გამო)

მოდით, ასეთი რამ წარმოვიდგინოთ:
ვითომ მე ვახტანგ ჯავახაძის ეს და სხვა ლექსები ლამის ბავშვობიდანვე ზეპირად კი არ ვიცი და მიყვარს, საერთოდ არ ვიცი, ვინ არის;
ვითომ სადღაც, ფურცელზე დაწერილი ეს ტექსტი ვიპოვე...
ვიყოთ ცოტა რომანტიკულები, რა უჭირს!
- საქართველოში ჩამოსული შავ ზღვაზე ვისვენებდი და ბოთლი გამორიყა წყალმა.
გავხსენი და შიგ ფურცელი იდო, ზედ უცნაურად, სულ კიბეებად დატეხილი რაღაც ეწერა, არც - ავტორი, არც - არაფერი!
ვკითხულობ და ვერ გამიგია, რა არის ეს!

ტყეში ამოდი,
ბალახო,
მზეში ამოდი,
ბალახო,
მთაზე ამოდი,
ბალახო,
გზაზე ამოდი,
ბალახო,
თუ გინდ, ასფალტზე ამოდი,
თუ გინდ, კიბესთან ამოდი,
არ
ამოხვიდე
კიბეზე!

რაღაც ბალახზე კია ლაპარაკი, ერთი და იგივე წინადადების კონსტრუქციები მეორდება და მეორდება, თავიდან - ყველა წინადადება “ბალახოთი” მთავრდება. ბოლოში ორჯერ - ,,ამოდი “ ენაცვლება.
სულ ბოლოს კი - ეს “ამოდიც” და მთელი ტექსტიც აფირმაციულობას ანუ მტკიცებით ხასიათს ჰკარგავს და ნეგაციით ანუ უარყოფა-აკრძალვით იცვლება, “არ ამოხვიდეო”.
შიგ - სულ ცამეტი სიტყვაა.
ლექსია?
რიტმი კი აშკარად აქვს ლექსისა, თან არც მეტი, არც ნაკლები - ქართული შაირის, თანაც არა ხალხურის, არამედ მთლად რუსთველური დაბალი შაირისა, დაქტილური, ანუ თავმახვილიანი სამმარცვლედი სიტყვის - “ბალახოს” წყალობით. რიტმულად ლამის ზუსტად ჯდება სტროფში - “იყო არაბეთს როსტევან, მეფე ღმრთისაგან სვიანი” და ა. შ. ... ოღონდ უკვე მოდერნიზებულია, დიდ და მცირე ცეზურებთან - დაყოფის ადგილებზე, ანუ სალექსო პაუზებთან ტაეპი გაკვეთილია და გრაფიკულად - ლექსი, როგორც უკვე ვთქვი, კიბეებად დატეხილ სტრიქონებადაა წარმოდგენილი ...
თვალსაჩინოებისთვის მოვშალოთ გრაფიკული პლანი და შაირად გადავაწყოთ ეს ლექსი:

ტყეში ამოდი, ბალახო, მზეში ამოდი, ბალახო,
მთაზე ამოდი, ბალახო, გზაზე ამოდი, ბალახო,
თუ გინდ, ასფალტზე ამოდი, თუ გინდ კიბესთან ამოდი,
არ ამოხვიდე კიბეზე!...

ჰმ, არათუ მარცვლის, ან მარცვლების ან ტერფის, არამედ დიდცეზურის, ანუ დიდი პაუზის შემდგომი მთელი ნაწილის - მუხლის მოკვეთაა, ასე ვთქვათ, უზარმაზარი კატალექსისი. (თუ რომელიმე თქვენგანი ამ წერილს კითხულობთ, ძვირფასო კოლეგებო, ვიდრე შემნიშნავდეთ, თავად ვიტყვი, ასე პირობითად ვუწოდებ).
რას უნდა ემსახურებოდეს ეს ხერხი?
სკოლის ასაკიდანვე ქართველი მკითხველის ყურში საფუძვლიანად გამჯდარი რიტმული ინერცია, დაწყებული პირველი სტრიქონიდან, ბოლოში უეცრად წყდება და მკითხველში დაუსრულებლობის, უკმარობის გამოწვევის ამ ეფექტით კიდევ მეტად არის გამოკვეთილი თეზა-ანტითეზური ფინალი (ამოდი/არ ამოხვიდე)
და თუ შაირია, რითმები რატომ არა აქვსო?!
ვფიქრობ, რითმის ფუნქცია აქ სტრიქონთა ბოლოში ჯერ ოთხჯერ გამეორებულ სიტყვა,,ბალახო’ -ს, ხოლო ბოლოსკენ ‘ამოდი’-ს ეკისრება.


***
რაკი ეს გამოხმაურება თამაშის პირობით დავიწყე, ხომ შეიძლება, ხანდახან „თამაშგარე მდგომარეობაშიც“ აღმოვჩნდე და იქიდან შემოვაწიო რეპლიკა?
ლექსის გრაფიკაზე საუბრისას უკვე აღვნიშნე, მას ფინალში გრაფიკულად კიბის ფორმა აქვს-მეთქი.
გრაფიკული პოეზიის ვახტანგ ჯავახაძისეულ ნიმუშებში ერთი სწორედ კიბის ფორმის ლექსიცაა: „ამ სტრიქონებზე, როგორც კიბის საფეხურებზე“ . ლექსი ასე ბოლოვდება:

ფრთხილად,
აქ ბოლო საფეხური ჩატეხილია.
აქ გელოდები, ვით ამ ლექსის ბოლო წერტილი.

გასული საუკუნის სამოც-სამოცდაათიან წლებში ვახტანგ ჯავახაძე ერთი იმ მცირერიცხოვან პოეტთაგანი იყო, ვინც ქართული ლექსის ახალ-ახალი ფორმებითა და სახეობებით გამდიდრებაზე ინტენსიურად მუშაობდა.
მისი მრავალგვარი თამამი, წარმატებული ექსპერიმენტი ამ სფეროში წინა დეკადებში რომ გამოჩენილიყო, ავტორს, სხვა რამდენიმე კოლეგასთან ერთად, ლიტერატურაში ფორმალიზმის დანერგვის, ანუ საბჭოთა იდეოლოგიის მიერ ასეთი წარმატებით დაძლეული კაპიტალისტური სამყაროს კულტურული დივერსიის ხელშეწყობისთვის - კარგი არაფერი ელოდა, მაგრამ ეს ყველაფერი სწორედ გვიანსაბჭოური პერიოდის დასაწყისს დაემთხვა, ეს პერიოდი კი ( ‘’ოტტეპელის“ შემდგომი საფეხური, გაგრძელება ) გაცილებით ლოიალური იყო შემოქმედთა მიმართ (თუმცა არც-თუ მთლად თვალმოხუჭული).
უნდა აღინიშნოს, რომ მის შემოქმედებას მაშინ არ დაუკავებია ადგილი მაგისტრალურ დინებაში. მაგისტრალს - სხვა დიდი სახელები მიუძღოდნენ. იგი სადღაც, მაგისტრალსა და პერიფერიას შუა იდგა და მიმდევრებიც დიდად არ გასჩენია, თუმცა სასწავლი ნამდვილად ბევრი იყო და არის მასში. ჩემი პროგნოზით, თუ ქართულ პოეზიას არსებობა და განვითარება უწერია, მისი იმდროინდელი შემოქმედებით დაინტერესება უფრო და უფრო მოიმატებს.


***
დავუბრუნდეთ თამაშს!
შინაარსზე ვფიქრობ:
- რაო, რა მინდაო- ავტორმა?
- ბალახის ელაპარაკება, სადაც გინდა, იქ ამოდი, ოღონდ კიბეზე არ ამოხვიდეო. თან არც სიცოცხლის წყურვილის ძალას უკარგავს, თუ გინდა, ასფალტზეც ამოდიო.
ბებია ქუთათური მყავდა და მისგან გამიგონია, რომ წყევლათა შორის იქ ერთი ასეთი - ყველაზე საშინელიც არსებობდა - ,,თქვენს კიბეზე ვნახე ბალახი ამოსულიო”- რაც, კახურად რომ ვთარგმნო, იმას ნიშნავს, ერთიანად ამოწყვეტილი მენახოს თქვენი ჯიში და ჯილაგიო.
(ჩვენს ძველებს ხომ უთქვამთ რაღაც ასეთი, ჩვენებური სიყვარული სულ ლანძღვააო და იქნებ, წყევლაც - ჩვენი ალერსის ფორმაა).
მართლაც, კიბე, რომელზეც ადამიანები აღარ ადი-ჩამოდიან, მათი ხშირი ნაბიჯებით აღარ იტკეპნება, დროთი ვითარებაში ადამიანურის ნაცვლად “სხვა სიცოცხლით” იფარება.
ხალხური შელოცვისა თუ გამოლოცვის მაგიურ ტექსტებს ახასიათებს ე.წ. ჩამონათვალურობა და ერთი და იგივე ან მსგავსი სინტაქსური კონსტრუქციების გამეორება. ამ გზით - თავისებურ ჰიპნოზურ მდგომარეობაში ცნობიერების გადაყვანა.
იქნებ ვინმე არსებული ან მოსალოდნელი წყევლისგან განთავისუფლებას ცდილობს?
(,,მაგრამ შენ გინდა ერთადერთი, წყევლისაგან განთავისუფლება” - გალაკტიონი ,, დედოფალა)
ძნელია, ამ დროს არ გამახსენდეს რობერტ ფროსტის უცნობილესი ლექსი ამავე, ბალახის თემაზე.

ბალახი
- - - -
ყარეთ ზვინებად სხეულები აუსტერლიცში, ვატერლოოში,
ქვეშ შემომიგეთ ნიჩბებით და მიმიშვით მერე! მე გადავფარავ სუყველაფერს.
ყარეთ ზვინებად გეტისბერგში,
ყარეთ ეპრაში და ვერდენში,
ქვეშ შემომიგეთ ნიჩბებით და მიმიშვით მერე!
სულ ორი წელი, ათი წელი და მერე ჰკითხონ გამყოლს მგზავრებმა:
რა ადგილია?
სად ვიმყოფებით?
მე ვარ ბალახი.
გთხოვთ, მიმიშვათ სამუშაოზე!
(თარგმანი ნინო დარბაისელისა).

ნაპოვნი ტექსტისა და ფროსტის ამ ლექსის ნათესაობა მე ხელშესახები მგონია. ორივეგან ბალახი და სიკვდილია მთავარი ტოპიკი, თუმცა გენეტიკურია ეს ნათესაობა თუ მარტოოდენ ტიპობრივი- ძნელი სათქმელია.
ერთი განსხვავება კი უნდა აღინიშნოს. ფროსტს - პრობლემა ზოგადკაცობრიულ ასპექტში აქვს მოაზრებული, ჩვენს ფურცელზე კი რაღაც ისეთი წერია, კერძო ადამიანის ღრმა ქვეცნობიერისკენ რომ მიემართება, ანუ აქ სრულიად სხვადასხვა, საპირისპირო ვექტორები გვაქვს.
რობერტ ფროსტი ამ ლექსში ცნობილი ინგლისური იდიომის პოეტურ ვერსიას ქმნის. “ხალიჩის ქვეშ რამის შეგვა ან შეხვეტა’ , რაც პოლიტიკურ დისკურსში ხშირად გამოიყენება, ნიშნავს სერიოზული, დიდი პრობლემის უცებ, მარჯვედ თუ ლამაზად დამალვას, “გადაფარვას” მოჩვენებითი წესრიგით.
თუმცა ფროსტი ცოცხს ნიჩბით ცვლის და ბალახი-ხალიჩის საკუთარ პოეტურ სახეს ქმნის, აზმნავებს რა არსებით სახელს ,,ნიჩაბი”. მის სტილს რომ საშუალება მოეცა, ალბათ თარგმანში “ მიანიჩბეთ” უნდა გამომეყენებინა...
გვეყოფა ფროსტზე!
ისევ ჩვენს ნაპოვნს მივუბრუნდეთ.
აი, ვკითხულობ და გრძელი სიტყვის მოკლედ თქმა, როგორც შაირის სიკარგის ნიშანი მაგონდება.
მართლაც, ადვილი არ უნდა იყოს, როგორც გურამიშვილი იტყოდა, “ძეძვით შეუმოსავად”, სულ მცირე, მინიმალურად მცირე ლექსიკური მარაგის, (13 სიტყვა!) მეტიც, პოეტური ტროპის სახეობათა მინიმალური მომარჯვების გარეშე, სიკვდილი-სიცოცხლის მარადიული თემის ამ, მოულოდნელ პრიზმაში მოხელთება!
აქ ალბათ პასუხი ერთ ცნობილ გარემოებაშიც უნდა ვეძიოთ:
პოეტურ მეტყველებას პროზაულისგან გამოარჩევს არა მხოლოდ ე.წ. მეტრული რიტმი და რითმა, ან პოეტური ტროპის სახეობებით სარგებლობა, ან თუნდაც “პოეტური” სათქმელი (დღეს პოეზიის სათქმელი გაცილებით მრავალფეროვანია), არამედ ლექსის სხვადასხვა ასპექტის გამეორებათა, სიმეტრიის წყალობით შექმნილი რიტმი, რომელიც ტრადიციულად, ზოგჯერ მკითხველს ადვილსახილველად არც ეძლევა, უკანა პლანიდან მუშაობს. აქ კი ჩვენთვის უცნობ ავტორს თვალხილული გაუხდია, მთლად ხელისგულზე დაუდია ჩვენთვის, მკითხველებისთვის.

***
და ისევ - რეპლიკა თამაშგარე მდგომარეობიდან!
თანამედროვე ხელოვნების ერთი ნიშანი გამომსახველობით საშუალებათა დარგთაშორისი ნასესხობაცაა.
ამჯერად მუსიკიდან ნასესხობის ერთ კერძო შემთხვევაზე მინდა შევაჩერო ყურადღება. მანამდე კი აღვნიშნავ, რომ გამეორება - ლექსის დინამიკაში გრადაციას იწვევს, რადგან მისი არცერთი შემთხვევა არ არის თანაბარი ძალისა, ყოველ ახალ ჯერზე მას მეტი და მეტი სუგესტიური ძალა ეძლევა.... არ ვიცი, კიდევ არის თუ არა ლიტმცოდნეობით მიმოქცევაში ეს ტერმინი, რომელიც ჩვენში რუსულის წყალობით ისე დამკვიდრდა, რომ პირველწყაროს, ცოტა არ იყოს, ასცდა კიდეც, მოკლედ, ახალგაზრდა თაობისა რა მოგახსენოთ და წინათაობელები - ნამდვილად მიხვდებიან რას ვგულისხმობ. ახლებმა - მარტივად გაიაზრონ, როგორც „ზემოქმედებითი ან შთამაგონებელი ძალა“
მორის რაველის ცნობილი მუსიკალური ნაწარმოები, „ბოლერო“, ნახევარი საუკუნის წინ ტრანსფორმირდა ქართულ პოეზიაში, ერთი მხრით - ტარიელ ჭანტურიას ირონიულ პაროდიული ლექსის წყალობით, (‘მე რომ გავაბოლე, რო მ გავაბოლე რომ“), მეორე მხრით კი - ვახტანგ ჯავახაძის ამ და სხვა ლექსებით, რომელთა დინამიკაც განმეორებათა გრადაციას ეყრდნობოდა და რამდენიმე დეკადის შემდგომ ბესიკ ხარანაულის აწ უკვე ჰიტად ქცეულ ლექსში გამოვლინდა „სად არიან შვილები“.
ვინც ბესიკ ხარანაულის შემოქმედებას კარგად იცნობს, დამეთანხმება, რომ აღნიშნული ლექსი ნამდვილად არ მიეკუთვნება მის კარგ ქმნილებათა რიცხვს, მაგრამ ჩემი ფიქრით, ეს ის შემთხვევაა, როცა ლექსის ესთეტიკური ღირებულება და პოპულარობის ხარისხი - არაერთგვაროვანია, ერთმანეთისგან აცდენილი. ასეთ მაგალითებს ცოტას როდი იცნობს ლიტერატურის ისტორია.
მახსოვს, რომ სასკოლო პროგრამაში ამ ლექსის შეტანამ პედაგოგთა დიდი დაბნეულობაც გამოიწვია და რომ არა თეიმურაზ დოიაშვილის ბრწყინვალე ანალიზი და სხვა მკვლევართა შესანიშნავი წერილები, არ არის გამორიცხული, რომ სასკოლო პროგრამიდან მისი ამოღების მოთხოვნისთვისაც ერთად ებრძოლათ მასწავლებლებსა და მშობლებს.

***
დავბრუნდეთ თამაშში.
მე რამდენიმე სავარაუდო პირველწყარო დავასახელე ამ ლექსისა, მათ შორის ხალხური სიტყვიერება, კერძოდ მაგიური ტექსტები და მუსიკა, კერძოდ, რაველის „ბოლერო“ და ასე ვცადე ინტერპრეტირება.
არ არის გამორიცხული და მოსალოდნელიც კია, რომ ჩემი, როგორც მკითხველისა და ვ. ჯავახაძის, როგორც ავტორის აზრი სავსებით განსხვავებული იყოს.
სხვა მკითხველმა სხვა დროს იქნებ სულ სხვა მხრიდან, სხვა გასაღებიც მოარგოს ტექსტს.
ხან იქნებ შეგვეშალოს კიდეც. არა უჭირს!
მთავარია, პოეზიასთან შეხვედრისას ფიქრი ვისწავლოთ.
და აი, მე ვკეცავ ბოთლიდან ამოღებულ ფურცელს. შიგ ვდებ, მჭიდროდ ვაცობ თავსახურს და ისევ ზღვას ვუბრუნებ.
დაე, ახლა მისი ჯერი იყოს, ვინც ამ ფურცელს იპოვის!

2020

ბმული:
* https://www.facebook.com/nino.darbaiseli/posts/10158783628029559

Arrow
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Admin

Admin

Male
Number of posts : 6482
Registration date : 09.11.08

ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Empty
PostSubject: Re: ნინო დარბაისელი სტრონი   ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 EmptySat Oct 24, 2020 11:47 pm

ნინო დარბაისელი

ჩემი მეგობარი პოეტები


ჩემი მეგობარი პოეტები ცოლებმა მიატოვეს.
ისინი მიატოვეს ალბათ იმის გამო, ან სწორედ იმის გამო, რისთვისაც გაჰყვნენ.
და ვინც არ მიუტოვებიათ, ის კიდევ უფრო მარტო დატოვეს.
თხილეულში მძაღე მარცვალი რომ შეგიყვება, ამ დროს კი ლამის ყველა პირში მოგჩერებია, ყელმწარემ და პირმომღიმარმა მერამდენედ უნდა ჩავყლაპო ფუჭი სათქმელი!
ვუთხრა, რა ვუთხრა! -
რომ სამშობლოში პოეტებიდან თავი ვინც კი გაიტანა, ჯერ იმ თავში პოეტი მოკლა?!
ან, რომ ცხოვრება ვიდრე წიხლს არ გითავაზებს, ცოდნად ვერ იქცევ, რაც გაგიგია?! -
რომ გულუბრყვილო რომანტიზმია, როცა ბიჭს, შემთვრალს და გალექსილს ერთი რითმა ან მეტაფორა ურჩევნია ოქროს უზალთუნს
და უწკრიალებს თავის პოეტურ ყულაბაში უზალთუნები
და სამუზედ აღერებულ ათას გოგოში შენ გამოგარჩევს?!...
და იმ რომანტიზმს, ატლასის ძველი საპირესავით კვლავ მოლაპლაპეს,
სარჩულად უდევს რეალიზმი, უხუნარი და მეტისმეტად სოციალური?!
რა ქნას პოეტმა! მამადქცეული შინ მიიქცევა, ახალშობილს კი ტაკლი-ტუკლის და ფაფების გარდა, პამპერსი უნდა, ხილიც უნდა, ჰაერიც უნდა და ექიმიც და უნდა დედა - უყვედრებელი, არნაწამები, არამედ მოვლილ- ნაამები, ალერსიანი,
შენ კი ჯიბეში ახალი ლექსიც კი არ გიდევს, ერთი ფურცელი გაცრეცილი, აქა- იქ რითმა, სტრიქონები - გადახაზულ-გადმოხაზული, წაწერილი სხვა კალმითა და სხვა განწყობით, თითქოს, სხვა ხელით.
რაც უფრო გულის გასახეთქია, ცოლადქცეულმა იმ სიფიფანა, მიამიტმა გოგოებმა საიდანღაც წერაც ისწავლეს, ანგარიშიც და სხვები უკვე გაგონებენ, იქნებ ჯინაზეც, რომ ქმრებზე უკეთ გამოუდით და რომ ეცალოთ, მეტსაც იზამდნენ.
წერას - წერისა!
უანგარობას ვერ ითამაშებ, ანგარიში თუკი გერევა.
ამასობაში ცოლი - უკვე ნაცოლარია.
და იზრდებიან ასე მამიკოს გოგოები და ბიჭები მამის გარეშე, ხოლო მამები შესციცინებენ იმ ძველ ფოტოებს, როცა ისინი ერთად იყვნენ , ,,გაიზრდები და მიხვდები და დამიბრუნდები'' ..თავს იტყუებენ, თორემ როგორ არ იციან, რომ შვილებმა შეიძლება მოინახულონ, მაგრამ მშობლებთან ვერასოდეს დაბრუნდებიან.
და მამები, ფოტოებით უბესავსენი უფსკრულისკენ საბოლოოდ ექანებიან.
უფსკრულები კი მწვერვალებია, არარაობის მწვერვალები - ღრმა წყვდიადებში ჩაბრუნებული.
და იზრდებიან ასე შვილები დედის გარეშეც, მაგრამ დედებმა ეს არ იციან, ისინი მედგრად მიუძღვიან უშეცდომო, წარმატებული ცხოვრებისაკენ, სწორედ ისევე, საბედისწერო ნაბიჯამდე საკუთარი დედები რომ მიუძღვებოდნენ.
ო, რა მოწყალე ღიმილით დასცქერს ძე-შეცდომილი მამა- შეცდომილს!
ქვეყანას, მამის მიტოვებულს მამით ობლობა კი რა და, უდედობა სჭირს, მამა - შორია და რადგან
დედა - ამ გამო მამად ქცეულა, დედის ძველ ადგილს ტუჩაბზეკით და თვალმოჭუტვით ეტოლება ეს ცხოვრება- დედინაცვალი.
ჩემი მეგობარი პოეტები კი ამასობაში გაიკრიფნენ.
აღარ არიან.
საქართველოში თავი პოეტად ვინ გაიტანა!


2016

Arrow
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Admin

Admin

Male
Number of posts : 6482
Registration date : 09.11.08

ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Empty
PostSubject: Re: ნინო დარბაისელი სტრონი   ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 EmptySun Oct 25, 2020 11:30 pm

ნინო დარბაისელი

დგება თეთრი დღეები
(გალაკტიონის ერთი ლექსის შესახებ)

ქართული პოეზიის ჭეშმარიტი მოყვარულებისთვის ადრეული შემოდგომა ყოველწლიურად საუკუნის წინანდელი ამ ერთი ლექსით იწყება. (იქნებ აქ მხოლოდ ჩემს პირად სამეგობროს ვგულისხმობ, რომელშიც ასეთი ადამიანების გარდა, მართლა არავინაა).
დგება თეთრი დღეები
...
დგება თეთრი დღეები,
რიდეების სეზონი;
გაჩდნენ ორხიდეები
ყოვლად უმიზეზონი.
ლაჟვარდების კიდეო,
დაბურულო ზმანებით,
ლურჯო მონტევიდეო,
ვიწრო ხელთათმანებით;
სულში ნისლის ტბებია
და ქაოსის მხატვარი,
სადაც ვეღარ თბებიან
ფრთები ნამკათათვარი.
ძნელი საგრძნობია არაა, რომ ეს პატარა ლექსი რაღაცას, იმაზე მეტს შეიცავს, ვიდრე მის მომხიბლავ ზედაპირზე დევს.
საქართველოში ყოფნისას კარგი, საინტერესო მასალები მქონდა მოძიებული, წერილის ჩარჩოც - მზად.
სამწუხაროდ, დასრულება არ დამცალდა, მასალები თბილისში დავტოვე...თუმცა მეხსიერებამ რაღაცეები მაინც შემოინახა.
იქნებ ასე უკეთესიცაა.
თუ დაკვირვებიხართ, წვრილ წითელშუქიანი ლაზერული ფანრით, ანუ ე.. წ. „ლაზერ-პოინტერით”რაიმე ადგილს რომ ანათებთ? საუკეთესო ინსტრუმენტია რამეზე მისათითებლად, უზუსტესია გამოცდილ ხელში, თუმცა მხოლოდ ერთ წერტილს მოიცავს, მასზეა ფოკუსირებული, ყოველივე დანაჩენი კი მისი შუქის მიღმა რჩება. მოინდომებ მისი მეშვეობით სხვა წერტილის გაშუქებას და ახლა წინა წერტილი ‘’ჩაგიბნელდება’. ანუ რაღაც/ რაღაცეები აუცილებლად გრჩება ფოკუსგარეთ. გალაკტიონი სწორედ ასეთი ტიპის პოეტია. ფაქტების უტყუარობა, მართებული ლოგიკური მიზანმიმართულება მისი შემოქმედების ამა თუ იმ ასპექტის თავისთავად რთული კვლევისას, ბედნიერ შემთხვაში, წარმატებულადაც შეიძლება დამთავრდეს, მაგრამ შედეგი - იმ ლაზერული პოინტერივით მხოლოდ ერთ წერტილს მოიცავს და სრული სურათი მაინც დაუნახავი გვრჩება (დავაზუსტებ: აქ მის რეალისტურ პოეზიაზე არა მაქვს საუბარი, რომანტიკულ-სიმბოლისტურ ესთეტიკასთან დაკავშირებულ ლექსებს ვგულისხმობ).
მოდით, ახლა აქტიურ მიმოქცევაში მყოფიმ ტერმინი 3D გამოვიყენოთ და ვთქვათ, რომ მისი სახეობრივი სისტემა, პოეზია ასეთი რამაა, - სამ და იქნებ მეტგანზომილებიანიც.
ადრე სხვადასხვა მოდიფიკაციით, არაერთგზის აღმინიშნავს ერთი აზრი და მგონი, მკითხველს თავიც შევაწყინე იმავეს გამეორებით, რომ გალაკტიონის რთულ პოეტურ იმაგინაციათა დაყვანა ერთს, რომელსამე მნიშვნელობაზე, რაოდენ კარგად და დამაჯერებლადაც არ უნდა იყოს დასაბუთებული იმ მნიშვნელობის ღირებულება და ნამდვილობა ფაქტების მოხმობით, საფუძველშივე უპირისპირდება მის ესთეტიკურ პრინციპს, მის, ასე ვთქვათ, პოეტურ ალქიმიას, მოიხელთოს სხვადასხვა ღია თუ ფარულ დინებათა რაღაც ნაზავი.
რა ნაზავია ეს?
ან რა დინებებია ასეთი?
განა სხვა ქართველი თუ არაქართველი პოეტები არ ახდენენ დინებათა გარკვეულ სინთეზირებას? - ვიქნები საკუთარი თავის ოპონენტი, ვიდრე სხვა ხმას მომაწვდენდეს.
ცხადია, მეტნაკლებად ყველა პოეტის შემოქმედებაში, სახეთქმნადობაში ხდება ცნობიერ და არაცნობიერ, კრეატიულ, ფარულ და ღია დინებათა შერწყმა, უამისოდ პოეზია ძნელი წარმოსადგენია, მაგრამ მე აქ საუბარი მაქვს წარმმართველ, “თაურ-პრინციპზე“.
მის პოეტურ სამყაროში მოგზაურობისას ჩვენ შეგვიძლია მხოლოდ იმას მივუახლოვოთ ფიქრი, რაც, სხვადასხვა დროს, როგორც იტყვიან, ცდაში გვეძლევა. მაგრამ ნამდვილი რეცეპტის საიდუმლო მან ერთმა იცოდა და თან წაიღო.
დავუკვირდეთ თუნდაც მის პოეტურ ლექსიკასა და სიტყვათწარმოებას: გალაკტიონი განგებ ირჩევს ქართული ენის ლექსიკიდან იმ სიტყვებს, რომელთაც ორი და მრავალი მნიშვნელობა აქვთ. ეს - ერთი ძირითადი გზაა მის მრავალმნიშვნელოვან სახეთა ქმნადობისათვის. (რეალისტური ლექსების კორპუსი აქ არ იგულისხმება. მათში სხვა რიგის ამოცანებს ისახავს და წარმატებითაც ჭრის, მაგრამ ეს - სხვა საუბრის თემაა). მის შემოქმედებაში ამ მხრივ ყველაზე უკეთესი ნიმუშია ლექსი ,,უცნაური სასახლე“, სადაც ყოველი სახე, როგორც ტაძრის ფერად ვიტრაჟებში გარდატეხილი მზის სხივი სულ სხვადასხვაგვარ ფერადოვნებას ასხივებს აღქმის რაკურსის ყოველი ცვლილებისას. აღნიშნული ლექსის სათაურში გამოყენებული სიტყვა ,,უცნაურიც’ სწორედ ამას მიგვანიშნებს.
ისიც ნუ დაგვავიწყდება, რომ გასული საუკუნის დასაწყისში ქართული ენა ვერ იყო მეცნიერულად საფუძვლიანად შესწავლილი, ვერც სხვა, განვითარებული ერებივით, სხვადასხვა ზოგადი და სპეციალური ლექსიკონების სიმრავლით მოვიწონებდით თავს, არც სალიტერატურო ენის ნორმები იყო ასე დადგენილი. ამ მხრივ თანამედროვე ავტორები შესაშურ ფუფუნებაში ვიმყოფებით, მაგრამ საკითხავია, გვინდა კი ეს ფუფუნება დღეს, ისევ გვჭირდება?
თანამედროვე პოეზიას უკვე სხვაგვარი ესთეტიკური ღირებულებები აქვს. მისი ლექსიკა მასმედიის საშუალებათა და ინტერნეტის გავლენით, უფრო და უფრო მწირი, ‘’მიწიერი’ ხდება. დაიკარგა სიტყვათა და ფრაზათა ქმნისა და ბმის სინთეზური წესი, სწრაფვა თანაჟღერადობისაკენ და ახლა ნარატიულობამომძლავრებულ წრფივ კავშირებს სჯერდება. რას ვიზამთ, დროის ნიშანია!
აქ, ამერიკაში საქველმოქმედო მაღაზიათა ერთი ჯაჭვია, ,,გუდვილი“ ეწოდება. სავსეა მისი მაღაზიები მოხუცებულთა საკუთარი სახლებიდან თუ ბინებიდან შთამომავლების მიერ ყუთობით გამოზიდული, მუქთად ჩაბარებული, მართლაც ღირებული და ხარისხიანი საგნებით, ისეთით, საქართველოში რომ ნებისმიერ შეძლებულ ოჯახს დაამშვენებდა, ძველად და იქნებ ახლაც.‘ „ანტიკვარიატსაც“ რომ ვუწოდებდით და ეს ყველაფერი რაღაც ცენტები ღირს. თავისთავად ღირებულ ამ ყველაფერს ახალგაზრდა თაობამ მთლიანად ზურგი აქცია და ახლებური, იაფი, გაცილებით დაბალხარისხიანი, მაგრამ მახვილგონივრული დიზაინით იწყობს საცხოვრისსა და ზოგადად ცხოვრებას. ცდილობს, მაქსიმალურად გათავისუფლდეს ხარისხიანი, საყოველთაოდ დადგენილი, თუმცა უკვე მოძველებული ღირებულებებისგან და უფრო და უფრო მეტი სივრცე დაიტოვოს საკუთარი ინდივიდუალობის გამოსავლენად. თუმცა შემთხვევათა დიდ ნაწილში მათ მიერ ინდივიდუალობად მიჩნეული ‘’სიახლე’ ტიპობრივი აღმოჩნდება ხოლმე და მუდმივი მოწოდება’’ იყავი შენი თავი, იყავი ინდივიდი, თამამად გამოხატე შენი არსება“ - საბოლოოდ ჩაკეტილ წრეზე ტრიალს ემსგავსება. ახალგაზრდულ პოეზიაშიც რაღაც ამგვარი ხდება. ხელოვნებაში თვითგამოხატვა, თავისებური ეგოცენტრიზმი - როგორც მთავარი რამ - დროის ნიშნადაც იქცა, თუმცა გარკვეული დოზით ხომ მუდამ არსებობდა კიდეც.
***
რა ძნელია, რამეზე წერისას საუბრის თემა, ძირითადი ხაზი სწორად გეჭიროს და თემიდან არ უხვევდე მალიმალ.
რაღაც, ასეთს ვკითხულობდი, მაინც რა, თუნდაც ჩვენთვის ხილული დინებებია ისეთი გალაკტიონთან, სხვა პოეტებს რომ ნაკლებად აქვთ-მეთქი. ანუ მისეული, იდუმალი პოეტური ალქიმიის შედეგად, რა ჩვენთვის ასე თუ ისე ნაცნობი ნივთიერებები შედის მის ქმნილებათა შენადნობში:
1. იმდროინდელი ქართული პოეტური და ზოგადკულტურული ტრადიცია,
2. მითადქმნილი მსოფლიო კულტურული კონტექსტი, გააზრებული იმგვარად, რაგვარ საშუალებასაც იძლოდა, მწირი, მეტიც, არარსებული პირდაპირი კომუნიკაცია და მისი ჩამნაცვლებელი რუსული არხები - წყაროები.
3. პირადი სულიერი გამოცდილება თუ ცხოვრებისეული რეალია.
4. საკუთარი ფანტაზია და კრეატიულობა.
ეს - ძირითადი, მხოლოდ აუცილებელი, მაგრამ არა - ამომწურავი ‘’რეცეპტია’. იქნებ ვინმემ არაცნობიერი მოისაკლისოს. სხვა დინებებიც ბევრი იქნება. სიტყვას შევამოკლებ და ვიტყვი, რომ არ არსებობს სხვა ავტორთა არცერთი კარგი პოეტური ქმნილება, აქ ჩამოთვლილი ნიშნებიდან ორიოდეს რომ მაინც არ შეიცავდეს, მაგრამ გალაკტიონთან ეს და ყველა სხვა დინება ინტეგრირებულია, ანუ ამ სიტყვის სალექსიკონო მნიშვნელობით, ყველა პლანი რაღაც ერთში, მთლიანობაშია ჩართული, დანარჩენენ კომპონენტებთან კომბინირებულად დაკავშირებული.
ვწუხვარ, ზუსტად აღარ მახსოვს, რას გულისხმობდა გალაკტიონი სიტყვაში „ინტეგრალები’ , მაგრამ ახლა მეჩვენება, რომ ის რაღაც ამასთან ძალზე ახლოს უნდა იყოს.
***
გალაკტიონის ლექსის კვლევისას მე ჩემი საწყისი მეთოდი მაქვს. არ ვიცი, იქნებ სხვაც ასე იქცევა.
ფანქრით გავხაზავ ხოლმე ყველა მომენტს, რომელიც უჩვეულოდ, უცნაურად ჟღერს ან გამოიყურება, ამოვიწერ და მათზე ვაკონცენტრირებ ყურადღებას. საანალიზო ლექსში ასეთ მომენტებად მივიჩნიე:
1. თეთრი (!) დღეები - ტრადიციული წარმოდგენით ხომ ღამე - შავია, დღე - ისედაც თეთრი. რანაირად დადგა თეთრი დღეები? ჩვეულებრივ ხომ შემოდგომაზე დღე პირიქით - მოკლდება.
ეშლება რამე პოეტს?
თეთრი ღამეები რომ იყოს, ყველაფერი ხომ გასაგები იქნებოდა.
2. რას ნიშნავს ,, გაჩნდნენ ორხიდეები- ყოვლად უმიზეზონი”?
რა შეიძლება იყოს ან არ იყოს ყვავილის გაჩენის მიზეზი? თანაც - “ყოვლად”?
3. რას ნიშნავს ,,ლურჯი მონტევიდეო, ვიწრო ხელთათმანებით”?
მონტევიდეო სამხრეთ ამერიკაში, კერძოდ, ურუგვაიში დიდი საპორტო ქალაქი კია, ცხადია, წინ ლურჯი ზღვა აქვს, როგორც ყველა საპორტო ან ზღვისპირა ქალაქს და თავზეც - ცა შეიძლება ხშირად ჰქონდეს ლურჯი, როგორც დედამიწაზე ყველაფერს.
რუქაზე მისი გამოსახულება - ვიზუალურად - არაფერს გვაძლევს, აქ გასაღებად რომ გამოგვადგებოდეს. თან ვიწრო(!) ხელთათმან- ებ- ით ( თავი დავანებოთ იმას, რომ ქართულში მხ. რიცხვში უნდა იდგეს ხელთათმანი და ჩავთვალოთ, რომ გასარითმავად ზმანებით//ხელთათმანებით - პოეტურ ლიცენციას მიმართავს ავტორი. მოქმ. ბრ. ფორმა ხელთათმანებ- ით - რატოა? ანუ რას ახლავს ეს ხელთათმანები?
4. და ბოლოს, რას ნიშნავს ეს? –
სულში ნისლის ტბებია
და ქაოსის მხატვარი,
სადაც ვეღარ თბებიან
ფრთები ნამკათათვარი.
რა ფრთებზე, ნისლზე, რა ქაოსსა და ვინ მხატვარზეა საუბარი?
რატომ მკათათვე?
***
საფუძვლიან გამოკვლევას რომ ვწერდე, სიტყვას მეტად გავაგრძელებდი, ეს ტექსტი კი უფრო ესსეა, რომელსაც კონკრეტული დანიშნულება აქვს: ვირტუალურ მეგობარ მკითხველებს გაუზიაროს აზრი ლექსის შესახებ, იმ რეალიების რაღაც ნაწილის მოხმობით, რისი გამოყენებაც აღარ დამცალდა საქართველოდან სამუდამოდ გამომგზავრების გამო, ახლიდან მოვიძიე, თუმცა ვერა - ყველაფერი.
მივყვეთ პუნქტობრივად ჩამოწერილ კითხვებს!
1. დგება თეთრი დღეები / რიდეების სეზონი“ - პეტერბურგის თეთრი ღამეების შესახებ ყველას სმენია და მაგრამ ცოტამ თუ იცის, რომ შემოდგომაზე არსებობს დაახლოებით ორკვირიანი პერიოდი, როცა ყინვა ჯერ არ დამდგარა, უბრალოდ აციებულია, ყვითელი მზე ანათებს, მაგრამ არ ათბობს, გაყვითლებული ფოთლებიც საბოლოოდ დაცვენილი არაა. თოვს კია და საუკეთესო სეზონია სასეირნოდ, ციგით სასრიალოდ და ასე შემდეგ. ამ თხელთოვლიან დღეებს უწოდებენ სწორედ თეთრ დღეებს (იხ- ილუსტრაციები 1-2) ანუ აქ გალაკტიონი კი არ იგონებს, არამედ იყენებს უკვე არსებული, თუმცა ქართველი მკითხველისთვის ნაკლებად ცნობილი მოვლენის სახელს.
2 ‘’გაჩნდნენ ორხიდეები, ყოვლად უმიზეზონი’ - აქ ისევ მნიშვნელობებით თამაში უნდა გვქონდეს, ორქიდეა - ზამთრის ყვავილია, განსაკუთრებით პოპულარული პეტერბურგში, მას საშინაო პირობებში განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება და არა გახსნილ სივრცეში, არამედ ორანჟერეიებში ზრდიან. იმდენად დამახასიათებელია იმ ქალაქის გარემოსათვის ეს ყვავილი, რომ ოთახის პატარა ძაღლის ჯიშიც კი ამ სახელითაა რეგისტრირებული - ,,პეტერბურგული ორქიდეა (იხ. ილუსტრაცია)
რატომ ორხიდეა და არა ორქიდეა? ორმაგი ხიდები ცნობილია მსოფლიოს სხვადასხვა ალაგას, რუსეთშიც, მაგრამ პეტერბურგში ასეთი რამ მე არ მაგონდება. ვეძებე და ვერც ვიპოვე, არადა რაღაც დამატებითი მნიშვნელობა მგონია ეს ხიდი. ხომ არ იგულისხმება ‘’რაზვადნოი’ ანუ გასახსნელი, ორნაწილიანი ხიდიც? ან სულაც მინიშნებაა პეტერბურგზე, როგორც ‘’ხიდების ქალაქად“ ცნობილ ადგილზე?
მაგრამ რატომ „უმიზეზონი“, მხოლოდ რითმის გამო - სეზონი/უმიზეზონი?
რა მიზეზი უნდა ჰქონოდათ ორხიდეებს გასაჩენად?
თეთრი ზამბახები რომ თოვლის ფთილებად შეგძლია წარმოვიდგინოთ, ამ აზრს მე ვერ მივითვისებ, სხვისგან მახსოვს, მაგრამ ლოგიკას კი დავესესხებოდი. ხომ არაა ეს ორქიდეები დაკავშირებული ფიფქებთან ან პატარა, შემოდგომური თოვლის ფთილებთან? ზამთარი ხომ საშინლად ცივი და ნესტიანი ყინვებით იცის პეტერბურგში - ამ ჩრდილოურ საზღვაო ქალაქში. შემოდგომის პირველი აციება კი ამისგან განსხვავებით, ძალზე სასიამოვნო შეგრძნებებს აღძრავს ადამიანებში.
დღევანდელ სალიტერატურო ქართულში და შესაბამისად , ლექსიკონებში, მიზეზი - .’’პრიჩინას“(რუს.) ნიშნავს, მაგრამ დიალექტებში დღემდე შემორჩენილია მისი მეორე მნიშვნელობაც - ნაკლი, ხინჯი, წუნი და ასე შემდეგ (იხ. ილუსტრაცია) აქ ვფიქრობ, პოეტი კვლავ მნიშვნელობებით თამაშობს.
გალაკტიონი რომ საფუძვლიანად ეწაფებოდა რუსულ ლიტერატურასა და კულტურას, ცნობილი ამბავია. არსებობს ასეთი ხერხიც მის ენიგმათა ამოხსნისა - საჭიროა, გაუგებარი სიტყვა რუსულად თარგმნო და ყველაფერი თავის ადგილზე დადგება. ეპითეტი ‘’ყოვლად’ - ასეთ სიტყვად უნდა მივიჩნიოთ. ,, ვესმა(რუს) . მაპატიეთ, რუსული შრიფტი არ მიყენია და იძულებული ვარ, ქართული ასოებით ვწერო.
აშკარაა, რომ ამაღლებული სტილის მეტყველებასთან გვაქვს საქმე, ელეგანტურობასთან. დაბალ ფენებში ასე არ მეტყველებენ. თუმცა ეს ის პერიოდია, გასაბჭოებისდროინდელი, როცა მდაბალმეტყველებით მაღალი წრის ხალხი თავისებურად თავსაც იწონებს (ქვეცნობიერი შიშის გამოხატულება ახალი რეალობისადმი?)
3. მივადექით ყველაზე მომხიბლავ, მაგრამ ასახსნელად ძნელ მომენტს: რას ნიშნავს „ლურჯი მონტევიდეო, ვიწრო ხელთათმანებით“?
რატომ არის ლურჯი - ურუგვაის საპორტო ქალაქის, დედაქალაქის ფერი, ურუგვაის დროშის სილურჯის გამო? ზღვის და ცის გამო? განა საპორტო ქალაქების უმეტესობა ამ მხრივ, ლურჯი არ არის, ან ხელთათმანები მაინც როგორ-ღა ახლავს? - ‘’;ხელთათმანებითო“! რუქაზეც - გამოსახულება ხელთათმანს სულ არ წააგავს. მაგ. იტალიაზე ხომ ამბობენ ჩექმას ჰგავსო, პირადად მე საქართველოს ძველი რუქა მაგონებდა ხილ-ბოსტნეულის მაღაზიებში ადრე გამოკრულ ილუსტრაციას, რომელზეც ჩანდა, საქონლის ხორცის ნაწილებად დაჭრისას რომელ ნაწილს რა ერქვა, რისთვის იყო გამოსადეგი და რა ღირდა. აქ კი მსგავსი არაფერია.
ჩვეულებრივ, რას შეიძლება ახლდეს ხელთათმანები? ხელთათმანები - ხელთათმანი (მხ. რ) ბევრნაირი არსებობს, მაგრამ ვიწრო ხელთათმანი - ეს ხომ გალანტერეის ნაწილია. იგი შეიძლება, მაგალითად, ახლდეს ჩანთას, კაშნეს, შეიძლება კოსტიუმის, რაღაც ჩასაცმელის ატრიბუტი იყოს. თუ ასეა და ეს „მონტევიდეო“ -კოსტიუმს ნიშნავს, ვის და რატომ შეიძლება ეცვას იგი, ქალს თუ კაცს? რაკი პეტერბურგია, ხომ არ უნდა ვიფიქროთ, რომ ეს ალ. ბლოკის ‘უცნობი ქალია“?
გადაჭრით - ნამდვილად ძნელი სათქმელია.
რაკი გალაკტიონის სახეთა მრავალგანზომილებიანობაზე, მრავალმნიშვნელოვნებაზე ზემოთ უკვე ვთქვით ორიოდე სიტყვა, ჯერ “გარეთა“ მნიშვნელობას მივაპყროთ ყურადღება!
მანამდე კი თანამედროვეობიდან ანალოგი ვნახოთ, იქნებ გამოგვადგეს:
ამერიკაში - ჯინსი - ისტორიულად - თავისებურად დამუშავებული „დენიმის“ - ბრეზენტის სამუშაო შარვლის სახელწოდება იყო, ჩვენში - ჩემს თაობაში მაინც, რომელსაც ,,ჯინსების თაობაც“ კი უწოდეს მოგვიანებით, ის გაფეტიშებული იყო, თავისუფლების, ამერიკის სიმბოლოდ იქცა.
ადრე მოძებნილი მქონდა მასალები, რომ არსებობს სტილი - მონტევიდეო, მაშინდელ არეული რუსეთის იმპერიიდან დიდძალი ემიგაცია მიაწყდა სწორედ მზიურ მონტევიდეოს, განსაკუთრებით რუსები და სომხები და იქ უზარმაზარი, დღემდე ძლიერი დიასპორები შექმნეს. სომხებმა განსაკუთრებით სამკერვალო ბიზნესი განავითარეს და არ არის გამორიცხული, რომ ლურჯი მონტევიდეო, ვიწრო ხელთათმანებით - ეს ელეგანტური სახე - სწორედ ლურჯი კოსტიუმია ვიწრო ხელთათმანებით. ეს ყოველივე კი საოცნებო, მზიანი მხარის სიმბოლოა. სხვათა შორის, ასეთივე ოცნების ქალაქებად ესახებოიდათ მაშინ ბუენოს-აირესი და რიო-დე -ჟანეირო - არსებობს რუსულად ლექსები და სიმღერები ამ ოცნების ქალაქთა შესახებაც.
ახლა გალაკტიონის პირად გამოცდილებას მივაპყროთ მზერა.
მას აქვს ერთი ლექსი, დაწერილი ოცდაათიან წლებში, სადაც იხსენებს, თუ როგორ ნახა პირველი ხმოვანი ფილმი, მეოთხედი საუკუნის წინ. (იხ.ილუსტრაცია, დათარიღებული 23.12 35-ით) ამ ფილმში მონტევიდეოს აჩვენებდნენ და იქიდან მოწყებული იგი მის შორეულ, საოცნებო ქალაქად იქცა. მონტევიდეო ნახსენებია მის ზღვის ეფემერაშიც:
ზღვის ეფემერა
- - - -
სალიუტი, სალიუტი!
გვიყვარდა უცხო ქალაქები
ზღვის ნაპირებზე:
მონტევიდეო,
ბუენოს-აირეს.
გვიყვარდა უდაბური კუნძულები,
ალბატროსები.
ღვინით რამდენი სიხარული
გემის ბაქანზე
ჩვენ შეგვხვედრია!
ვარსკვლავთა ფიფქით გულია სავსე,
ელვარებს მთვარე,
შავი ზღვის ზვირთთა სცურავხარ ნავზე,
შენ, შუქთა მხარე.
კიპარისები, დაფნები, პალმა
მოსჩანან შორით,
და ნავთსადგური ცისფერმა ალმა
დაფარა ტბორით.
როგორც ეს გული, მიეცა ჯადოს
მიდამო მთელი..
მონტევიდეოს და კოლორადოს
ასახვა წრფელი.
ხმოვანი კინო
საღამო წყნარი. უღრუბლო სახეთ
ახალი ღვინო.
ოცდაათი წლის წინად რომ ვნახეთ
პირველი კინო.
ზღვა ხმაურობდა. ეს იყო ქვიშის
ხმოვანი ჯადო.
მონტევიდეო, ლურჯი პარიზი
და კოლორადო.
მას შემდეგ ხანა ორად გაიყო -
გული ამ გულში.
(ეს ოცდაათი წლის წინად იყო,
და არა გუშინ).
არ გაიარა მას შემდეგ ჯადომ
ხანა წუხილის.
ისევ ის განგი და კოლორადო
ვნახე წუხელის.
და ფრანგულის წილ (გზა უისროთა)
როგორც სინანულს -
ხმოვანი ფილმი სიტყვებს ისროდა
ამერიკანულს.
გაჰქრა მსუბუქი შრიალი ქვიშის
ალ-მოფერადო...
მონტევიდეო. ლურჯი პარიზი
და კოლორადო.
მივაქციოთ ყურადღება ლექსის ფინალს. აქ უკვე პარიზია ლურჯი და არა მონტევიდეო.
ეს მაფიქრებინებს, რომ ლურჯი - ცისფერის - საოცნებო ფერის - სუროგატადაც შეიძლება გავიაზროთ. ვფიქრობ, ასე თუ ისე, ერთი რამ მაინც ცხადი გავხადეთ, რომ ადრეული ჭაბუკობიდან მოყოლებული, გალაკტიონისთვის, ისევე როგორც მრავალი იმდროინდელი ადამიანისთვის, მონტევიდეო - ოცნების, ლურჯი ოცნების მხარე იყო, რომელსაც პოეზიაშიც და ჩანაწერებშიც მას შემდეგ არაერთხელ მიუბრუნდა. დავუკვირდეთ, სახე წოდებით ბრუნვაშია დაყენებული, ანუ მიმართვის ობიექტია:
ლაჟვარდების კიდეო,
დაბურულო ზმანებით,
ლურჯო მონტევიდეო,
ვიწრო ხელთათმანებით;
რიდეები, დაბურულობა, როგორც ოცნების განუყოფელი თვისება ამ სახესაც სდევს. ანუ რას ეუბნება. ლაჟვარდების სადღაც, ბოლო კიდეში მეგულები, ზმანებები - საოცნებო წარმოსახვები გბურავსო, ამას მიუმატეთ ნისლი, ქაოსი... წამოიდგინეთ, რომ მხატვარი ხართ და ამ ლექსის ფერადი ილუსტრირება დაგევალათ, რა ფერები გექნებათ პალიტრაზე? რა უნდა გამოსახოთ? - ალბათ რაღაც გაურკვეველი დაბურული, მოთეთრო ფონი (ეს კი სახვით ხელოვნებაში არა - უბრალოდ, თეთრი ფერის დადებით, არამედ სხვადასხვა ფეროვანი, შუქჩრდილოვანი ლაქების ოსტატური შეხამებით მიიღწევა) და ცენტრში - ერთი გრაფიკული, გრაციოზული მონასმით, უფრო ზუსტად - ალბათ ხაზით, რაღაც, ლურჯი გამოსახულება. მთელი ლექსი თეთრ-ლურჯია -(ლაჟვარდიც ხომ ლურჯია, ფიგურიდან - ლურჯი ფლუიდები გადაედება , ანუ ფონი და გამოსახულება დიალოგში შევა). ეს ყველაფერი კი საბოლოოდ ზმანებისმიერი ბუნდოვანების, დინამიურ სურათ-ხატს ქმნის.
***
ფინალამდეც მოვაღწიეთ:
სულში ნისლის ტბებია
და ქაოსის მხატვარი,
სადაც ვეღარ თბებიან
ფრთები ნამკათათვარი.
ქაოსის მხატვრად იწოდებოდა ივან აივაზოვსკი. ამ სათაურით ცნობილი - ,, ქაოსი - შესაქმე“ - ტილო არა თუ გალაკტიონს, არამედ რუსებსაც არ ჰქონდათ ნანახი, თუ არ დავუშვებთ იმ ალბათობას, რომ ვატიკანში შეიძლება ემოგზაურა ვინმეს და კათოლიკურ მუზეუმში ეხილა იგი. ტილო 1841 წელს იტალიაში შეიქმნა და გამოფენისთანავე რომის პაპმა შეიძინა და ოქროს მედლით დააჯილდოვა ავტორი. იმპერიაში გავრცელებული იყო მხოლოდ რეპროდუქცია და ამ ამბავზე დაშენებული მრავალი მითი.
გალაკტიონი არ იყო ერთადერთი, რომელიც აივაზოვსკის გენიოსად მიიჩნევდა და გამოხატავდა აღტაცებას მისდამი. მაგრამ გარდა ზოგადისა, მას საამისოდ ძალზე მნიშვნელოვანი პირადი მიზეზიც ჰქონდა. მის ჩანაწერებში ვკითხულობთ:
„1912
* * *
კონსტანტინე აივაზოვსკისადმი მიძღვნილმა გალაკტიონის ლექსმა „უხილავი“ გაზეთის „თემი“ გამოცხადებულ საუკეთესო ლექსის კონკურსზე მეორე პრემია დაიმსახურა. ჯილდოები გამარჯვებულებს აკაკი წერეთელმა გადასცა.”
რას ნიშნავდა აკაკის სახელი გალაკტიონისთვის - ეს მისი პოეზიის მოყვარულებმა კარგად იციან. ახლა ამას დავუმატოთ იმ ადრეულ ასაკში განცდილი გამარჯვების სიხარულიც და დაკვირვებით წავიკითხოთ გამარჯვებული ლექსი:
გ.ტაბიძე
უხილავი
(აივაზოვსკის სურათის წინ)
მზე დასავლით იღველფება, ღამის ბინდი ხლართავს ჩადრებს,
ლურჯ ცის ფსკერზე სხივი კვდება, სალამს აძლევს ჩონჩხებს და მკვდრებს,
ფიქრში თავი დაუხრიათ სასაფლაოს დარაჯ ჭადრებს,
და ხმა ესმით უხილავის სურნელოვან ალეანდრებს...
„მე სული ვარ, შემომქმედი შეუზღუდველ სულთა თანა,
სამუდამო, - როგორც ღმერთი, დაუძლევი, ვით სატანა,
ყოფნამ ყოფნას უკვდავება უხილავად დაატანა,
თქვენ, მიწაზე, უკვდავება გიკვირთ განა, შეგშურთ განა?
ერთი ხელით ხომლს დავხატავ, მთვარეს მოვხვევ ოქროს სხივებს,
სიბნელისგან მზის შუქს გავყოფ ოქროსფერად ანამძივებს,
ერთის სუნთქვით დედამიწას გადავაფრქვევ ნაზ ყვავილებს.
მთას გრიგალი დაუბერავს, ააკვნესებს, ააკივლებს...
უხილავი ყველგან სუფევს, უხილავი ყველგან გეძებს,
უხილავი გაგახარებს, უხილავი აგაკვნესებს.
დედამიწავ! სული არის შეუზღუდველ სულთა თანა,
სამუდამო, როგორც ღმერთი, გაბედული, ვით სატანა“.
დედამიწას გარინდებულს მოხვევია ფიქრთ სამოსი,
რაღაც სევდით გამსჭვალულა მშვიდი სუნთქვა მიდამოსი.
[1912]
ლექსში ნახსენები ამბავი - სიბნელისგან შუქის გაყოფა რომ შესაქმისეულია და სწორედ აივაზოვსკის ნახატს ,,ქაოსს’ უნდა უკავშირდებოდეს, ამას დიდი გამოცნობა არ უნდა. დავაკვირდეთ აივაზოვსკის ნახატს, (იხ.ილუსტრაცია) ფრთები ზედ აშკარადაა გამოკვეთილი ბურუსში. პრაქტიკულად, ქაოსის ფონზე გამოსახულ ფრთებს წარმოადგენს. მაგრამ რას შეიძლება ნიშნავდეს ფრთები მაინცა და მაინც - “ ნამკათათვარი“?
მკათათვე - ივლისია. ანუ თიბათვის მომდევნო თვე. საუბარია რაღაც ვერ შემდგარ შესაქმეზე, დიდ ამბავზე, რაკი წინ მისი წარმატების ამბავია, თეზა-ანტითეზის პრინციპით, აქ რაღაც წარუმატებლობაა ნისლს შეფარებული, რომელიც პირადულიც შეიძლება იყოს. 1916 წლის ივლისში ანუ მკათათვეში იგი რუსეთში გამგზავრებას ცდილობდა.
მე პირადად ქვემოთ მოყვანილი ლექსისკენ გამირბის ყურადღება და მასთან დაკავშირებული რეალია მაგონდება.
1916 წელს თავად ხელმოკლე გალაკტიონს უნდოდა, დედამისს სოფელში მიწის რაღაც ნაწილი მაინც გაეყიდა და მისთვის სასწავლებლად გასამგზავრებელი ფული მიეცა. მაკრინე ადეიშვილისთვის, ახალგაზრდობიდანვე ქვრივისთვისს, რომელსაც თავი და ოჯახი იმ მიწის დამუშავებით გაჰქონდა და ცოტა რაღაცას კერვითაც უმატებდა, მიწის გაყიდვა და ფულის გაღება იმ საქმეში, რომელსაც წარმატების პირი არ უჩანდა, ვერ იქნებოდა მოსაწონი საქმე, რადგან გალაკტიონმა სწავლით თავი მანამდე დიდად ვერ გამოიჩინა, უფრო- პირიქით. ადრე თავიც კი მოიწამლა კლასში ჩარჩენის გამო. ქმრეულებსაც დაეკითხა რჩევას დედამისი და მათგანაც ვერ მოისმინა თავის საპირისპირო აზრი. მოკლედ, უარი უთხრა გალაკტიონს მიწების გაყიდვაზე და ამის შემდგომ დედა-შვილის ურთიერთობა ვერასოდეს გახდა ძველებური.
მანამდე კი პოეტი ასე ოცნებობდა, თიბათვე გავიდა, (ანუ მკათათვე დადგაო)
თიბათვე გავიდა. აჭრელდა ქათიბი
იქ, სადაც ყელამდე ღელავდა სათიბი.
მეც მალე ჩრდილოეთს ვეწვევი კიდობნით,
მშვიდობით, მშვიდობით, მშვიდობით!
მევახშის ხელში ვარ! დამედო ვალები!
ოჰ! უნდა გავყიდო მამული, ჭალები!
რა გზაა: მე მიკვირს, რომ დღემდე გავძელი!
სასახლეც გავყიდე... სათიბიც ავცელე!
ვფიქრობ „სასახლე“ ამ ლექსშიც მნიშვნელობებით თამაშის კონტექსტში უნდა გავიაზროთ და ერთი მნიშვნელობით იკითხება, როგორც მიწა, სადაც სახლი უნდა აეშენებინა - „ სა-სახლე მიწა“, ნახსენები „ჭალები“ კი სოფლად მათი კუთვნილი ,,მეფის ჭალის“ მიწას გულისხმობს.
შესაბამისად, მამულის გაყიდვა, ოჯახის კუთვნილი მიწების მისთვის საოცნებო გასხვისებას უნდა ნიშნავდეს. აი, ეს ნაოცნებარი, „ჩრდილოეთში -კიდობნით , ანუ გემით წასვლა ჩაეშალა და ,,ნამკათათვარი ფრთები ვეღარ უნდა უთბებოდეს მას.
ლექსის ფინალი პესიმისტურია.
მოგვიანებით იგი მაინც წავიდა მოსკოვსა და პეტერბურგში, წავიდა ჯიბეცარიელი, სწავლისთვის და იქ არსებობისთვის ყველაზე შეუფერებელ დროს. - რუსეთის ძველი და ახალი დედაქალაქი და მთლიანად ქვეყანა უკვე რევოლუციის ცეცხლში ეხვეოდა...
დედაქალაქებს მასობრივად ტოვებდა და გარბოდა, ვისაც საით შეეძლო. იქ კი რევოლუციონერთა ნაკადები მატულობდა.
ლექსის დაწერის თარიღი ზუსტად არაა ცნობილი, სავარაუდოდ 1922 წელია. ეს მაფიქრებინებს, რომ აციებული პეტერბურგიცა და შორეული, მზით განათებული მონტევიდეოც საქართველოში მყოფ გალაკტიონს ეზმანება.
ჩვენი მოგზაურობა ერთი ლექსის სივრცეში დასასრულს მიუახლოვდა.
დამშვიდობებამდე გავიხსენოთ, რითაც დავიწყეთ ეს წერილი.
მინდა ახლაც და ყოველთვის, გალაკტიონის შესახებ ჩემი რაიმე წერილის გაცნობისას, მკითხველს სულ ახსოვდეს წითელი ,,ლაზერ პოინტერი’, რომელმაც დროებით გალაკტიონის შემოქმედების რაღაც წვეთი ან იქნებ პეშვი შეიძლება გაუნათოს, საკუთარი გალაკტიონი კი თავად უნდა აღმოაჩინოს. აღმოსაჩენი - ოკეანეა.


25.10.2020

Arrow
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Admin

Admin

Male
Number of posts : 6482
Registration date : 09.11.08

ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Empty
PostSubject: Re: ნინო დარბაისელი სტრონი   ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 EmptySat Jan 30, 2021 11:21 am

ნინო დარბაისელი

მილიონერი

გამოგიცდიათ ასეთი გრძნობა?
- შენ - ადამიანს ღიმილით იხსენებ, გიყვარს მასზე სასეირო ამბის მოყოლა და უცებ გაიგებ, რომ ის - თურმე დიდი ხანია, უკეთეს ქვეყნად იმყოფება.
ამ ბოლო დროს ბევრი ასეთი შემთხვევა დამიგროვდა. ეს - ერთი იმათთაგანია.
ერთ ახლობელ, სტუმრიან ოჯახში ოდესღაც ერთი კაცი გავიცანი. ძალიან სიმპათიური, ძალზე ცნობილი, ერთ-ერთი
უმდიდრესი ბიზნესმენი იმდროინდელ საქართველოში... ოფიციალური მილიონერი.
ხელი ჩამომართვა თუ არა, ვიგრძენი, რომ მღელვარება დაეტყო, - თითქოს თითები ოდნავ შესამჩნევად უცახცახებდა.
მერეც სუფრაზეც უცნაურად, თითქოს შემფასებლურად მიცქერდა, რამდენჯერმე მზერა დავიჭირე.
ოჯახი - საერთო ახლობლის, უწესიერესი და დიდად პატივსაცემი ხალხისა იყო.
გავიდა ცოტა ხანი და იმ ოჯახის დიასახლისმა საუბარში მითხრა, იმ კაცმა მოგიკითხა და იმედია, ახლა რომ პატარა (ანუ დიდი) სუფრა გვექნება, აუცილებლად მოხვალო.
მოხდა ისე, რომ დავპირდი და ვერ მივედი. მერე რაღაც ხნით გავემგზავრე. მას შემდეგ შორიდან, თბილად ვკითხულობდით ერთმანეთს.
ერთი წელიც იქნებოდა გასული, რომ ისევ იმ ოჯახში შევხვდით.
მიყურებს წამდაუწუმ სუფრის გაღმიდან, მიყურებს და ჩემი სადღეგრძელოს დრო რომ მოვიდა, ყველას გასაგონად მეუბნება, ქალბატონო ნინო, თქვენთან ძალიან პირადი, საიდუმლო საქმე მაქვს და აუცილებლად ორი საათით მარტო დარჩენა დაგვჭირდებაო.
გვერდით - თვითონ ანგელოზივით მეუღლე უზის, მე კი არა, ათი ჩემნაირი ქალი იმის ფეხის ფრჩხილად არ ეღირება, არც მე ვარ უპატრონო, რამე ზედმეტი რომ მაკადროს!
... მაგრამ ქეიფია და ღვინო კიდევ, ისეთი ოხერია, ისეთს ათქმევინებს ადამიანს, ფხიზელს რომ აზრად არ მოუვა!
არ შევიმჩნიე, რომ არ მეამა, მსუბუქ ხუმრობაში გადავუტანე.
იმ დღემ ჩაიარა, განვაგრძეთ ურთიერთმოკითხვები კიდევ კარგა ხანს.
ჰო, არ დამავიწყდეს, ქველმოქმედება - ძალიან უყვარდა და მთელი ირგვლივეთი და გაფართოებული ირგვლივეთიც სარგებლობდა მისი გულკეთილობით.
მდიდრის გულკეთილობა კი ზოგჯერ შეიძლება, საკუთარი ძალმოსილებით ტკბობითა და გაჭირვებულ ან დამცირებულ წარსულთან ანგარიშსწორებითაც იყოს მოტივირებული.
ერთ-ერთ შემდეგ ქეიფზეც ანალოგიური სიტუაციაა და იმავეს მეუბნება...
მერე ცოტა რომ ავიშალეთ, ახლოს მოდის და მეკითხება, ხელფასი რამდენი გაქვთო .
ვუპასუხე.
ეგ - ალბათ ერთ თვეში და წელიწადში რა გამოდისო.
ეგეც მოვახერხე გონებაში, თორმეტზე გადავამრალე და ვუთხარი.
ესე იგი, ათ წელიწადში ათჯერ მეტი ანუ ... ამდენი და ამდენი გამოგივათ, არაო?!
ჰო, ისე გამოდიოდა მრგვლად. დაბეჯითებით გამიმეორა, აუცილებლად მარტო უნდა შევხვდეთ ერთმანეთსო.
ვიგრძენი, როგორ გამეხსნა უცებ გონება, ასე იცის ფულზე ლაპარაკმა - იდიოტიც ბრძენდება! რა არ ვიფიქრე აქამდე!
რა გამოცნობა უნდა, კაცი ქველმოქმედებას ეწევა მთელ სანაცნობოში და ეტყობა, ჩემი სფეროც უნდა მოიცვას. რაკი საიდუმლოდ უნდა მელაპარაკოს, ეტყობა, არ უნდა, სხვებმა გაიგონ, რომ რაღაც ლიტერატურული კონკურსის მეცენატობა გადაუწყვეტია ან რაღაც ღონისძიებისა, ან უბრალოდ უნდა, ერთი მილიონი დაახარჯოს ჩემს სფეროში დასაქმებულების დახმარებას, ანონიმად ურჩევნია დარჩენა და უნდა, სია მე შევუდგინო.
არა, ერთი მილიონი არ მეყოფა, თუმცა რატომ! ყველას კი არ ჩავწერ სიაში, ჯერ ძალიან გაჭირვებულებით დავიწყებ....
ეგრეა, მილიონერთან საქმეს რომ დაიჭერ, შენც მილიონობით იწყებ ანგარიშს, ჯიბეში ძლივს შეკოწიწებული ტაქსის ფულის მეტიც რომ არაფერი გედოს და რომ იტყვიან, ,,სხვის ბიჩოკებზე იყო გაზრდილი”.
ის ღამე შინ ეიფორიაში გავატარე, ის თვეც, დავდიოდი და სულ გეგმებს ვადგენდი, რაც იყო აუცილებლად გამოსაცემი, ისიც მივუმატე. აქა-იქ ფრთხილად ნიადაგებიც მოვსინჯე, რომ მცოდნოდა, რა საქმე რამდენი ჯდებოდა. კალკულატორი ხელიდან არ გამიგდია.
დადგა ჩვენი შეხვედრის დღეც. როგორც შევთანხმდით შუამავალთა მეშვეობით, იმავე ოჯახში პურმარილის დაწყებამდე ორივენი ორი საათით ადრე მივედით. სახლი - ნამდვილად დიდი იყო და დიასახლისებს ამ ნაადრევი სტუმრობით ხელი არ შეეშლებოდა. ერთი ოთახი დაგვითმეს და კარი მივიხურეთ თუ არა, ვიგრძენი, ეს ომახიანი კაცი ჩემ თვალწინ სულ გაფითრდა და ლამის შემადგენელ ნაწილებად დაიშალა და ხელში ჩამაკვდა. ენა ძლივს დაძრა, პირი მიშრება, შეიძლება, ჭიქა წყალი სთხოვოთო? გავედი, შემოვუტანე დიდი კათხით, ახლა შევნიშნე რომ ჯიბეები ზემოთ-ქვემოთ გამოტენილი აქვს. ფილმებში როგორ არ მინახავს ჩემოდნით მილიონი დოლარი, მაგრამ უცებ ტვინში ვატრიალებ, სულ ასდოლარიან კუპიურებად რომ იყოს, რამხელა ადგილი დასჭირდება ჯიბეებში.
ამასობაში ცოტა ფერზე მოვიდა, დაწყნარდა და უცებ მეკითხება:
- აბა, ვინა ვარ მე?
ვუთხარი, ოფიციალურად ესა და ესა ხართ, შინაურობაში კი ასე გეძახიან-მეთქი.
არა, სახელი კი არა, რა კაცი ვარო!
წარმატებული ბიზნესმენი და მოღვაწე, კარგი, ვაჟკაცური ადამიანი, ქველმოქმედი, სხვა უამრავი ღირსებით შემკული პიროვნება - ნეკროლოგის სტილში ჩამოვყარე კლიშეები.
- აბა, კარგად შემომხედეთ! - და სათვალე მოიხსნა.
ჩვეულებრივი თვალები ჰქონდა, წაბლისფერი, ცოტა დაღლილი.
- მაპატიეთ, გამომრჩა, რომ ხართ უაღრესად წარმოსადეგი პიროვნება!
- აი, ამაშია სწორედ საქმე!
თქვენც კი ისე მხედავთ, როგორც დანარჩენები! თქვენც კი ვერ მიცანით, თქვენც კი ვერ გამოიცანით საიდუმლო, სინამდვილეში ვინ ვარ მე.
მეტის გაძლება შეუძლებელია, ბოლოს და ბოლოს ვიღაცამ მაინც ხომ უნდა იცოდეს!
..- მე ...ვარ ....არა ბიზნესმენი ან მდიდარი ...ქველმოქმედი, რომელსაც ყველა ეპადხალიმება, არამედ ....ერთი .... ერთი.....საწყალი...... პატარა...... პოეტი!
აი - ჩემი ყველაფერი....
ამ სიტყვებზე დაიწყო პირდაპირ იატაკზე ჯიბეებიდან ამოღებული ათასნაირი სიძველის და ნაკეცობის ქაღალდების ყრა. .
ჯერ ერთი, პირველი გამოქვეყნებული ლექსი წამიკითხა გაზეთის ამონაჭრიდან. ვუთხარი, შეიძლება, ჩემი თვალით წავიკითხო- მეთქი, ამონაჭერს ბოლოში ეწერა გაზეთის დასახელება ,,ლენინის გზა” (ან გზით, სიზუსტეზე თავს ვერ დავდებ) და თარიღი .
აი, ამ დღეს დავიღუპე- თქვა,
მერე დავსხედით ორივენი მოლაქულ იატაკზე და დაკეცილებს ვხსნიდით და მორიგეობით ერთმანეთის გასაგონად ვკითხულობდით ლექსებს, დროდადრო ყელი რომ გვიშრებოდა, საერთო ჭიქიდან ვსვამდით წყალს. ამასობაში გარედან სტუმრების ხმებმაც შემოაღწია ანუ ჩვენი აუდიენციის დროც ამოიწურა
მეკითხება, რას იტყვი საბოლოოდ, როგორიაო.
ვაი ჩემს თავს, რა ვთქვა ახლა, - ტყუილს - ვერ ვიტყვი, მართალს - არ ეღალატება. ვფიქრობ- მოვიკრიბე ბოლო ჭკუა და ვეუბნები:
- რა ნიჭიერი ყოფილხართ და რა მართლაც გულდასაწყვეტია, რომ თქვენი სახით ერთი კარგი პოეტი დაკარგა საქართველომ. ეს არის ძალიან კარგი მასალა, ცხოვრებაში პოეზიისთვის მეტი რომ მოგეცალათ, ამ ყველაფერზე რომ გემუშავათ, ერთი კარგი კრებული გამოგივიდოდათ.
- არა, კრებული არ მინდა, ფული კი არ მენანება, მაგრამ რომ გამოვიდეს, არა მაქვს ამ ხალხის პადხალიმაჟის თავი. იცი, რა მინდა? დავტოვო ეს ყველა და ყველაფერი, წავიდე, პატარა ქოხი მე თვითონ ავიშენო სადმე, ტყეში, შეშის ფეჩზე ჩაინიკით წყალი მედგას, ჩაიში გამხმარი პური ჩავილბო, ვწერო და ვწერო...
თან ამას ამბობდა, თან მეც ვეხმარებოდი, ყველაფერს ისევ ისე ვკეცავდით და რაღაც, მხოლოდ მისთვის გასაგები წესის მიხედვით იწყობდა ჯიბეებში.
მერე ერთმანეთს გადავეხვიეთ. შავი სათვალე ისევ გაიკეთა და ცრემლიანი თვალებიც დაეფარა.
ოთახიდან სტუმრებთან გავედით და
ყველა მიეგება ისევ იმას, იმპოზანტურს, ვისი ახლობლობაც აწმყოსა და მომავლის პრობლემათა დაძლევის იმედს უნერგავდა ირგვლივმყოფებს.
მას მერე საქართველოში აღარ დავბრუნებულვარ, ამბავი კი ბევრჯერაც გამხსენებია და სხვებისთვისაც მიამბია შექცევის ჟამს. ცოცხლად მეგულებოდა.
ახლა შემთხვევით გავიგე, რომ იმ ამბიდან ცოტა ხანში გარდაცვლილა,
მაშინ უკვე სცოდნია თავისი ვერაგი სენის დიაგნოზი.
ნეტა ერთი ფურცელი მაინც მეთხოვა და დამეტოვებინა ჩემთვის ან ერთი ლექსი დამემახსოვრებინა!
თუ პოეზია ისაა, რასაც გაიხსენებ და გულს ადგილიდან დაგიძრავს, სევდიან ღიმილს მაინც მოგგვრის, მქონოდა ჩემთვის, გულში!
ორი სტრიქონი მაგონდება ბუნდოვნად:
“ და შენც, დედამიწავ, ფრთხილად,
აღარ გააღვიძო იგი!”
ოღონდ, ვისზე და რაზეა, აღარ ვიცი.

2021

Arrow
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Admin

Admin

Male
Number of posts : 6482
Registration date : 09.11.08

ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Empty
PostSubject: Re: ნინო დარბაისელი სტრონი   ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 EmptySat Feb 13, 2021 7:37 pm

ალექსანდრე აკობია

ნინო დარბაისელი: რატი ამაღლობელი წლიდან წლამდე უარესად და უარესად წერს

12.07.2011

ლიტერატურული კონკურსი ,,საბა“ 2003 წლიდან არსებობს. მისი დამფუძნებლები არიან: ,,თიბისი ბანკი,“ გაზეთი ,,24 საათი” და ქართული პენ კლუბი.

მიუხედავად იმისა, რომ ,,საბას” მწერლები და პოეტები ყოველწლიურად მოუთმენლად ელიან და ,,ლიტერატურულ ზეიმსაც“ კი უწოდებენ, მას ბევრი უკმაყოფილოც ჰყავს.

ქართველი პოეტსა და ლიტერატურათმცოდნეს ნინო დარბაისელს მიაჩნია, რომ კონკურს ,,საბა”-ში ლიტერატურული კორუფციაა და ის ფასეულობათა აღრევას უწყობს ხელს. მისი თქმით, ,,საბას” პრემიის ორგანიზატორებისა და ჟიურის საქმიანობა გამჭვირვალე არ არის.

ამ თემაზე ,,პრესა.ჯი” პოეტ ნინო დარბაისელს ესაუბრა:

ნინო დარბაისელი: ამთავითვე განვმარტავ, რომ კორუფციაზე საუბრისას, რასაკვირველია, ვინმეს პირდაპირ ფულად მოსყიდვას არ ვგულისხმობ. საუბარია ლიტერატურულ კორუფციაზე, როდესაც გარკვეული კლანის ხელში მოხვედრილი რომელიმე პრემია, ლიტერატურული ღირსების გაუთვალისწინებლად, სისტემატურად ნაწილდება, უპირატესად, საძმო-სადაქალოს წევრებზე, მარტივი პრინციპით: "მე შენ გაძლევ, შენ მე მომცემ"! დიახ, "საბას" ჟიურის, ასე ვთქვათ, ინკოგნიტო წევრების ბნელი საქმიანობა გამჭვირვალე ნამდვილად არ არის.

გეკითხებით, რას გვაძლევს ჟიურის წევრთა ვინაობის გასაიდუმლოება, თუ იგი მხოლოდ უცხოთათვის რჩება მიუწვდომელი, საახლობლოსთვის უმალ ცნობილი ხდება და კომფორტულ ვითარებაში აგვარებენ მათ საქმეებს?! ჟიურის წევრი, რომელიც ღიაობის პირობებში ფსიქოლოგიურად არ არის მზად, იყოს პრინციპული და ობიექტური, ვითომ გაუხმაურებლობის დროს იქნება უცოდველი?! ეს ხომ, უბრალოდ, გულუბრყვილოთა მოტყუება და თვალში ნაცრის შეყრაა.

რატომ უნდა იღებდნენ საპასუხისმგებლო გადაწყვეტილებებს გუშინდელი დებიუტანტები, რომელნიც არც ფსიქოლოგიურად, არც ინტელექტუარად და არც მორალურად არ არიან მზად ამისათვის?!

– სოციალურ ქსელ facebook-ზე, საკუთარ გვერდზე გამოაქვეყნებულ ჩანაწერში ,,შეკითხვები ზღაპრითურთ, კონკურს ,,საბას” ორგანიზატორთა ობიექტურობაში დაჯერებული მეგობრებისათვის”, ცალსხად მიანიშნებთ პოეტ რატი ამაღლობელის კორუმპირებულობაზე. რა გაძლევთ ამის თქმის საბაბს? რატი ამაღლობელთან ასევე ფიგურირებს ,,საბას” ფინალისტი ქეთი ნიჟარაძე. თქვენ ფიქრობთ, რომ ქეთი ნიჟარაძეს რატი ამაღლობელმა გაამარჯვებინა?

– კორუფციას საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში სპეციფიკური სახე აქვს. ვიმეორებ, მე საუბარი მაქვს, საკუთრივ, ლიტერატურულ კორუფციაზე. თქვენ მიერ ნახსენებ ,,ჩანაწერში’’ იქვეა მოთავსებული ინტერნეტით გავრცელებული ლინკი მინი რეპორტაჟისა, რომელიც ცხადყოფს, რომ 2010 წლის მარტში ,,თიბისი ბანკის’’ ბიბლიოთეკაში გამართულ პრეზენტაციაზე წარდგენილი იყო ქეთი ნიჟარაძის პირველი პოეტური კრებული ,,წაუკითხავი ლექსები“, რომელიც რატი ამაღლობელმა თავისი სეფე-სიტყვით დაამშვენა, შემდგომ ამისა, ეს, კიდევ ვიმეორებ, უმწიფარი კრებული, რომელში შესული ლექსების გამოქვეყნებისგანაც თავს შეიკავებდა ნებისმიერი რედაქტორი, თუკი საკუთარი ჟურნალის დონეზე ზრუნავს, ,,საბას’’ გამოქვეყნებულ „შორტლისტებში’’, არა დებიუტის, არამედ პირდაპირ, პოეზიის ნომინაციაში ხვდება, ანუ იქ, სადაც არ მოიძებნა ადგილი მნიშვნელოვანი პოეტებისთვის, რომელთა ჩამოთვლისაგანაც თავს შევიკავებ, შემდგომ ამისა, ,,საბას’’ დაჯილდოების ცერემონიალამდე ერთი დღით ადრე, რატი ამაღლობელი უტიფრად ცრუობს მთელი საქართველოს ტელემაყურებლების წინაშე, რომ ეს თურმე ქეთი ნიჟარაძის პირველი კი არა, მესამე კრებულია. როგორ ფიქრობთ, თუნდაც ეს ერთი კერძო ,,უმნიშვნელო,” მაგრამ საყოველთაოდ ცნობილი ფაქტებით დადასტურებული შემთხვევა ცოტაა, რათა მე ან მთელს საზოგადოებას შეექმნას საფუძვლიანი წარმოდგენა რატი ამაღლობელის კორუმპირებულობაზე?

– თქვენ ამბობთ, რომ ქეთი ნიჟარაძე არის ავტორი უმწიფარი ლექსებისა. შეგიძლიათ კონკრეტულად გვითხრათ, რა არ მოგეწონათ ახალგაზრდა პოეტის ლექსებში?

– კითხვა, რა არ მომწონს რომელიმე პოეტის კრებულში, მართებული იქნებოდა მაშინ, კრებული მეტნაკლებად საშუალო დონისა რომ იყოს, ამ შემთხვევაში კი გაუმართლებელი მგონია, რადგან თვით რატი ამაღლობელმაც კი, თავისსავე გამართულ პრეზენტაციაზე ქეთი ნიჟარაძის ღირსების წამოსაჩენად ბევრი ვერაფერი თქვა, გარდა იმისა, რომ იმეორა, თურმე როგორც პოეტს ინტუიცია ჰქონია. მხოლოდ ამაში თუ იძლევიან ,,საბას’’, ერთი-ორი ცნობილი თანამედროვე ქართველი ,,ნათელმხილველის’’ სახელს შევახსენებდი, არაფრით ნაკლებად და იქნებ ქეთი ნიჟარაძეზე ბევრად უკეთაც რომ წერენ.

– დიდი ხანია, იმაზე საუბრობენ, რომ ,,საბას” ჟიურის წევრები ერთი წელი ჟიურიში არიან, მეორე წელს კი ნომინირებულნი არიან კონკურსზე და ფინალშიც გადიანო. თქვენს კომენტარში, რატი ამაღლობელს იგივე უწინასწარმეტყველეთ. როგორ ფიქრობთ, ,,საბა” მარტო ჟიურის წევრებისთვის და მათი ახლობლებისთვის არსებობს?

– ისინი, ვინც ამის თაობაზე კარგა ხანია ასე და ამრიგად საუბრობენ, მართალნიც არიან. ,,საბა”-ზე ხომ თითქმის ტრადიციად დამკვიდრდა, რომ ჟიურის წევრებად გასულნი თავად აჯილდოებენ თავის რჩეულებს, მომდევნო წელს კი ეს ყოფილი გამარჯვებულნი, აწ კი ახალი ჟიურის წევრები, საჯაროდ, დაჯილდოების ცერემონიალის დროს, ,,ვალს უბრუნებენ’’ საკუთარ კეთილისმყოფელს. ამაღლობელმა ერთ თავის ინტერვიუში ბრძანა, რომ წელს კრებულს გამოსცემს. ეს იმას ნიშნავს, რომ მომავალ წელს არ იქნება ,,საბას“ ორგანიზატორი, ვფიქრობ, სიბილას თუ დებორას დიდი ნათელმხილველობა არ სჭირდება იმის წინასწარმეტყველებას, როგორ ,,მიინიჭებს’’ იგი საკუთარი მეგობრების ხელით პრემიას, განა 2006 წელსაც ასე არ მოიქცა?

–უკაცრავად, მაგრამ ეს კითხვა უნდა დაგისვათ: ,,საბას” კონკურსში თქვენც იღებდით მონაწილეობას. თქვენმა ,,ვიტა ბრევისმა ” რომ ვერ გაიმარჯვა კონკურსში, ამის გამო ხომ არ განაწყენდით? რომ გაგემარჯვათ, ,,საბა” მაინც კორუმპირებული კონკურსი იქნებოდა?

– ჩემი კრებული წელს არათუ გამარჯვებულთა შორის, საერთო სიაშიც კი დიდი, ჯგუფური ინტერნეტ-ბრძოლის შედეგადაა შეტანილი. ამის მერე იგი ,,შორტლისტებშიც’’ ვერ მოხვდა. მანამდე 2005 წლის ,,საბას’’ ჟიურის წევრმა და წლევანდელმა გამარჯვებულმა გივი ალხაზიშვილმა საკუთარ გამომცემლობაში, როგორც ახლა ირკვევა, თავისივე მიერ ,,ლევად’’ გამოცემული ჩემი კრებული ,,დიოტიმა’’, საერთოდ დაუმალა ჟიურის, ისარგებლა რა ჩემი უცხოეთში ხანგრძლივი ყოფნით.

ეს ჩემს ნაცვლად რომელიმე სხვა ავტორს რომ მოსვლოდა, გულს გაუხარებდა?

ამდენად, ჩემი რეაქცია მომხდარზე - სავსებით ადეკვატურია. იგი გამოვხატე და გამოვხატავ კიდეც საჯაროდ, გულწრფელად, დოკუმენტირებულად, დემოკრატიულ საზოგადოებაში დასაშვები და აპრობირებული, კანონიერი საშუალებებით.

წლევანდელი ,,საბა’’ კი, მიუხედავად იმისა, გავიმარჯვებდი თუ არა პირადად მე, მაინც კორუმპირებულად დარჩებოდა. საკუთარი გამარჯვება, ცხადია, გამახარებდა, მაგრამ გულწრფელად იმას მივაწერდი, რომ ჩემი სახით, კონკურსის მესვეურებს დასჭირდათ ერთი დღემდე სუფთად გადარჩენილი ,,ფეისიც’’, რათა საკუთარი ძმაკაც-დაქალებისადმი გაწეული სამსახური ამ ,,ფეისსმიღმა‘’ მიჩქმალულიყო.

– თქვენს facebook-ის გვერდზე, რატი ამაღლობელთან, ასე ვთქვათ, შეკამათება მოგივიდათ. თქვენ მას მისწერეთ, ახლა რაც გამოვაქვეყნე ჟურნალია, მალე 3 D-ს ფორმატის კინო იქნებაო. რას გულისხმობდით? რატი ამაღლობელზე რამე კომპრომატების გამოქვეყნებას ხომ არ აპირებთ?

– რატი ამაღლობელის კორუმპირებულობის ნათელყოფას, ჩემი მხრით, რა დამატებითი, რაღაც ფარული კომპრომატების გამოქვეყნება სჭირდება? იგი ხომ თავისი საქმიანობითვე გონიერი საზოგადოების თვალში ისედაც კომპრომეტირებულია, როგორც მთავარი ,,გმირი’’ საბას პრესტიჟის შელახვისა. ,,ჟურნალის შემდგომ კინო’’კი იმას გულისხმობდა, რომ ,,საბას’’ მესვეურთა მოსალოდნელ, უკვე ტრადიციადქცეულ, კლანურ გადაწყვეტილებებს მკაცრი შეფასებები მოჰყვებოდა და მოჰყვება, თანაც არა მხოლოდ ჩემი მხრიდან.

– მოგწონთ თუ არა რატი ამაღლობელის ლექსები?

– არსებობს ამაღლობელის პოეზიაზე კრიტიკოს თეიმურაზ დოიაშვილის მიერ 2003 წელს გამოქვეყნებული წერილი ,,პოეზია პაუზაა’’, რომლის ავტორის კეთილგანწყობაშიც ძნელია ეჭვი შეიტანო. მაშინ კრიტიკოსი არაერთ არსებით შენიშვნას გამოთქვამდა დამწყები პოეტის პირველი კრებულების ანალიზის საფუძველზე და მომავლისათვის მათ გამოსწორებას აუცილებლად თვლიდა. დაბეჯითებით ვიტყვი და საჭიროების შემთხვევაში წერილობითაც დავამტკიცებ, რომ ამაღლობელი წლიდან წლამდე უარესად და უარესად წერს. ამ საქმეს ისეთი პირი უჩანს, მალე ინერციაც მიელევა და წერას საერთოდ მიანებებს თავს.

– ,,საბას” მომავალ კონკურსზე თუ აპირებთ მონაწილეობის მიღებას?

– თუ არ მოხდება ,, საბას’’ ახალი ფორმატის’’ შემუშავება და მისი დისკრედიტებული ჯგუფის შეცვლა, არა მხოლოდ ჩემს, არამედ სხვა ,,კლანსგარეთა“ ავტორთა მონაწილეობას მასში აზრი არა აქვს. მონაწილეობის შემთხვევაში, კორუფციისთვის ნიშნეული ,,პროპორციულობის წესის’’ წყალობით, მათ იღბლად, იქნებ პრემიაც მოიპოვონ, ცოტა ხელიც მოიმართონ, მაგრამ ჩემთვის მაინც ,,თეთრ ზანგებად’’ დარჩებიან და ვფიქრობ, არც გონიერი საზოგადოების თვალში შეიძენენ რაიმე დამატებით ღირსებას, პირუკუ კი უფრო სავარაუდოა - იქნებ აქამდე ღირსეულ მათ რენომეს რაიმე ჩრდილისმაგვარიც მიადგეს. მოკლედ, ამ კონკურსს, რომელიც ლიტერატურულ ინტერესებს უფრო და უფრო ემიჯნება და საზოგადოების თვალში ნაცრის შეყრას ემსგავსება, თუ რადიკალური ცვლილებები არ მოხდა, როგორც მონაწილე, პირადად მე აღარასოდეს გავეკარები. პრემიის მთავარი დამფუძნებლის კეთილი ნების საპირისპიროდ, ,, საბა’’ დღეისთვის ლიტერატურას, პოზიტიურ ორიენტირთა გამოკვეთას კი არ ემსახურება, მის ფასეულობათა აღრევას უწყობს ხელს.

– ხომ არ გამოდის ისე, რომ თქვენ ეჭვქვეშ აყენებთ ,, საბას’’ კონკურსში ყველა გამარჯვებულის და ჟიურის ყველა წევრის ღირსებას?

– წეღან საუბარში ,,თეთრი ზანგები’’ ვახსენე, თუმცა მათი მნიშვნელობა არ განმიმარტავს. ჟიურის კეთილსინდისიერი წევრები და ,,საბას’’ ღირსეული გამარჯვებულები, ჩემი თვალთახედვით, ასეთნი არიან. რატომ ,,თეთრი ზანგები’’?! ამერიკაში ცხოვრების გამოცდილებამ დამანახა ერთი საინტერესო ყოფითი კანონზომიერება. რასობრივ დისკრიმინაციაში რომ არ დაედოთ ბრალი, თეთრკანიანები მუდამ ცდილობენ, საკუთარ კომპანიაში რაღაც მნიშვნელოვან თანამდებობაზე აუცილებლად ამუშაონ ერთი-ორი ზანგი, ჯგუფურ ფოტოშიც მუდამ ჰყავდეთ ორიოდე ასეთი, თუ პრესტიჟულ სამეზობლოს აშენებენ და დიდ წვეულებას იხდიან. ასევე, ,, საბას ‘’ საქმიანობაშიც ასეთი ე.წ. ,,პროპორციის პრინციპი’’ იკვეთება, თორემ ასე რომ არ მოიქცნენ, საზოგადოებრივ პრესტიჟს საერთოდ გამოეთხოვებოდნენ. დაუკვირდით მარტივ არითმეტიკას, ხუთკაციან ჟიურიში სამი თუ ორგანიზატორის უპირობო ახლობელია, განსხვავებული აზრის შემთხვევაში, ორი სამის წინააღმდეგ რამეს გააწყობს?

– ამ თემას ოდნავ გადავუხვიოთ. რას ფიქრობთ დღევანდელ ქართველ მწერლებზე, პოეტებზე? ბევრ მათგანს განდიდების მანია სჭირს და თავს გალაკტიონსა და რუსთაველს უდარებს.

– მეგალომანია საერთოდ პოეტთა ტიპიური სენია, რაც მეტნაკლებად ყველას გვჭირს. უნიჭოთა მოხშირებული ,,ჩემი სჯობსო’’ სასაცილოზე სასაცილოა, ხოლო ნამდვილი პოეტებიდან თუ ვინმეს გული ერჩის, რუსთაველსა და გალაკტიონს გაუტოლდეს, საქმითაც უნდა დაამტკიცოს. თუმცა, არ დავმალავ, ძალზე მეპარება ეჭვი, დღეს ეს ვინმემ შესძლოს.

თუ ვინმე ჭეშმარიტ სიმაღლეს თავს უტოლებს, მაგრამ რეალურად ვერ შესწვდება, რაღა დარჩენია, ცდილობს ეს სიმაღლე რამენაირად დაამდაბლოს, მგალითად უხამსი ფსევდო პოსტმოდერნისტული პოეტური წაკითხვა შესთავაზოს გულუბრყვილო მკითხველს. ეპატაჟი არის? - არის! სკანდალით სახელის განთქმაც გარანტირებული აქვს.

– დღეს წინა პლანზე არიან ის პოეტები და მწერლები, რომლებსაც ფული, ძალაუფლება და ბევრი ნაცნობობა ჰყავთ. არიან ისეთებიც, რომელთა ნაწარმოებებს ამ ,,ცნობად” ავტორთა ნაწარმოებებს ვერც კი შეადარებ, რადგან გაცილებით მაღალი დონისაა, თუმცა, მათ არავინ არ იცნობს. როგორ შეიძლება ეს ავტორები საზოგადოებას გავაცნოთ?

– დიახ, დღეს პოეტებად თვითგამოცხადებულ პირთა ხელში თვითპიარის მრავალი საშუალებაა მოქცეული: ფული, ძალაუფლება, ნაცნობობა და სხვაც ბევრი რამ, რასაც მარჯვედ იყენებენ გაქნილი უნიჭოები, მაგალითად, წლევანდელი ,,საბას’’ პოეზიის ნომინაციაში ,,ჩაწყობით’’ გამარჯვებული გივი ალხაზიშვილი - ყოველმხრივ რეპუტაციაშელახული, პროფესიული კრიტიკის მიერ სულ ახლახანს ნეგატიურად შეფასებული ,,რიგითი მთხზველი’’, რომლისთვის პრემიის მინიჭებითაც ვითომდა კრიტიკის აღორძინების მოსურნე ,,საბას’’ ორგანიზატორებმა და ჟიურიმ ასეთი ცინიკური პრინციპულობა გამოიჩინეს. მოკლედ, რატია და რატის ნაბადი!

ნამდვილ, უფრო მაღალი დონის, მნიშვნელოვან, მაგრამ მიჩქმალულ ავტორებზე კი საზოგადოებამ უნდა იზრუნოს, ხმა უნდა აღიმაღლოს უღირსთა აღზევების წინააღმდეგ, არ დაუშვას ლიტკონკურსების ფარსი და მაშინ ნიჭიც გამოჩნდება და თავის გზას გაიგნებს. თუ ეს ასე არ მოხდა, ჩვენ თვალწინ ლიტერატურის მაგიერ აღიმართება წიგნებად გამოცემული მაკულატურის მთები, რომელსაც ქვეყნის საცინელ-სავალალოდ, თანამედროვე ქართულ ლიტერატურას დაარქმევენ.

– მისაღებია თუ არა თქვენთვის ისეთი ნაწარმოებები, რომელშიც წინა პლანზეა წამოწეულია სექსი, ნარკომანია, ძალადობა? ამ ნაწარმოებების ავტორთა თქმით, დღეს ეს სჭირდება ხალხს, მკითხველს...

– სუბიექტურად, ასეთი არა მხოლოდ ლიტერატურა, არამედ ხელოვნების სხვა დარგებიც ნაკლებად მიზიდავს და ეს ჩემი, როგორც მკითხველის გემოვნების ამბავია, ობიექტურად კი ასეთ ნაწარმოებებს, თუ სინამდვილეში იმდენად ღირებული სათქმელი აქვთ, და თანაც, რეალურად, იმდენად მაღალია მათი მხატვრულ-ესთეტიკური ხარისხი, ვინ რას გააწყობს?

მაგრამ აუცილებელია, დემოკრატიული განვითარების გზაზე შემდგარ ჩვენს სახელმწიფოს ამ ტიპის ლიტერატურული თუ არალიტერატურული პროდუქციისადმი კანონმდებლობით უზრუნველყოფილი რეიტინგული სისტემა ჰქონდეს.

– რა აზრის ხართ ისეთ ნაწარმოებებზე, როლშიც შეურაცხყოფილია ქართული ტრადიციები, რელიგია?

– ერთმნიშვნელოვნად ნეგატიური. მათი მიზანი ეპატაჟის გზით თვითდამკვიდრება და ამ მიზნით, ჩვენს სულიერ ღირებულებათა შეურაცხყოფაა და არა – ღირებული მხატვრული ნაწარმოების შექმნა. თუმცა, დღეს ეს ეპატაჟიც ვეღარ მუშაობს ქართულ საზოგადოებაში, რადგან მის ზნეობრივ ორიენტირებზე თუნდაც მასმედიის გამოყენებით, იმდენი მხრიდან ხორციელდება ტოტალური შეტევა, რომ უკვე უჭირს ან აღარც შეუძლია, შეინარჩუნოს აუცილებელი კონტრასტული ფონი, ნიადაგი, რომელზეც რაიმე ტიპის ეპატაჟი თავის ბუნებას მკვეთრად და მომგებიანად გამოავლენდა.

– საქართველოში თუ არსებობენ ლიტერატურული კრიტიკოსები?

– გნებავთ, მიკერძოებაში ჩამეთვალოს, მაინც ვიტყვი, რომ თუ კრიტიკოსის ცნება პროფესიონალიზმსა და პრინციპულობას ერთდროულად გულისხმობს, ასეთი დღეს საქართველოში ჩემი მეგობარი და საბედნიეროდ, არა მხოლოდ ჩემი მასწავლებელი თეიმურაზ დოიაშვილია.

გვყავს სხვა პროფესიონალი კრიტიკოსებიც, რომელთაც არ უცდიათ, ან ხელი აიღეს პრინციპულობაზე, დაივიწყეს იგი, ან დაიღალნენ მუდმივი ბრძოლით, ჩვენს საზოგადოებაში მართალი სიტყვის მთქმელს რომ მოელის და უფრო მშვიდ, მეტნაკლებად შემოსავლიან საქმიანობებს მიჰყვეს ხელი.

არიან ასევე პროფესიონალი კრიტიკოსები, რომელთა ინტერესის საგანს ნაკლებად წარმოადგენს მიმდინარე ლიტერატურული პროცესი და კრიტიკის სხვადასხვა ჟანრებში აპრობირებული მეთოდებით მუშაობენ, უფრო თეორიული საკითხებით არიან დაკავებულნი ან ძირითადად ჩვენს ლიტერატურულ ტრადიციას იკვლევენ, ხოლო არაპროფესიონალ, უპრინციპო, თვითმარქვია კრიტიკოსთა რიცხვი - ლეგიონია.

,,საბას’’ ნომინაციებში კრიტიკა ცალკე გამოყოფილი რომ ვნახე, გულით გამიხარდა. ნომინანტებად ნუგზარ მუზაშვილი და შოთა იათაშვილი რომ დაასახელეს, ვერც კი დავუშვი, რომ ჟიურის აზრად მოუვიდოდა, ჩემი თაობის გამორჩეული, პროფესიონალი კრიტიკოსის ნუგზარ მუზაშვილის პროფესონალური წიგნისთვის რაიმე ნიშნით ჩემივე თაობის პოეტის შოთა იათაშვილის ფსევდოკრიტიკული იწილო-ბიწილო შეედარებინა.

როცა ცერემონიალის დროს ჟიურიმ საზოგადოებას ამცნო საკუთარი მორიგი არაორდინარული გადაწყვეტილების - ერთ ნომინაციაში პრემიის ორად გაყოფის შესახებ, (საინტერესო კია, როცა ძალიან დასჭირდება, შემფასებელთა ხუთ ხმას ორ თანაბარ ნაწილად რა არითმეტიკის ან ალქიმიის მეშვეობით ჰყოფს), და მიკროფონთან მუზაშვილზე ადრე მისწრებულმა შოთა იათაშვილმაც ენის ბორძიკით დაიწყო საუბარი, ველოდი, აი, ახლა იტყვის, მადლობა ჟიურის ამ გადაწყვეტილებისთვის, მაგრამ უარს ვაცხადებ პრემიაზე, რადგან მიმაჩნია, რომ იგი ნუგზარ მუზაშვილს ეკუთვნისო.... თუმცა, დღეს ჩვენში შემორჩენილა ამგვარი ღირსება, მაინცა და მაინც დღენიადაგ ლუკმა-პურის შოვნაზე გადაგებული მეგობარი-კოლეგისაგან რომ მოველოდე?

@
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Admin

Admin

Male
Number of posts : 6482
Registration date : 09.11.08

ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Empty
PostSubject: Re: ნინო დარბაისელი სტრონი   ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 EmptySat Feb 13, 2021 7:38 pm

2021 წლის 13 თებერვალს, მწერალთა სახლში გაიმართა მწერლისა და ლიტეარატურათმცოდნის, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის ბეჟან ბარდაველიძის სახელობის პრემიების გადაცემა. პრემია დააწესა გერმანიაში მოღვაწე, ტრაგიკულად დაღუპული ქართველი მხატვრის, ვახტანგ ბარდაველიძის საქველმოქმედო ფონდმა (მესვეურები: ქრისტიანე და დავით ბარდაველიძეები). პრემია, ორ-ორი ათასი ლარის ფულადი ჯილდოთი, გადაეცათ ჟურნალ „ცისკარი „1852“-ში 2020 წელს გამოქვეყნებულ საუკეთესო ნაწარმოებთა ავტორებს:
პოეზიაში - ალექსანდრე მიშელაშვილს;
პროზაში - თემურ ჭკუასელს;
კრიტიკა-ესეისტიკაში - ნინო დარბაისელ-სტრონს.
ჟურნალ „ცისკარი 1852“-ის რედაქცია ულოცავს გამარჯვებულებს და მადლობას უხდის ვახტანგ ბარდაველიძის საქველმოქმედო ფონდს.

@

თინათინ ნიბლოშვილმა ლიტერატურული ჟურნალის “ცისკარი 1852” ავტორების დაჯილდოვებაში მიიღო მონაწილეობა

თბილისის საკრებულოს განათლებისა და კულტურის კომისიის თავმჯდომარემ, თინათინ ნიბლოშვილმა ლიტერატურული ჟურნალის “ცისკარი 1852” ავტორების დაჯილდოვების ღონისძიებაში მიიღო მონაწილეობა, რომელიც საქართველოს მწერალთა სახლში გაიმართა.
„თბილისის საკრებულოს მხარდაჭერით, 2015 წლიდან განახლდა „ჟურნალი „ცისკარი 1852“. ამ ისტორიული ფაქტით, ჩვენ თბილისს დავუბრუნეთ ლიტერატურულ-შემეცნებითი და საგანმანათლებლო ჟურნალი, რომელიც ერთი მხრივ, აგრძელებს წარსული ღირებულებების დაცვას და ამავდროულად, ახდენს თანამედროვე ქართული მწერლობის პოპულარიზაციას. ეს კონკურსიც ჩვენი დროების ხელოვანთა ხელშეწყობის კუთხით მნიშვნელოვანია. ვიმედოვნებთ, რომ ის ყოველწლიურად ჩატარდება და ლიტერატურულ ტრადიციად დამკვიდრდება“, - განაცხადა თინათინ ნიბლოშვილმა.
ღონისძიებაზე მხატვარ ვახტანგ ბარდაველიძის საქველმოქმედო ფონდმა ჟურნალ „ცისკრის“ ავტორები წამახალისებელი პრემიებით დააჯილდოვა. წლის საუკეთესო კრიტიკული წერილისთვის დაჯილდოვდა ნინო დარბაისელ-სტრონი, პროზაული ნაწარმოებისთვის - თემურ ჭკუასელი, ხოლო პოეტური დებიუტისთვის - ალექსანდრე მიშელაშვილი, რომელთაც ფულადი პრემია 2000-2000 ლარი გადაეცათ.

განათლებისა და კულტურის კომისია - თბილისის საკრებულო, 13 თებერვალი, 2021.



ნინო დარბაისელის სამადლობელი სიტყვა ჟურნალ „ცისკარი 1852“-ისა და ვახტანგ ბარდაველიძის საქველმოქმედო ფონდის ერთობლივ კონკურსში, 2020 წელს გამოქვეყნებული საუკეთესო ნაწარმოებისთვის (ნომინაცია „კრიტიკა-ესეისტიკა“) ბეჟან ბარდაველიძის სახელობის პრემიით დაჯილდოებასთან დაკავშირებით.
Feb 12, 2021

„ჩემთვის ცნობილია, რომ ჩემი დღევანდელი ჯილდო, გარდა სამახსოვრო პრიზისა და შესაბამისი დიპლომისა, გარკვეულ ფულად ჯილდოსაც ითვალისწინებს (2000 ლარი). ჩემი სურვილი და გადაწყვეტილება ასეთია და, იმედი მაქვს, რომ ამას გაითვალისწინებთ: ჩემს ნაცვლად იგი მთლიანად გადაეცეს ჟურნალ „ცისკრის“ რედაქციას და ამით ხელი შეეწყოს მუშაობაში, რამდენადაც ეს შესაძლებელია“, - ნინო დარბაისელი სტრონი, 12 თებერვალი, 2021


* https://youtu.be/L_FaDnQkjsw



Arrow
Back to top Go down
https://armuri.georgianforum.com
Sponsored content




ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Empty
PostSubject: Re: ნინო დარბაისელი სტრონი   ნინო დარბაისელი სტრონი - Page 8 Empty

Back to top Go down
 
ნინო დარბაისელი სტრონი
Back to top 
Page 8 of 8Go to page : Previous  1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8

Permissions in this forum:You cannot reply to topics in this forum
არმური Armuri :: მთქმელი და გამგონებელი (ავტორები და ტექსტები) :: პოეტების ქვეყანა-
Jump to: