არმური Armuri
არმური
არმური Armuri

არმური - ლიტარენა, უფრო კი – ბიბლიოთეკა
Armuri - literary Arena, or library from Georgia (country)


Forum started: Sun 9 Nov 2008
 
HomeHome  PortalPortal  RegisterRegister  Log inLog in  

Share
 

 ზაურ კალანდია

Go down 
AuthorMessage
Christopher
Moderator
Moderator
Christopher

Male
Number of posts : 96
Age : 31
Location : Tbilisi
Job/hobbies : Free filmmaker
Humor : ok
Registration date : 12.02.19

ზაურ კალანდია Empty
PostSubject: ზაურ კალანდია   ზაურ კალანდია EmptyThu Mar 14, 2019 10:13 pm

ზაურ კალანდია Zaur_k12
Zaur Kalandia

ზაურ კალანდია
მწერალი, ესეისტი, პუბლიცისტი, სცენარისტი

დაიბადა 1949 წლის 23 მარტს, ქ. ზუგდიდში. დაამთავრა სოხუმის სახელმწიფო უნივერისტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1976 წლიდან ცხოვრობს თბილისში.
მუშაობდა წიგნის სახელმწიფო პალატაში რედაქტორად; მთარგმნელობით კოლეგიაში – რედაქტორად. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტში.
იყო ჟურნალ "ცისკრის" ლიტერატურული თანამშრომელი, პროზის განყოფილების გამგე, 1992 წლიდან – მთავარი რედაქტორია.
გამოცემული აქვს მოთხრობების კრებული, ავტორია კინოსცენარებისა, პუბლიცისტური წერილებისა.


ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
* საქართველოს მწერალთა კავშირი, წევრი (1984-)

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
* ილია ჭავჭავაძის სახელობის პრემია „საგურამო'', 2018
* სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი რომანისათვის "ძეგლი ყველასათვის", 2002
* ღირსების ორდენი - საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება # 132 (ჟურნალ „ცისკრის“ 150 წლის იუბილესთან დაკავშირებით გაზეთ „საქართველოს რესპუბლიკის“ 1998 წლის 15 მარტის ნომერში), 1998

წიგნები
* ძეგლი ყველასათვის (რომანი), გამომცემლობა ინტელექტი, 2018 - ISBN 978-9941-470-77-6
* ერთტომეული - თბილისი, ნეოსტუდია, 2003. - 516 გვ.. - ISBN: 99928-0-509-9
* ძეგლი ყველასათვის - თბილისი, მერანი, 2002. - 248 გვ.. - ISBN: 99928-16-94-5
* ესკიზები საშემოდგომო განწყობილებისათვის (მინიატურები). - თბილისი, 2000. - 152 გვ.
* ზარი (მოთხრობები). - თბილისი, მერანი, 1997. - 256გვ.
* ჟამი უდაბნოში (რომანი). - თბილისი, საქართველო, 1997. - 188 გვ.
* ზვარაკი (რომანი; მოთხრობები) - „მერანი“, 1987. - 159 გვ.
* ესკიზები საშემოდგომო განწყობილებისათვის (მოთხრობები). - თბილისი, ნაკადული, 1984. - 128 გვ.
* ჩემი ღამის ცა (მოთხრობები). - თბილისი, მერანი, 1982. - 132 გვ.

ფილმოგრაფია
* „მტერი ჩემი - ძმა ჩემი!“, რეჟისორი ლევან ანჯაფარიძე, 2017
* „დურუ“, რეჟისორები ბესო გიორგობიანი, მერაბ სვირავა, 1994
* „ზვარაკი“, რეჟისორი გენო ჩირაძე, 1990

ბმულები:
* http://www.nplg.gov.ge/bios/ka/00000469/
* http://www.geocinema.ge/ge/scenari.php?kod5=336
* https://www.facebook.com/zaur.kalandia
* https://www.intelekti.ge/author_ge.php?id=421
* https://www.matsne.gov.ge/ka/document/view/111388?publication=0
* http://worldcat.org/identities/lccn-n2001047298/
* https://www.imdb.com/name/nm1203092/


ზაურ კალანდია-დიმა ჯაიანი
Published on Apr 2, 2012
itetv.ge

study


Last edited by Christopher on Thu Mar 14, 2019 11:04 pm; edited 7 times in total
Back to top Go down
https://www.facebook.com/christopher.anyone.9
Christopher
Moderator
Moderator
Christopher

Male
Number of posts : 96
Age : 31
Location : Tbilisi
Job/hobbies : Free filmmaker
Humor : ok
Registration date : 12.02.19

ზაურ კალანდია Empty
PostSubject: Re: ზაურ კალანდია   ზაურ კალანდია EmptyThu Mar 14, 2019 10:15 pm

ზაურ კალანდია Zaur_k10

ზაურ კალანდია

სოხუმური ეპიზოდი
(აფხაზური რვეულიდან)

მანქანა დაძრა გენომ, - რენესთან მივდივართ.
რენეზე ვართ ძმები გაბრაზებულები.
წუხელ სტუმრები ჰყავდა გენოს, საკმაოდ მოზრდილი სუფრა იყო. დაბადების დღის აღსანიშნავი; ნათესავები, მეგობრები, აფხაზური მთავრობის სოლიდური მთავრები -ქართველები, აფხაზები, ერთი-ორი თბილისელი კოლეგაც იყო და გაჩაღდა მამაპაპური ლხინი.
რენემ დაიგვიანა, თუმცა სჯობდა საერთოდ არ მოსულიყო. მოვიდა, მაგრამ ჩვენს მტერს, უკვე გადასწორებული. არ მოუვიდა თვალში ვიღაცა თუ რაღაცა და, ვხედავ, ოც წუთში, თითო-თითოდ იპარებიან სტუმრები... აფხაზებს ზრდილობას ვერ ასწავლი, აქეთ ამშვიდებენ გენოს, რა მოხდა, ვინ არ დამთვრალა,რენე ხომ ჩვენიაო, მაგრამ ისე ვართ, დანა რომ დაგვკრა, წვეთი სისხლი არ გამოგვივა, ლამის ჩვენც გავიქცეთ სახლიდან. თუმცა, მანამდე თავად რენე გაიტყუა რომელიღაც ნათესავმა.
ახლა რენესთან მივდივართ და წუხანდელის გამო პასუხი უნდა მოვთხოვოთ. გადაწყვეტილი გვაქვს, სადმე ქალაქგარეთ გავიყვანოთ და კარგად ვჟეჟოთ. ერთხელ მაინც ხომ უნდა შევუსრულოთ დანაპირები. ასეა, რამე ფარსაგს ჩაიდენს, დაიკარგება, გაბრაზება გადაგვივლის, მერე ისევ ჩვენ ვწუხვართ და ვეძებთ, რატომ არ მოდისო!
ასეთია რენე, ვერაფერს მოუხერხებ და... მისი გამოსწორება ამ მეთოდით უნდა ვცადოთ.
მოვედით.
-არ ახვიდე, აქედან დაუძახე.
ბრძანა გენომ.
ვემორჩილები.
-რენე!
რაც შემიძლია ხმამაღლა ავძახე მეხუთე სართულს.
რენემ ფანჯრიდან გაბურძგნული თავი გამოყო...
-ჩამოდი!
გენოს გვერდით ვიკავებ ადგილს.
უფრო ადრე ჩამოვიდა, ვიდრე ველოდი.
უკანა სავარძელში ჯდება ორად მოკაკული, უხმოდ, უსალმოდ... გაბურბუსებულია, შემცბარი, დამორცხვებული. გადაბმული ქეიფების ნაკვალევი სისხლმოწოლილ თვალებშიც ეტყობა. ვერ იტყვის, არაფერი მახსოვს, მთვრალი ვიყავიო, ვფიქრობ ჩემთვის და უფრო ვბრაზდები.
მივდივართ.
არც ერთი არ ვიღებთ ხმას.
მე არ ვიცი, სად მივდივართ, მგონი გუმისთისკენ.
საქარე მინის პატარა ფანჯრიდან ვაკვირდები ტყვეს, ისეთი საცოდავი სახე აქვს, გული მოგიკვდება, მაგრამ რა დროს შეცოდებაა, -გასალახი გვყავს.
-ძმებო, -ამოღერღა რენემ. ისეთი სიმორცხვე და ბზარი აქვს ხმაში, წუხანდელი ლომგული კი არა, საერთოდ, რენე აღარაა, -სათხოვარი მაქვს,სიკვდილმისჯილს უსრულებენ უკანასკნელ თხოვნას...
-რა იყო?
შემოუღრინა გენომ ცალყბად.
-ერთი კათხა ლუდი დამალევინეთ... ისე ნუ მომკლავთ.
გენოს სახე უშეშდება, მე უხერხულად ვიწურები- წამიერი სიჩუმის დარღვევას ვერ ვბედავ.
გენომ მკვეთრად დაამუხრუჭა, მანქანა მოაბრუნა და იქვე, გზისპირა, წითელქოლგებიან სოხუმურ ლუდხანასთან შეაჩერა.

....
ერთ საათში ისე გამოვთვერით სამივე ლუდითა და არყით -ახლა შენი წაყვანის თავი არ მაქვს, ტაქსით წადიო, - გენო ხუთმანეთიანს უკუჭავს ჯიბეში და მანქანისკენ მიდის.
წელგამართულ რენეს ქუჩაში ვტოვებთ.
-სარკიდან დააკვირდი,- მანქანის დაძვრას არ ჩქარობს უფროსი ძმა, - უკან ხომ არ შებრუნდაო!
-არა, ტაქსი გააჩერა, ჯდება-მეთქი, ამოვისუნთქე.

study


Last edited by Christopher on Thu Mar 14, 2019 11:03 pm; edited 2 times in total
Back to top Go down
https://www.facebook.com/christopher.anyone.9
Christopher
Moderator
Moderator
Christopher

Male
Number of posts : 96
Age : 31
Location : Tbilisi
Job/hobbies : Free filmmaker
Humor : ok
Registration date : 12.02.19

ზაურ კალანდია Empty
PostSubject: Re: ზაურ კალანდია   ზაურ კალანდია EmptyThu Mar 14, 2019 10:17 pm

ზაურ კალანდია Zaur_k11

ზაურ კალანდია

აფხაზი ძმადნაფიცი
(ჩეჩნური დღიურიდან)

მე და ედიკ ნანბა გაცნობისთანავე დავმეგობრდით. ნანბა აფხაზია, გუდაუთელი.დიდია, როხროხა, ღონიერი, კეთილი. საყველპურო მეგრულიც იცის, წელიწადზე მეტია, ერთად ვართ, ლოგინები გვერდიგვერდ გვიდგას, ერთი ტუმბოთი ვსარგებლობთ.ხდება ხოლმე, ცხარე კამათიც მოგვდის, მაგრამ ზღვარს არასოდეს გადავდივართ.
ქართველები ცოტანი ვართ.
რუსი რომ რუსია, ცხადია, მაგრამ არარუსიც ქართველებთან ხშირად რუსივით იქცევა, ეს მიკვირს. უცნაური ის არის,ზოგჯერ პირიქითაც ხდება. ერთხელ სომხებმა და ჩვენ დავცხეთ ერთმანეთს, თუ სწორად მახსოვს, ფეხბურთის გამო, ისეთი დაკა-დაკა ატყდა, დედა შვილს არ აიყვანდა ხელში. თუ სადმე აზერბაიჯანელი იყო (არადა, ჩვენზე მეტნი იყვნენ), ყველა ჩვენთან გაჩნდა და ვადინეთ ბდღვირი. მოგვიანებით, აზერბაიჯანელებთან მოგვიხდა კონფლიქტი, ახლა სომხებმა გამოიღეს ხელი- ჩვენს ძმებს, ქართველებს, თათრებს არ დავაჩაგვრინებთო! ამას რითი ახსნი-მეთქი, აფხაზ ძმას ვეკითხები. ნანბა წევს, ცალთვალა დევს ჰგავს...აზერბაიჯანელებთან ჩხუბში ცალი თვალი დაუზიანდა და ჩაის კომპრესს მერამდენედ იცვლის, მე ისე მწარედ მომხვდა ჯარისკაცის ბალთა ბეჭში, განძრევა მიჭირს. თქვენ, ქართველებს, ისეთი რამა გაქვთ, ეტყობა, ყველას შურსო, ამბობს ბრძნულად. რა გვაქვს ასეთი, რა ჯანდაბა-მეთქი, მიკვირს. ქართველებად რომ გაჩნდით შურისთვის ესეც საკმარისიაო, ცალი საღი თვალი ეშმაკურად უღიმის, ჩალურჯებულზე კომპრესი ადევს.
ერთ დღეს მე და ნანბა გარნიზონიდან გავიპარეთ. ჩეჩენი მეგობრის სახლში სამოქალაქო ტანსაცმელი გვაქვს შენახული. ჩავიცვით და ქალაქში გავედით. გროზნო მდინარე სუნჯის სანაპიროზეა გაშენებული, ჩეჩენ-ინგუშეთის საბჭოთა ავტონომიური რესპუბლიკის დედაქალაქია. ჩეჩნები ჭარბობენ ყველგან, ამაყი და ზედმეტად უხეში ხალხია. ინგუშები სხვანაირები არიან, უფრო კაცთმოყვარე და მეგობრული. ქალაქში იშვიათად ნახავ, რაიონებში ცხოვრობენ. გროზნომ თავიდან ქუთაისი გამახსენა, ორ-სამსართულიანი ვერცხლისფერი შენობებით, თუმცა რა შედარებაა, ქუთაისურ სითბო-სილაღეს აქ სად ნახავ. ზემოთ, საბჭოური-მეთქი, საკმაოდ საშიში ქალაქიც არის, ანაშისა და ტყვია-წამლის სუნი ყოველ სადარბაზოსა და ეზოში იგრძნობა, თუ გაინტერესებს და მომხმარებელიც ხარ, კაპიკებშიც იშოვი.
მოკლედ, საბჭოურ დროშიც რთული ქალაქი იყო გროზნო.
ჩვენ, ქართველებს, ქართველობა გვშველის, ანგარიშს გვიწევენ.
მე და ნანბა სუნჯის სანაპიროზე ვსეირნობთ, ქალების გამოჭერა გვინდა. ის დამავიწყდა, რომ გროზნო სამხედრო ქალაქია, რუსები საკმაოდ ცხოვრობენ და არც რუსი ოფიცრების ცოლებისა და ქალიშვილების ნაკლებობას განიცდის.
მახსოვს, შვიდი ნოემბერი იყო.
გაწვიმდა, თოვლსაც ურევს, შეგვცივდა. პარკიდან რომ გამოვდიოდით, ერთმა ახალბედა ჯარისკაცმა შეგვამჩნია. ეტყობა, გვიცნო და მოვტყდით. სასწრაფოდ გამოვიცვალეთ ტანსაცმელი, მოვბრუნდით პოლკში. ხუთ წუთში დაგვადგა პატრული, ქამრები აგვართვეს ორივეს და ჰაუპტვახტში გვიკრეს თავი.
ღამეა, ყინავს. ქვის იატაკზე ვყრივართ და ვძაგძაგებთ.
შინელი მაინც მოგვცა-მეთქი, ვწუწუნებ. ჩემკენ ისუნთქეო, მთხოვს ნანბა, სუნთქვით გავათბოთ ერთმანეთიო.
უცებ შუქი აინთო საკანში.
წამოვცვივდით.
მთლად პოლკის მეთაური, პოლკოვნიკი შვედკოვი შემოდის, ორი-სამი ოფიცერიც ახლავს.
-ესენი ვინ არიანო,- იკითხა.
მორიგე ლეიტენანტი გამოეჯგიმა და უპატაკა.
-სადაური ხარ?
მეკითხება.
-ქართველი.
-კარგი...
-შენო,- ნანბას ეკითხება.
-აფხაზი.
-უფრო კარგიო, -ირონიულად ჩაიცინა, - მე აფხაზეთში ვმსახურობდი ახალგაზრდობაში. ვიცი, ქართველები და აფხაზები ვერ ეწყობით ერთმანეთს, აქ, ჰაუპტვახტში, იმედია, დაძმობილდებითო.
რაღაც უცნაურად გაიღიმა და წავიდა.
არ მოგვეწონა, გვეწყინა.
მაშინ გავეფიცეთ ერთმანეთს.
მერე მთელი ღამე რუსი შვედკოვის ჯინაზე თუ ცოტა რომ გავმთბარიყავით, მეგრულ-აფხაზური სიმღერები შემოვძახეთ, არ გავჩერდით, სანამ ბადრაგი არ შემოგვივარდა საკანში და თითო კონდახი არ გვითავაზა ბეჭებში.
ნანბას და ჩემი ძმობა ჯარის შემდეგაც გაგრძელდა. ნანბა გუდაუთიდან სოხუმში გადმოვიდა, აფხაზეთის ცეკვისა და სიმღერის სახელმწიფო ანსამბლის სოლისტი გახდა, მე სოხუმის პედინსტიტუტში ჩავირიცხე. მოგვიანებით თბილისში გადმოვედი. უკვე იშვიათად ვხვდებოდით ერთმანეთს, თუმცა, თუ აფხაზეთში ჩავიდოდი, მის უნახავად არ ვბრუნდებოდი.
აფხაზურ-ქართული ომი რომ დაიწყო, წინა ღამეს ნანბა მესიზმრა. მეტიც, ის შავი წელიწადი სულ ნანბა მედგა თვალწინ სიზმარშიც და ცხადშიც, მოსვენებას არ მაძლევდა. ვიცოდი, ნანბა აფხაზურ ბატალიონში იბრძოდა, მე, ჩემდა სამარცხვინოდ, ვერ გამოვდექი მეომრად, თუმცა ომის დროს ერთთავად სოხუმში ვიყავი. ისე გამომდიოდა, ჩემებს ზედმეტ ტვირთად და ხარჯად ხომ არ ვაწვები-მეთქი, ვორჭოფობდი.
გავიგე, გუმისთასთან მძიმედ დაიჭრა ნანბა...
მერე სოხუმი დაეცა...
ახლა, ცოცხალია თუ არა, ესიც არ ვიცი.
გავახსენდი, ჩემი ბედი აწუხებს-მეთქი, ვერც ამას დავიქადნი.

...
ისე, თვე არ გავა, არ დამესიზმროს...
მეგრულ-აფხაზურ სიმღერებს ვმღერით ძველებურად ძველი მეგობრები...
სიზმარში სიმღერა ცუდის ნიშანიაო, სიზმრების წიგნში წერია.
პატარა ჩეჩენი ლაწირაკი
ექვსი საათისთვის პოლკში უნდა ვყოფილიყავით. ერთ რუს ოფიცერთან ვმეგობრობთ, თუ გვაქვს, არაყს ვუყოფთ და პატივი გვცა - სადღაც გაგვაგზავნა, სამსაათიანი გასეირნება მოგვიწყო ქალაქში. შეგვაგვიანდა, დროს გადავაცდინეთ და ახლა ქვის მაღალ ღობეს ვუვლით გარს, სადმე რომ უხმაუროდ გადავძვრეთ, ჩვენს ყაზარმაში შევიპაროთ. თუ პასუხი მოგვთხოვეს -დროს გადააცილეთო, ვეტყვით, რა ხანია მოვედით, აქ ვართო. ჩვენი ჭკუით ჰაუპტვახტს გადავრჩებით. აფხაზი ნანბაც ჩვენთან იყო, დარჩა. ქალი ჰყავს გამოჭერილი. ერთკვირიან ჰაუპტვახტზეც თანახმაა... მერე რა, უფრო მეტი ღირსო, დაგვარწმუნა.
დავტოვეთ.
ვიწრო სამანქანო ქუჩა გასდევს პოლკის კედელს. მეორე მხარეს თიხის ქოხმახები და მიწურებია ჩამორიგებული. ღარიბ-ღატაკი უბანია, მეტწილად ჩეჩნები ცხოვრობენ. სამივენი ვიცნობთ აქაურობას (თუმცა ორნი ვართ, მე და ჭაბუკა, ნანბა ქალთანაა), ერთი-ორი კარგი ნაცნობიც გვყავს. ერთხელ, ჩაით რომ გვიმასპინძლდებოდა, მაშინ მითხრა, გადასახლებიდან დაბრუნებულმა ოთხმოცი წლის მოხუცმა - მაგრები იყვნენ სტალინი და ბერიაო. რას გულისხმობ-მეთქი, გავიკვირვე, თან მესიამოვნა. ერთ ღამეში გაგვასახლეს მთელი ერი, ეს სულელი ხრუშჩოვ-ბრეჟნევი კი ოცდაათი წელია გვაბრუნებენ და ვერ დაგვაბრუნესო. გადასახლებიდან რომ მოვბრუნდით, ერთადერთი ქართველებმა დატოვეს სახლები, თავიანთი საქონელიც არ წაუყვანიათ, დაგვიტოვესო, ეგეც დაამატა.
სად იყო და სად არა, პირდაპირ ღობიდან გამოძვრა ოთხი-ხუთი წლის ღლაპი.
-ეი, სალდატ!
გვეძახის, წელზემოთ ტიტველია, მოთხუპნილი, მუცელგამობერილი ჭინკა.
-ჩტო!
შეუღრინა ჭაბუკამ.
-სალდატ რუსკი... სალდატ რუსკი...
თითებს ფარჩხავს, მოგვდევს კვანჭალ-კვანჭალით, გვეჭყანება.
-უბირაისია...
თვალები გადავუბრიალე.
-უ მენია დომა კინჟალ!
არ გვეშვება, გვემუქრება, ხანჯლის სიგრძეს გვიჩვენებს იდაყვებიდან მუშტამდე.
-პაშოლ!
-უ მენია დომა რუჟიო...
ისევ მოგვდევს ლაწირაკი, არ გვერიდება, ფეხებში გვებლანდება.
ჭაბუკამ მიიხედ-მოიხედა, მერე მე თვალი ამარიდა, იმასაც და... წიხლი გვერდულად, ქუსლით გაჰკრა. ბავშვი ბაყვანით გადავარდა კარგა მოზრდილ თხრილში.
-რას შვები, კლავ, შე ჩათლახო!..
ფერი მეცვალა.
-მაგას რა მოკლავს...ადუღებულ კუპრში რომ ჩააგდო, უვნებელი ამოყვინთავს.
ვინმემ ხომ არ დაგვინახა-მეთქი, ფრთხილად ვიხედები გარშემო და ფეხს ვუჩქარებ, მერე თითქმის ძუნძულზე გადავდივართ ორივენი.

...
რუსეთ-ჩეჩნეთის ომის დროს ერთი გადაცემა ვნახე ტელევიზიით.
თორმეტ-ცამეტი წლის ჩეჩენ ბიჭს ავტომატი ეჭირა. ვერ ვიტყვი, ის ბიჭი იყო-მეთქი. არადა, ის გაუხუნარი სურათი კიდევ ერთხელ დამიდგა თვალწინ.
-არ გეშინიაო, -ეკითხება უცხოელი ჟურნალისტი.
-მეშინია რა, ქართველი კი არ ვარო, - ყინჩად პასუხობს პატარა ჩეჩენი ლაწირაკი.

...
ქართველი ვარ თუ არა, ამაში, მადლობა ღმერთს, ეჭვი არასოდეს შემპარვია.
ეტყობა, ის ქართველი არა ვარ, როგორიც უნდა ვიყო, ამან შემაწუხა თუ შემრცხვა და ტელევიზორი გამოვრთე.
ვერაფერს იზამ, ჩემს ასაკში საკუთარი თავის შეცვლა ძნელია, მით უფრო, ახლიდან შობა...

study


Last edited by Christopher on Thu Mar 14, 2019 10:23 pm; edited 1 time in total
Back to top Go down
https://www.facebook.com/christopher.anyone.9
Christopher
Moderator
Moderator
Christopher

Male
Number of posts : 96
Age : 31
Location : Tbilisi
Job/hobbies : Free filmmaker
Humor : ok
Registration date : 12.02.19

ზაურ კალანდია Empty
PostSubject: Re: ზაურ კალანდია   ზაურ კალანდია EmptyThu Mar 14, 2019 10:23 pm

ზაურ კალანდია Zegli_10

წიგნის დასახელება - ძეგლი ყველასთვის (რომანი)
ავტორი - ზაურ კალანდია
ISBN 978-9941-470-77-6
კატეგორია - თანამედროვე ქართული პროზა
გვერდები - 266
ფორმატი - 143x180
ყდა - რბილი
ფასი - 12.00

ზაურ კალანდიას რომანი „ძეგლი ყველასათვის“ საქართველოს უახლესი, ტრაგიკული წარსულის დღეებს აცოცხლებს – ეროვნული მოძრაობიდან დაწყებული, სამოქალაქო და აფხაზეთის ომამდე.
რომანის მთავარი გმირი – ჭიჭე – თავისი პოსტმოდერნული შინაარსით, გამომუშავებული რეფლექსიით, ცინიზმით, თავის ამბავს მეტა ტექსტებით ყვება. ეს მეტატექსტები თვითგანკითხვაცაა და თვითგააზრებაც, ანუ ის, რაც ყველაზე მეტად აკლია ჩვენს საზოგადოებას – ამ მრავალწლიან დრამატულ და ტრაგიკულ დინამიკაში.
ექსპრესიით, დაძაბული მუხტით გადმოცემული გმირის შინაგანი მონოლოგი, წარსულის ვეებერთელა რეტროსპექტივაში, ყველაზე მკაფიოდ, მაინც ერთ აქცენტს გამოკვეთს – ძეგლი, რომელსაც ვაგებდით და ვამსხვრევდით, ჩვენივე თავში აქვავებს ადამიანობის ყველაზე ფაქიზ ნიუანსებს, ისე, რომ ერთ დღეს, შესაძლოა, ყველა ოდინდელი კერპის ბედისწერა თავადაც გავიზიაროთ...
ამას კი, პიროვნული ტრაგედია ჰქვია.

* https://www.intelekti.ge/book_ge.php?id=628

Exclamation

სალომე კაპანაძე

ზაურ კალანდიას "ძეგლი ყველასათვის" - ისტორიის არაბეკები

შემოქმედი ეპოქის მძიმე ტვირთს იკიდებს ხოლმე, ერის მაგივრად ამბობს აღსარებას. იგი შემაძრწუნებლად შორსმჭვრეტელია, ხედავს ყველაფერს და ზოგჯერ თვითონაც ეშინია იმისა, რასაც ხედავს... და მაინც წერს, წერს იმისთვის, რათა ოდნავ მაინც გააუვნებელყოს ან თუნდაც სულაც გარდაქმნას ადამინის სულის ის დიდი სიმფონია, რომელსაც ტკივილი ჰქვია. ტკივილი, სხვათა შორის, გაცილებით უფრო ღრმა განცდაა, ვიდრე თუნდაც ნეტარება. მით უფრო, როცა ერის ტკივილზეა ლაპარაკი, რომელიც ისე ებღაუჭება ხოლმე მწერლის გულს, როგორც სხვა უდიდესი ადამიანური ვნებანი. მათში ძალიან მარტივად თავსდება ის დიადი, რომელსაც ჭეშმარიტებასთან მიახლოების შესაძლებლობები აქვს. ნაღდ მწერალს ამ ტაძარში შეესვლება. მას შეუძლია იყოს შინაგანად მართალი და ამ სიმართლით ეპოქის განწყობილება უკვდავყოს.

ზაურ კალანდიას "ძეგლი ყველასათვის" - ეს უზარმაზარი პანოა, თავისი მინიატურული ფრაგმენტებით, სასოწარკვეთისა და მხნეობის, სიამისა და ტანჯვის მირიადი შეგრძნებებით, საკუთარი რეზიუმეთი, რომელიც საბოლოოდ ერთ მთლიანობაში იკითხება, ღრმა სიმართლისა და ფორმის სრულყოფის გამო. "ვერავინ აღწერს ცხოვრებას ცხოვრებაზე უკეთ, - თვლიდა ჟან ჟაკ რუსო, ყველაზე გულახდილი ხალხი განსაკუთრებით მართალია მაშინ, როცა ლაპარაკობს, მაგრამ ცრუობს, როცა ჩუმდება". ჩვენი მხრიდან დავძენდით: სიჩუმე მწერლისთვის ორმაგი უზნეობაა და მარადიულ ჭეშმარიტებათა ღალატი.

ზაურ კალანდიას რომანის შეკრული სივრციდან სამრეკლოს ზარივით, განგაშის გრძნობით მოისმის შეგონება იმისა, რომ მამულისა და მოძმეთ სიყვარული ის ბალავარია, რომელზეც ერი უნდა იდგეს. ზაურ კალანდიას ეს "მრავალმოქმედებიანი დრამა" ჩვენი აზრისა და განწყობილების ისეთ კათარზისს იწვევს, ისეთი სინანულის ცეცხლს აკვესებს, რომ სრულიად ახალ, განსხვავებულ წარმოდგენას გვიქმნის ჩვენს სულიერ ყოფაზე. ამასთან, არანაირი ხელოვნურობა და ფორმის არაბუნებრივობა... ის ნამდვილი მხატვარია.

მოქმედების დრო, რომელსაც ზაურ კალანდიას რომანი მოიცავს, ჩვენი უახლესი წარსულია, ცოდვისა და უზნეობის მორევში მოტივტივე 90-იანი წლების საქართველო, რომელიც ისეთი მოუმზადებელი აღმოჩნდა თავისუფლებასთან შესახვედრად, როგორც გაზაფხულზე ნაადრევად ამომსკდარი კვირტი. საქართველოს მისთვის ჩვეული იარები გაეხსნა. ასეთ გაშლილ ეპიკურ ფონზე ჩნდებოდა ხოლმე ის კონტრასტული ფერები და სიტუაციები, რომელიც რომანში მხატვრულ-დამარწმუნებელი ძალითაა წარმოდგენილი. მწერლისთვის ეს მშობლიური გარემოა, რომელიც მისივე თვალწინ აიშალა. ის ძალიან ახლო მანძილიდან ხედავს და აღიქვამს მისი გმირის მოქმედებას, სოციალურ ყოფასა და მორალურ მდგომარეობა-არამდგრადობას. მის ინტიმურ ფიქრთა ხლართებში ზის და მისივე თვალით ზომავს სამყაროს. ჭიჭე - რომანის მთავარი კონკრეტული გმირი, ზოგად მეტაფორულ ფუნქციას იძენს. თვალსაჩინოდ გამოვლენილ თვისებათა მრავალფეროვნებით იგი სრულფასოვანი მხატვრული სახეა. ჭიჭემ თავადაც კარგად იცის, რა ღირებულებისა ბრძანდება. პერსონისა და სიტუაციების შეფასებისას იგი არასოდეს კარგავს ობიექტურობის გრძნობას. "სხვის კარზე სხვისი კუტი პურითა ხარ გამოზრდილი, არც რაიმე გამორჩეული ნიჭი დაგანათლა ღმერთმა და არც ყველაზე თვალში საცემი. ჩვეულებრივად დაბალი კაცი, შენზე ერთი თავით მაღალი ჩანს... რაღაც ისეთი უნდა ქნა, უნდა აიძულო როგორმე, რომ იმ "ერთი თავით" ვითომ მაღალმა კაცმა ტოლივით მაინც შემოგხედოს", - ამბობს იგი, ოღონდ "ახლა მისმა ზარმა ჩამოჰკრა". ჭიჭეს თავგადასავალში, განცდილ-დანახულში, ფოკუსივით თავმოყრილია ქართული უწესრიგობის მთელი ტრაგიზმი. მას უამრავი ფიქრის შეჯერება უწევს, რათა ჭეშმარიტებას თვალი შეავლოს. საკუთარი ფსიქოლოგიური მდგომარეობა, შინაგანი მონოლოგი, რომელიც მთელ რომანში მაქსიმალური ეფექტით განსაზღვრავს ეპოქისეული განწყობილების წარმოჩენას და მის მაჯისცემას, განსახიერებულია დიდ ეროვნულ-სოციალურ და ფსიქოლოგიურ პრობლემებთან. რომანში არ არის წვრილმანი ფაქტიც კი, რომელიც ამ მთლიანობას არღვევდეს, "ეხ, როცა არ იცი, ვინ ხარ და რისი შემძლე, როცა მხრების აქავება, ფრთების ამოსვლა გგონია ჭიანჭველასავით, მაშინ იღუპები", - რეალობის არაადეკვატური, რომანტიკული აღქმა სწორედ რომ ნიშნეული იყო იმ ხანად. ჭიჭეს სინთეზურ-კონცენტრირებული ხილვა აქვს არსებული მდგომარეობისა, დროის გარკვეული ლოკალის მიღმაც, ეპოქის პორტრეტი ერთობ დამაჯერებლად წარმოგვიდგება. ვიცოდით კი ქართველებმა ჩვენი შესაძლებლობები მაშინ, როდესაც თავისუფლება მოგვადგა კარს? ჭიჭეს ზნეობრივი კონცეფციის მიუხედავად, მან კარგად იცის, რომ თავისუფლება "ციურ მანანასავით, უარაფროდ არ მოდის", რომ ერს ვნება, სიფიცხე, შემართება სჭირდება. ძველი ყოფის საძირკვლების მოშლა დიდ სიმტკიცეს, ზვარაკს მოითხოვდა, "მრავალნაირი", მრავალსახოვანი თავისუფლების ბრძოლამ ეროვნულ ენერგიას მიწიერი გასაჭირი დაატეხა თავს - ერთმანეთისგან განლტოლვა. ჭიჭე ბარომეტრივით რეაგირებს არსებულ სიტუაციაზე. ადამიანის ინსტინქტებისადმი სულიერი მორჩილება ხომ ამ ინსტინქტთა საოცარი გააქტიურების ბრალია. "ძარცვაა ეს, კვლა, თაღლითობა თუ შმაშური, რა პოზიციაშიც გინდა, და ვართ ლაღად", - აცხადებს იგი. ყოველივემ, ჭიჭეს სასიცოცხლო უჯრედების ისეთი პარალიზება მოახდინა, რომ მისი სულიერი ძმის - ეროვნული მოძრაობის ერთ-ერთი კოლორიტის - ტოჩისადმი ერთგულებაც დაჯაბნა. შიშმა და სიკვდილმა ისე დაცალა ადამიანური ურთიერთობანი, რომ ძმობასაც კი წყალი შეუყენა. "ტოჩი ჩემი საფიცარი იყო, მიყვარდა, მეამაყებოდა, მაგრამ... თურმე, შენს გამორჩეულ სიყვარულსაც კი ვერ შეეზიარები სიკვდილში! ყველაფერი: ძმობა, ფიცი, ერთგულება უკან რჩება თურმე". იმ დროს ამის დანახვა ართუ ადვილი იყო. ძმებს შორის ასინეთასავით დაწანწალებდა ტყვია. სიკვდილ-სიცოცხლის დოღი იყო გამართული. რომანის გმირი ამ ყველაფრის მონაწილეა და თვითმხილველი. "და როცა ღამე უბედურებაა და დღეც... როცა ტყვია-წამლითაა შეტრუსული ცა, ლუსკუმის კი არა, დღის სინათლის, ღია კარის შიშიც გაქვს, ქვეყანა ზეზეურად, ცოცხლად ლპება". ჭიჭე მართალია, - სენსაციებითა და ფსევდოეროვნულობით, პოლიტიკომანიითა და ფეტიშიზმით გატაცებამ ერის გაორება გამოიწვია. ქართული სამყარო, მისდა უნებლიეთ, იმანენტურად ემორჩილებოდა ანტისახელმწიფოებრივ, ანტიზნეობრივ კატეგორიებს. ინიციატივა მორალურმა სიყალბემ და ეთიკურმა უზნეობამ იგდო ხელთ. და მაინც, ერის თვითგაწმენდის პროცესი რაღაც კანონზომიერებით არ წყვეტდა არსებობას. მასების ნებაში მთვლემარე "ამაღლების" პროცესი, რომელიც მიწიდან მოწყვეტის მტანჯველ განცდასთან გადაიხლართა, გარდაუვალი იყო. როგორც ჭიჭე ამბობს, "საკუთარი თავის პოვნა და დამკვიდრება ურთულესი პროცესია, ეს ქვეყანა მარათონია". იგი ცდილობს, გაერკვეს იმ სიძულვილის ფილოსოფიაში, რომელმაც ქვეყნის დამოუკიდებლობისთანავე ამოყო თავი და უკვე არსებლი წითელი ჭირის სიძულვილი მოყვრის სიძულვილში გადაზარდა. რომანტიკულ აღტკინებას თავისი რიგი სისუსტეები აღმოაჩნდა: "ვინ არ მიძვრებოდა ზემოთ, ტრიბუნისკენ, მხდალი და მამაცი, გონიერი და უგუნური, უხერხემლო ინტელიგენტი და გაბოზებული ქურდი, სხვა ათასი ნაგავი..." აი, მწერლის მიერ იმანენტურად აღქმული ჩვენი ისტორიის ერთი პატარა ეროვნულად სპეციფიკური დეტალი... საქართველოში ხომ ტახტია ერთი, მეფე კი მრავალი.

რომანში მოვლენები საოცარი დინამიკით ვითარდება. პერსონიფიცირებულია ყველა, ვინც კი იმ წლებში, ზედაპირზე ამოტივტივდა - ტოჩი, გიული, ავტორიტეტა, გაბო და სხვები. ეს ის სახეებია, რომლებმაც ამღვრეულ დროში იჩინეს თავი. მათ წარსულს არავინ კითხულობდა. "მთავარია, საბჭოთა ციხე გქონდეს ნახეხი, წვერი გქონდეს გრძლად და კოხტად მოშვებული და, ვინ ხარ, რატომ არ რისთვის იჯექი, არავინ გკითხავს". ასეთია ამ კოლორიტული გმირების "სახელოვანი მატიანე". მათი შინაგანი არსი - ერთმანეთთან შეწყვილებული ცინიზმი და ყოყოჩობა, სიჯიუტე და უვიცობა, ლიდერობის ამბიციური ფსიქოლოგია შიგნიდან ხრწნიდა ეროვნულ მოძრაობას. თუმცა ამის დანახვა მაშინ მასებისთვის, ფაქტობრივად, შეუძლებელი იყო.

რომანში, ერთგან, საქართველოს პირველი პრეზიდენტის, ზვიად გამსახურდიას სახეც გაიელვებს. ჭიჭე სასოებით შეჰყურებს მოედანზე გამოჩენილ "პატრონს", რომელიც "მიდიოდა მსუბუქად... თვალადი, სიარულით, ფერით, სიმაღლით გამორჩეული... ოდნავ წახრილ-წაწურულ მხრებზე ლამაზი, კოხტა თავი ედგა". და, როდესაც ჭიჭე ფიქრობს, რა ბედნიერებაა, როცა შენი ხალხი ასე გამოგარჩევსო, ავტორიტეტა მეფისტოფელივით ჩაისისინებს: "თავისუფლებას და სექსს ერთი დიდი საერთო აქვთ - ტკბობა ორივეთი შეიძლება, ჩემო ჯიმა". ჭიჭეს ცუდად ენიშნა, რომ "პატრონს" ცა შარავანდედივით ადგა თავზე "ამ დროს ასეთ ზენიტზე უფრო ახლოა სიკვდილი", - გაიფიქრებს იგი. ამ ხილვას ემპირიული ახსნა მოეძებნება - რჩეულებს განსაკუთრებით ემტერება სიკვდილი, არც მოკვდავის გამესიანების ტენდენციაა მთლად უსაფრთხო, რადგან გაფეტიშება-გაკერპების ისტერია ისევე მავნებელია სულისთვის, როგორც სხვა დანარჩენი უკეთურებანი.

რომანის პერსონაჟთა საკმაოდ მრავალფეროვან გალერეაში იმდროინდელი ბევრი "პოლიტიკური კოლორიტი" შეიცნობა. ისინი ჩვენი ყოფითი ფაქტურის პირმშონი არიან, ნაყოფნი იმ დროისა, როცა ერს დისჰარმონია დასჩემდა, გაძნელდა მღვრიე ვნებათა და ამბიციურ ზრახვათა კონტროლი. "გაღმელებად" და"გამოღმელებად" დაიყო საქართველო. რომანის გმირი კარგად აცნობიერებს არსებული მდგომარეობის მთელ ტრაგიზმს: სანამ გამოღმელებს "ჩვენ" გვქვია და გაღმელებს "ისინი", ჩვენი საშველი არ იქნება. ეს ხიდი კი არა, უფსკრულია - ღვარძლივით ამოუვსები, სიძულვილივით უძირო, თითო თითოდ რომ გვნთქავს ყველას და გვინელებს". ასეთ ლუსკუმშიც კი მხარეებს რაღაც იზიდავს, მაინც გადადიან ერთმანეთთან, ახერხებენ სიახლოვეს ხიდის გარეშე და კვლავ შორდებიან, რათა ცხენისწყლის აქეთ-იქით დარჩენილებმა ერთმანეთს დაუმიზნონ. უნდა ახსოვდეს თუ არა ერს ის დაწყევლილი დღეები? "რაც არ უნდა გახსოვდეს, ის მახსოვს ხოლმე, ცხვირ-პირს მომიტრუსავს, მოულოდნელად, უნებურაჟ". ჭიჭე მეხსიერებას საყვედურობს, რაღაცას განიცდის, როგორც ჩანს, მასში არ მომკვდარა ყველაზე მთავარი, ის, რამაც მისი სულიერი ეროზია უნდა შეაჩეროს - ეს არის სინდისი - ადამიანის მიწიერი მსაჯული.

ზაურ კალანდიას რომანში, მწერლის პასუხისმგებლობის მთელი შეგნებით, მემატიანის ობექტურ სასწორზე აწონილი, თავზარდამცემად მამხილებელი ფონია. ასეთ ფერებში, ცისარტყელასავით გადაევლება სამერმისო ფიქრებს, ნაწარმოებში ფრაგმენტულად გამოჩენილი წყვილის სიყვარულის ისტორია. მაცხოვრის ეკლესიის ქვემოთ, პოეტის საფლავზე ნიბლიასავით ჩაცუცქული გოგო, სასიყვარულო ბარათს უტოვებს მიჯნურს. ბარათი ადრესატამდე არ მიაღწევს, რადგან ჭიჭე იგდებს ხელთ. თუმცა ისინი მაინც იპოვნიან ერთმანეთს. აი, ის, რაც ქაოსს აწესრიგებს, უდაბნოს "აქალაქებს". რომანის ეს პატარა ეპიზოდი საბოლოო რეზიუმეს უკეთებს არსებულიდან გამოსვლის ძებნით შეძრწუნებულ მკითხველს: "ჰო, ეგრეა, ეგრე!.. რახან იმ წერილის გარეშე, დაუთქმელად შეხვდნენ და მონახეს ერთმანეთი, როგორც გასაქცევი გზა, ის ნავსაყუდელიც არსებობს თურმე ამქვეყნად. მეტიც. ეს ის ძალაა, ამ დროში - უჟამობის ჟამშიც, ტლაპოში თავჩარგული რომ იყო, დედამიწის ღერძსაც გაპოვნინებს უთუოდ". მწერალი მოვლენათა შეფასების დროს აქაც, ჩვეულებისამებრ, ობიექტურია - სიყვარულის დეფიციტმა შექმნა ბოლო ათწლეულის უჟამობა, რომელიც თავს დაგვატყდა. არსებობს კი გამარჯვებული ძმათამკვლელ ომში?! "ჩვენ ნაკვალევზე ბალახი არ ამოვა! არც იმათ ნაკვალევზე ამოვა ბალახი! ჩვენ დავმარცხდით!" - ეს არის საოცარი თვითგვემის განცდა, რომელიც ჭიჭეს სასოწარკვეთილ აღსარებას ახლავს.

რომანის დასასრულს, ოქროსგან წამხდარ-წაბილწული, ღალატსა და სიკვდილს შეამხანაგებული, მოძმეთაგან სასიკვდილოდ განწირული ჭიჭე ტბის პირას ავტორიტეტას ძაღლის - ლილისფერხახიანი იუკის განაჩენს ელოდება. "განაჩენისთვის მოხვედი? ძეგლი უნდა დამიდგა, იუკი? სწორი ხარ... ძეგლი უნდა დაგვიდგა, აბა რა! ყველა ის, ნებსით თუ უნებლიეთ, დამსახურებულად თუ დაუმსახურებლად რომ ჩაკრა ფეხი ამ ჭუჭყში, შენს "კუკლას" იმსახურებს, ძვირფასო!

დროის ამ მონაკვეთს ეს ეკუთვნის!

თქვენ უფრო გეკუთვნით, ჩემო მახრჩობელა ძმებო!

თქვენი საგზალი არის ცოდვა!

მე ხომ ისედაც ვკვდები! მე უპირატესობა ზეცაში მაქვს!.. ვიცი, ეს ქარიშხლები გადაივლის. მერე წვიმები მოვა... აუ, დიდი წვიმები იცის აქეთ. ერთხელაც მოვარდება და ყველაფერს, რაც იყო, რაც არის, წაიღებს, გადარეცხავს, ჩახვეტავს...

მთავარია, დროულად მოვიდეს!

ლოცვა-კურთხევა ამ სახლშიც შემოვიდეს...

კიდევ: ერთი შემოლაწუნება უნდა ერს და ქვეყანა გამთელდება!"

მთელი რომანი საოცარ შინაგან ჭიდილზეა აგებული. მის ფინალში კი საბოლოოდ იხსნება პოზიტიურობის მარადიულობის იდეა - არსებული უცილობლად უნდა იძლიოს, როგორც სიკეთით დათრგუნვილი ბოროტება.

"ძეგლი ყველასათვის" არ არის "ძილის წინ" საკითხავი რომანი. მის ხანგრძლივობას არა მარტო სათქმელის სიცხადე და აქტუალურობა განაპირობებს, არამედ ის განსაკუთრებული მხატვრული ნიჭი, ჭეშმარიტი მწერლისთვის დამახასიათებელი ქმედითობა, მკითხველის განცდებზე საბედისწეროდ რომ მოქმედებს. ეს არ არის ჩვენი რეალობის მოვლენათა მშრალი იმპროვიზაცია, ეს არის ოსტატის მხატვრულ-სახეობრივი ხორცშესხმა ინდივიდუალური მანევრირებითა და ეფექტით.

ზაურ კალანდიას ეს რომანი, ვფიქრობთ, ერთ-ერთი საუკეთესოა იმ ქმნილებათა შორის, რომელიც საუკუნის დასასრულის ქართული სინამდვილის "ზნეობრივ ისტორიას" ეძღვნება.

გაზეთი „ლიტერატურული საქართველო“, 2002-10-20

* http://www.opentext.org.ge/index.php?m=57&y=2002&art=9874

study
Back to top Go down
https://www.facebook.com/christopher.anyone.9
Christopher
Moderator
Moderator
Christopher

Male
Number of posts : 96
Age : 31
Location : Tbilisi
Job/hobbies : Free filmmaker
Humor : ok
Registration date : 12.02.19

ზაურ კალანდია Empty
PostSubject: Re: ზაურ კალანდია   ზაურ კალანდია EmptyThu Mar 14, 2019 10:32 pm

O qədər qar yağmışdı, it qorxdu - Zaur Kalandia

16 Fevral 2017

Zaur Kalandia (1949) Gürcüstanın Zuqdidi rayonunda anadan olub. Suxumi Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirib. 1976-cı ildən Tbilisidə yaşayır. “Ritsa” ədəbu jurnalının redaktorudur.
Yazıçının ilk hekayələri 1977-ci ildə “Nobati” jurnalında dərc edilib. “Qurbanlıq heyvan”, “Səhrada an”, “Hamı üçün abidə” romanlarının müəllifidir. Bir neçə nəsr kitabı nəşr olunub, “Qurbanlıq heyvan” romanı və ssenariləri əsasında tammetrajlı bədii filmlər çəkilib.
Zaur Kalandia Gürcüstan Dövlət və İlya Çavçavadze mükafatları laureatı, “Şərəf” ordeni kavaleridir.
Teleqraf.com tanınmış gürcü yazıçının “Çoxlu qar yağan gün” hekayəsini təqdim edir.


ზაურ კალანდია 1487248121

Zaur Kalandia

ÇOXLU QAR YAĞAN GÜN

İt gözlərini heyrətlə səmaya zilləyib havanı qoxuladı... Sərin, yumşaq qar dənələri onun burnuna səpələndi, bu da xoşuna gəldi. “Ham!”

Qar dənələrinə hürüb burnunu yaladı...

Balaca qardaşlar da bayıra boylandılar, atılıb düşdülər, haray-həşir qopardılar. Hoqqabazlar kimi, gah bir ayağının, gah da o biri ayaqlarının üstdə hoppanırdılar... Hər ikisi başı qırxıq, qarayanız, biri kiçik, o biri böyük olsa da, bir boyda idilər, elə bilərdin ki, ekizdirlər.

Onların sevinci o qədər gözlənilməz və qəribə idi ki, itə də keşmişdi, o da yerində vurnuxur, dişlərini səmaya doğru qıcayırdı, sonra yenə qardaşların xətrinə atılıb o yan-bu yana hürməyə başlayırdı.

Qardaşlar qarın yağmasına sevinirdilər, itə fikir verməyə vaxtları yox idi...

İt onların üstünə cumdu, gözlənilmədən, inadkarcasına əvvəlki kimi, kiçik oğlanın sinəsinə atıldı... Oğlan, aydındır ki, bunu gözləmirdi, yıxıldı, ağlamağa başladı...

İt anladı ki, hesabını düzgün götürməyib, utanıb geri çəkildi və çöməldi. Böyük qardaş ağlayan qardaşını ayağa qaldırdı, onu qucaqlayıb qılıqlamağa başladı. Sonra yumruğunu itə qıcadı, ayağını da böyüklər kimi yerə vurub təpindi...

İt zingildəyib yerə sərildi, başını pəncələri arasına soxub sanki günahkarcasına susdu. Balaca, deyəsən, təskinlik tapdı, qıyqacı ona baxmağa başladı.

İtin burnunu dar dənələri qıdıqıayır, iyləməsinə mane olurdu... Uşaqlar da lap dəcəlləşdilər, çəyirtgə kimi atılıb-düşür, ora-bura qaçışırdılar...

Təhqir olunmuş, incidilmiş it yerindən qalxıb belini silkələdi. Başını aşağı səkə-səkə evin böyründəki cığıra doğru yollandı. Hara getdiyini bilmirdi. Orada qırx yaşında alçaq boy, yöndəmsiz sahibi ilə rastlaşdı, dayanıb ona yaxınlaşdı. Sonra... utanıb sanki təsadüfən, onun şalvarının balağına sürtündü... Kişi itə tərs-tərs baxdı, qəfildən donquldana-donquldana ona təpik atdı... Təpik itin burnuna dəyib dəhşətlə bərk ağrıtdı, dilini də yaraladı, yandı-yaxıldı... Hər halda, özünü vaxtında saxladı, bürüşmüş və gərginləşmiş halda qaldı.

Qəribə gün idi. İt səhərdən heç kəsin yadına düşməmiş, indisə qar yağırdı... Balacalar onu anlaya bilmədilər, sahibi də ki az qala... Sanki burada, öz həyətində artıq idi.

İt evin dalına tərəf getdi, bostana girdi. Əvvəllər də burda, hasarın dibində otun üstündə sərələnməyi xoşlayırdı... Çənəsini quru, artıq qardan islanmış ota sürtdü, burnunu hasarın arasına soxub sükuta daldı...

Qar yağırdı. Səma qar dənəciklərinə bürünmüşdü. Qar elə hey lopa-lopa aşağı səpələnirdi...

Qapı-baca ağardı, ağaclar-kollar ağ libasa büründü...Yerindən atıldı, yolda arabir belini silkələdi, orada qərar tuta bilmədiyindən qonşunun həyətinə keçdi. Qonşunun çardağının qabağında toyuqlar vurnuxurdular, görünür, nə içəri girməyə cürət edir, nə də ağaclara qonurdular. Güman ki, qara görə narahat idilər. İt oradan ötəndə toyuqlar təşvişə düşdülər, qaqqıladaşıb özlərini çardağın içinə verdilər. Onlara heç məhəl də qoymadan evin arxasındakı cığıra düşdü.


Damın yanında dayandı, ətrafa boylandı, başını içəri soxdu. Qaranlıq düşürdü, o başdakı küncdə bir cüt göz fosfor kimi işıldadı, sonra oradakı zingildəməyə, mırıldamağa başladı.

Dostunun kifayət qədər iri damı vardı. İkisi də gen-bol yerləşə bilirdilər. Küçükləri də lap balaca idi, gözləri düz-əməlli açılmamışdı, lakin heç tələsmirdi, elə bil, minnət qoyurdu, ya da elə belə, təsadüfdən rastlaşmışdı, əvvəlcə qulaqlarını dikəldib arxayınca buraları iyləyirdi...

Damın sahibi onun fikrini anladığından, daha da küncə qısılıb onun üzünə bozardı, görünür, həddini aşmış, küçükləri sıxışdırmışdı, körpələr bərkdən zingildəməyə başladılar... Biri də hardansa sivişib onun başı altına soxuldu... Qancıq çənəsini küçüyün başına sürtüb qulağını yaladı...

İt dama girdi. Pəncəsini nəyəsə soxdu, çevirdi. Bu “nəsə” yadına saldı ki, acdır, lakin cam boş idi, şübhəsiz, baxmadı, eləcə pəncəsini toxundurub divara çırpdı.

Dostunun təngnəfəs olduğunu duyurdu, arabir soyuq, kəsik-kəsik zingilti eşidir, lakin mürgülədiyi, yoxsa oyaq olduğu bilinmirdi, guya heç nə vecinə deyildi, özü üçün tərpənmədən uzanmışdı...

Səsə oyandı. İşıqlanmışdı. Özgə yox, bu ailənin başçısı, yaramaz, simasız bir məxluq idi, hey mırıldayırdı... Bir dəfə o və qancıq çöldə birgə oynaşır, biri-biri ilə yüngülcə mazaqlaşırdılar... Qəfildən təhlükə hiss etdi, tez qamətini düzəldib qulaqlarını şəklədi... Kişi isə az qaldı, ona təzim edə. Canına düşmüş qorxu ilə “Ham!" elədi... İt mırıldamaq nədir, dişini buduna sancardı, erkəyi heç cür bağışlamırdı.

Erkək də quruyub yerindəcə dayandı. İt də qaçmağa cürət etmədi, üzr istəmədən divara söykənmiş, utandırılmış aşiqinə yaxınlaşdı, qulağından, şübhəsiz, yüngülcə, elə-belə, inadkarcasına dişlədi.

Yenə də səs gəldi...

Yox, hər halda burda qalmaq olmazdı, vaxtında sivişib çıxmalı idi. Zingildəyə-zingildəyə, nəzərə çarpmadan yanına gələn küçük böyrünə sığındı; küçük qəşəng, şabalıdı rəngli, yumru, kök idi... Bir qulağında ağ xallar vardı. Sanki qar dənələri ilə örtülmüşdü... Ondan süd qoxusu gəlirdi... İt burnunu onun balaca, sərin burnuna sürtdü, həddən artıq xoşhallandı, balacanın kor, hələ açılmamış gözlərini yaladı, sonra “ham”, elədi, sanki “getdim” dedi.

Damda olanlara hürdü, başını bayıra çıxardı, yaxınlıqda bir ins-cins olmadığını görüb yerindən götürüldü...

Artıq qar yaxşıca yağmışdı. Qaçmağa çətinlik çəkirdi. Bəmbəyaz, parıltılı, soyuq, sonsuz, hələ də öyrəşmədiyi səth vardı... Məkan gözünə duman kimi qəribə tərzdə dəyirdi... Dayandı. Səsin, ya da uca və arabir edilən sədanın haradan gəldiyini bilmədi. Başını yuxarı, səmaya doğru tutdu. Evin o başında adamları gördü; iri ağac kürəklə taxtapuşun qarını təmizləyirdilər (çardağın ətrafında qar topaları yığılmışdı). İt adamlardan gözünü çəkdi, tarlaya doğru üz tutub sürətlə getdi...

Halbuki sürətlə qaçmağa çətinlik çəkir, bu havada güc-bəla ilə hoppanırdı. Çünki narın-narın yağan qar ona mane olurdu. Hiss edirdu ki, indi daha sürətlə, daha çılğınlıqla, asanlıqla qaçmalı idi. Bu, asan deyildi, tərəddüd etdi. Qəfildən, nəzərəçarpmadan aşağı endi, elə bil, iy duydu, qarın səthindən qanıq itlər kimi gizlənmək üçün yoxa çəkildi. O isə dərhal yerindən götürüldü, qorxmuş halda, yenə də özünü verdi, bilmirdi hara gedir...

İt geri, evə doğru qaçırdı... Alçaq eyvanın qapısı açıq idi. Sanki izi itirmək istəyirdi. Canfəşanlıqla hoppandı, yuxarıda, əvvəllər olduğu kimi, pilləkənin dördüncü pilləsinə çatdı, bir az da səndələdi, sonra eyvanın naxışlı taxtaları arasında yoxa çıxdı. Küncdəki skamyanın altına soxuldu.


Qar yağırdı. Naxışlı taxtalar arasından arabir qarın yağmağına baxırdı. Ailə başçısını gördü, ov çəkmələri geyinmiş, tüklü papağını əlində tutmuşdu, dizə çıxan qarı çətinliklə yarıb keçirdi. Alaqapının yanında dayandı, qonşuya səslənib nəsə dedi, başı açıq halda kəndin dar yoluna yönəldi.

İt yerini rahatlayıb bürüşdü. Qarnı quruldadı - yəni heç kəsin yadına düşmürəm... Sanki ona elə hey yazıq-yazıq xatırladırdı ki, dünəndən bəri heç nə yeməyib, lakin anlayırdı ki, zingildəməyin, belə bir havada talvarın qabağında sülənməyin və veyillənməyin mənası yoxdur. Naxışlı taxtaya qısıldı, qarın yağmasına çəpəki baxdı. Həvəssiz-həvəssiz hürdü...

Bir dəfə, iki dəfə... əsnədi. Sonra gözlərini yumdu, arabir də mürgülədi...

Sanki yer tərpəndi, it təşvişə düşdü, yerindən atılıb hürdü... Skamyanın taxtası az qaldı belini sındırsın, güc-bəla oradan sivişib çıxdı, arabir qorxulu səs gəlir, qar yığını evin böyrünə tökülürdü, anladı ki, adamlar yenə də taxtapuşun üstünün qarını təmizləyirlər.

Görünür, taxtapuşu tez təmizlədilər, sonra enli, uzun saplı ağac kürəklərlə cəld aşağı, həyətə keçdilər.
O qədər qar yağmışdı ki, it qorxdu. Doğrudan da ona elə gəlirdi ki, tunel çəkirlər: qarı əvvəlcə talvar, sonra alaqapı istiqamətində arx kimi qarı yarır, yığın-yığın o yan-bu yana atırdılar. Bundan sonra həmişə belə olacağını dərk eləmək mümkün deyildi...

Soyuq heç - bu, aydın idi, bir müddət hər halda çöldə elə-belə qaça, otu da iyləyə, əvvəlki kimi armud ağacının altında, eləcə də hasarın dibində sülənə bilmirdi. Hər yerdə, hər şeyin üstündə soyuq, quru qar vardı, dilini belə toxundura bilməzdi...

Aclıq yenə də onu narahat etdi, nəsə qarnına soxuldu, bağırsaqları quruldaya-quruldaya bir-birinə dolaşdı...
Yerindən atıldı, eyvanın xışıltılı döşəməsində atılıb düşə-düşə qaçdı... Qəribəsi bu idi ki, mədəsi yanırdı, elə həmin anda da bədəninin ağırlığını hiss edirdi. Belini də güc-bəla ilə çəkirdi, elə bil, onurğası ovxalanmışdı...

Pilləkən, ümumiyyətlə, görünmürdü, illah da üst pilləsi əməlli-başlı qara bürünmüşdü. Qar adamların çiyninə çatırdı, təkcə başları gülməli tərzdə görünürdü. Köstəbəklər kimi ağ və nəhəng məkanda vurnuxur, tələsik tüyünürdülər...

Gözlərinə qarın düz, işıltılı, az qala tamahlandırıcı səthi dəydi, aclığı, yoxsa marağı zündən idi, çəkinmədən tullandı, boynunacan qara batdı. Sonra səmanı bürümüş dumana acıqla hürə-hürə var gücüünü toplayıb birtəhər atıldı. Amma faydası olmadı, yenə də qara batdı...

Tez diyirləndi, bu dəfə canfəşanlıqla, hiddətlənmiş halda hoppanıb yayxandı, böyrü üstə yıxılıb boyu uzunu qara sürtündü. Yenə hoppanmağa başladı, qamətini düzəltdi və... artıq qaçırdı, hərdən hissə qapılırdı, qar və hava arasında yenə sürətlə və qəzəblə şığıyırdı. Hara getdiyini bilmirdi.

Yoruldu, bədəni ağırlaşdı... Qar da onu irəli getməyə qoymur, aşağı batırdı. Bircə canavar sürüsünün gəlib cırığını çıxarmağı qalmışdı. Ətraf da ona yad idi, həyət-bacanı da, ona tanış olan çollüyü-düzənliyi də qar tamam yox eləmişdi... Kimsə fit çaldı, çaqqal kimi uladı. Görə də bilmədi, qarda batacağından qorxdu. Sonra ulartılı nərə səsi onu daha cəld, sərbəst və gümrahlıqla tullanmağa təhrik etdi.

Geri döndü. Evə sarı getdi. Evin başına fırlandı, sonra çardağa doğru yollandı... Qəfildən dikə rast gəldi; təəccübləndi, qeyri-iradi hoppandı, dikdə özünü güclə saxladı. Doğrudan da burada qar, demək olar ki, yox idi, pəncələrini belə örtə bilmirdi. Qarı eşələyib qoxuladı. Ora qurumli, tozlu cildən ibarət idi. İt çardağın taxtapuşunda dayandı. Demək olar, çardaq da görünmürdü, qara bürünmüş taxtapuş aşağı çökmüşdü. Görünür, orada, çardaqda ortada ocağı qalanmışdı (buna görə də, güman ki, adamlar hələ də cığır açırdılar), tüstünün isti və yühgül iynələri cillikdən çıxıb burnunu qıdıqlayırdı...

Bura, hər halda, yaxşı idi; qar onu qorxutmurdu, ən başlıcası, həm də isti idi, üstəlik də qar yağmırdı. Yanı üstə uzandı. Boş qarnı özünü yenə xatırlatdı, mırıldamamaq üçün burnunu qara soxdu, cili sığalladı və qucaqladı... Asqırdı. Yox, burada da qar soyuq idi; it hisə batmış ağız-burnunu yaladı, isindirdi...

İt tüstü çıxan yerin yaxınlığında çöməlib qulaqlarını şeşələdi. Sinəsini də qürurla irəli verdi.
“Ham!”

Gözlənilmədən hürdü. Doğrudan da buradan, yuxarıda aləm elə uca, elə bəmbayaz, dinc, qəribə, zərif görünürdü ki, nəzər saldığı mənzərəyə cəsarətsiz halda, sanki qorxu ilə hürdü...

Səs-küy eşidildi... Səs əvvəlcə uzaqdan, bu gözişləməz bəyazlığın o tərəfindən gəlir, tədricən artan güclü, inadkar uğultu ilə yaxınlaşırdı. Traktor idi. Kəndin daşlı-kəsəkli torpaq yolunda çömçəli traktor sürünə-sürünə gəlirdi.

Traktor onların alaqapısına yaxınlaşıb dayandı. Təəccüblənən və ürəklənən it gözlərini aşağı enən traktor sahibinə - qonşu kişiyə dikdi. Kişilər qarda açılmış cığırla alaqapıya doğru başıaçıq, yöndəmsiz halda qaçışırdılar... İt bir az geri çəkildi, yanı üstə uzanıb gizləndi.

Kişilər balaca, çubuq kimi quru qarını traktorun kabinəsindən endirib tələsik evə doğru şığıdılar... Traktor tərpəndi, həyətdə heç kəs olmadığına görə özündən incimiş it astadan hürüdü.

Vurnuxdu... Çevik halda hoppana-hoppana həyətə düşdü, evin başına fırlanıb tarlaya doğru getdi. Budaqlarınacan qara batmış, nəhəng, ağ topa çevrilmiş armud ağacını tanıyıb sol ayağını qaldırdı... Bir anlığa dayandı, geri baxdı, sonra utandı, nəsə xoşuna gəlmədi, sanki onu fırlatdılar, cəld geri döndü, gəldiyi izlə yenə geri qayıtdı, dırnaqları ilə qarı çırmaqlayır, elə bil, yun didirdi. Bir neçə dəfə o tərəf-bu tərəfə qaçdı.

Axşam elə gözlənilmədən düşdü ki, heç hiss etmədi. Taxtapuşdan görünən qarlı gecə də qəribəydi; şəfəqə oxşayırdı, amma soyuq idi, səma kimi minalanmışdı, parıldayırdı. Hiss edirdi ki, orada, evdə qeyri-adi hadisə baş verir. Həmin qarı da, qoca ər-arvad da içəridə idilər. Evin kişisi arabir çardağa tərəf gedirdi. O, ocaq qalayır, əlinə nəsə götürürdü, cığırda qarı xırçıldada-xırçıldada qaçırdı...

Çox istəyirdi ki, evə baş çəksin, ancaq cəsarət edə bilmədi. Fikirləşdi ki, hər halda eyvana çıxa bilərəm, amma istəyinə çatmadı. Eyvanın qapısını örtmüşdülər, uzun müddət, həm də lap nahaqdan vurnuxdu, heç cür üstündən atıla bilmədi, geri döndü, uzandı, başını pəncələri arasına soxdu. Gözlərini yumdu... Lakin ac idi, soyuqdan titrəyirdi, yuxusu gəlmədi. Dostunun isti damı yadına düşdü.

Dikəldi, silkindi, ora gedənəcən evə boylandı. Orada işıq yanırdı, yatmamışdılar...

Zingildədi, yenidən uzandı. Ocağın tüstüsü sanki qarı əritdi, parıldayan cilin üstündə yatdığına görə qarnı və pəncələri isti idi, beli və böyürləri isə donmuşdu. Yerindən atıldı, taxtapuşdan alaqapıyacan irəli-geri qaçdı.

Artıq qar donmuşdu, ayaqları ona əvvəlki kimi tabe olmurdu. Evdə yenə işıq yandı, sonuncu otağın pəncərəsində içəridəkilərin kölgələri tez-tez var-gəl edirdi...

...Çox gec, artıq xoruzlar da banlayanda evin qapısı səs-küylə açıldı, içəridən düşən işıqda evin kişisi də çıxdı, eyvandan onun tüfəngi guruldatdı...

İt diksindi. Sahibinə hürdü, həyətdə qaçmağa başladı. Naxışlı taxtanın üstündən eyvana hoppandı. Kişi bunu hiss etmədi, evə girib qapını bərk-bərk örtdü. İt indi evin arxasında dayandı, işıqlanmış pəncərəyə yaxınlaşdı... Pəncərə hündürdə idi. Hoppandı, pəncələrini güc-bəla ilə pəncərənin taxtasına yetirib yapışdı. Çənəsini də taxtaya dayadı ki, birtəhər beləcə durub içəri baxsın..

...Yeni doğulmuş uşağı mamaça qarı əlində tuturdu... Bapbalaca, sarışın uşaq idi. Qarının və qonşu arvadın onu isti əskiyə bürüməsini sanki istəmirdi, ucadan ağlayır, çabalayır, əl-qol atırdı. Körpənin atası da orda idi, əllərini ovxalayır, utana-utana gözlərini ora-bura dikirdi. Bellərindən aşağı çılpaq və ayaqyalın qardaşlar da qapını açdılar, atılıb düşdülər, haray-həşir qopardılar... Ata uşaqlara hirsləndi, sonra közərən buxarıya tərəf getdi...

İt vurnuxdu, pəncərəyə sarı bir dəfə, iki dəfə hürdü. Qardaşlar geyinib-kecinən kimi itin səsini də, atalarını da unudub pəncərəyə söykəndilər, burunlarını ona dirədilər, şüşəni əllərinin içi ilə şapalaqlayıb dairələr əmələ gətirdilər. Biri-birinə macal vermirdilər, vacib bir şeyi izah edir, pəncərədən itə qışqırırdılar.

Gürcü dilindən tərcümə edən: Mirzə Məmmədoğlu

* https://teleqraf.com/news/art/125520.html


study
Back to top Go down
https://www.facebook.com/christopher.anyone.9
Christopher
Moderator
Moderator
Christopher

Male
Number of posts : 96
Age : 31
Location : Tbilisi
Job/hobbies : Free filmmaker
Humor : ok
Registration date : 12.02.19

ზაურ კალანდია Empty
PostSubject: Re: ზაურ კალანდია   ზაურ კალანდია EmptyThu Mar 14, 2019 10:37 pm

19 დეკემბერს ლევან ანჯაფარიძის ახალი ფილმის პრემიერა კინო „ამირანში“ შედგება

16.12.2016

19 დეკემბერს, 19.30 საათზე კინოთეატრ „ამირანში“ ლევან ანჯაფარიძის ახალი ფილმის – „მტერი ჩემი – ძმა ჩემი“ პრემიერა გაიმართება. სრულმეტრაჟიანი სურათი საქართველოს მთავრობისა დავეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახურის ფინანსური მხარდაჭერით კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ბაზაზე, საერთაშორისო ფონდთან – „და იქმნა ნათელი“ ერთად შეიქმნა. მთავარი თემა – ქართულ-აფხაზურიკონფლიქტია, ვეტერანების უახლოესი წარსული, წუხილი და სატკივარი.

„მტერი ჩემი – ძმა ჩემი“, ხანგრძლივი შემოქმედებითი პაუზის შემდეგ ლევან ანჯაფარიძის პირველი რეჟისორული ნამუშევარია. აფხაზეთის ომის მონაწილე ხელოვანი შეეცადა, წლების განმავლობაში დაგროვილი სათქმელი ფილმის საშუალებით გადმოეცა.

„იმ ჯოჯოხეთში, რასაც ომი ჰქვია, ჩვეულებრივ მოკვდავთა მიერ ჩადენილ ადამიანურ საქციელს ვეძებდი, რაც ყოველგვარ მტრობაზე მაღლა დგას და რამაც ხელი უნდა შეუწყოს ჩვენს მომავალ ურთიერთობას“ – განაცხადა ლევან ანჯაფარიძემ.

„მტერი ჩემი – ძმა ჩემი“ -ში მთავარ როლს ახალგაზრდა მსახიობი, ზურა სულხანიშვილი ასრულებს. ფილმში ასევე მონაწილეობენ: ტატო ჩახუნაშვილი, ალექსანდრე ბეგალიშვილი, გიორგი ბურჯანაძე და სხვ. სცენარის ავტორები – ლევან ანჯაფარიძე და ზაურ კალანდია; მხატვარი – გია ლაფერაძე, კომპოზიტორი – კაკო ვაშალომიძე, დამდგმელი ოპერატორი – ბაქარ შარაშენიძე. ფილმში გამოყენებულია დათო ოძელაშვილის კომპოზიცია.

ფილმის პროდიუსერის, ლელა მაქაცარიას თქმით, ლევან ანჯაფარიძის ნამუშევრის წარდგენა სხვადასხვა საერთაშორისო კინოფესტივალზე იგეგმება, თუმცა ამ ეტაპზე „მტერი ჩემი – ძმა ჩემის“ პროდიუსერისა და კინორეჟისორისათვის პრიორიტეტს ფილმის აფხაზებისთვის ჩვენება წარმოადგენს, რის გამოც ფონდმა „და იქმნა ნათელი“ ამ პროექტის განხორციელებაში მიიღო მონაწილეობა. დღეისათვის ფილმის აფხაზურ ენაზე გახმოვანება მიმდინარეობს. საპროდიუსერო და შემოქმედებითი ჯგუფი იმედს გამოთქვამს, რომ 2017 წელს, სახალხო დიპლომატიისა და სახელმწიფოს დახმარებით, პრემიერა სოხუმშიც გაიმართება.

* https://fortuna.ge/fortuna/post/19-dekembers-levan-anjafaridzis-akhali-filmis-premiera-kino-amiranshi-shedgeba-2/

Exclamation


„მტერი ჩემი - ძმა ჩემი!“ (სრული ფილმი)
Published on Jul 14, 2018

study


Last edited by Christopher on Thu Mar 14, 2019 11:13 pm; edited 1 time in total
Back to top Go down
https://www.facebook.com/christopher.anyone.9
Christopher
Moderator
Moderator
Christopher

Male
Number of posts : 96
Age : 31
Location : Tbilisi
Job/hobbies : Free filmmaker
Humor : ok
Registration date : 12.02.19

ზაურ კალანდია Empty
PostSubject: Re: ზაურ კალანდია   ზაურ კალანდია EmptyThu Mar 14, 2019 11:18 pm

ელგუჯა თავბერიძე

ნატეხები

ჩემი ბავშვობის გახუნებული, მკრთალი სურათებიაო - წერს ზაურ კალანდია თავისი ახალი წიგნის "ესკიზები საშემოდგომო განწყობილებისათვის" ბოლოთქმაში და მართლაც ასეა. მეხსიერებაში შემორჩენილი ადამიანთა სახეები, მათი უცნაური, ჩვეულებრივისაგან განსხვავებული ქცევები და ხასიათის ნიშნებია ამ თხზულებებში წინა პლანზე წამოწეული. თხზულებები დავწერე და დავეჭვდი კიდეც, ესენი უფრო ესკიზებია, ნოველა-მოთხრობათა მონახაზებია, ხსოვნის მოკიანთე სივრცეებიდან ის ამბები, შემთხვევები, ეპიზოდებია (სურათებს რომ უწოდებს მწერალი) ამოზიდული თავის თავშივე რომ შეიცავს მხატვრულობის ეფექტს. გამონაგონი ნაკლებია, თუმცა, ისე არავინ გაგვიგოს, თითქოს ეს ესკიზები სინამდვილის ჩვეულებრივი, მშრალი ფიქსაცია იყოს. არა, ცხოვრების ჭრელ მდინარებაში მათ შემჩნევას მწერლის თვალი სჭირდებოდა, უფრო სწორად, ხსოვნაში დალექილი ბავშვობისდროინდელი ამბის გარკვეული დროისა და დისტანციის შემდეგ გახსენებას სევდაც ახლავს (ამის გამოა განწყობილება საშემოდგომო) და მწერლის მსოფლხედვაში გარდასახვის მომენტიც. ამიტომაც, ეს ტექსტები, სხვა შემთხვევაში რომელიმე მოთხრობის ან სხვა ჟანრის თხზულების ფურცლებზე რომ შეიძლებოდა არეკლილიყო, ლაღი, ბუნებრივი თხრობით გამოირჩევიან და აშკარად ამჟღავნებენ ნოსტალგიას, გაოცებას... ერთი სიტყვით, ისინი მწერლის ცხოვრების ნაწილია, წიგნში გადატანილი.

"ცეკვა ტყეში" ავიღოთ. ჩვენს მეზობლად ერთი ლამაზი, წუნია ქალიშვილი ცხოვრობდაო - გვეუბნება მწერალი. იცოდა, რომ ლამაზი იყო, სხვებსაც რომ მოსწონდათ, ამასაც ამჩნევდა, მაგრამ თავპატიჟს იდებდა. მაჭანკლებიც დაუდიოდნენ, არც მათ რჩევებს იკარებდა გულთან. უკარება, თავის თავში ჩაკეტილი, მშვენიერი აღნაგობის ქალიშვილი გვერდით რომ ჩაგივლიდა, გამარჯობასაც არ გეტყოდა, თუ გეტყოდა, ხეირიანად არაო.

უკვე გამოკვეთილია ხასიათის ნიშნები. თვითიზოლაცია, საზოგადოებისგან, ხალხისგან განცალკევებით დგომა საკუთარი ნებით მიუსაჯა თავის თავს, მაგრამ ადამიანად ყოფნა, ადამიანურობის საწყისი პიროვნებაში ხომ სხვებთან ურთიერთობას, მასთან განდობასაც გულისხმობს. უბრალოდ, სილამაზესაც ხომ გამოჩენა სჭირდება. ზაურ კალანდია არაჩვეულებლივი სიმართლით გვიხატავს ამ პერსონაჟის დაფარულ მე-ს, თუ შეიძლება ასე ითქვას, თორემ სახეცვლილება კი არ მომხდარა, სხვა სიტუაციაში ახლებურად წარმოჩნდა ამ უკარება და განდგომილი ქალიშვილის შინაგანი სამყარო.

"ტყეში სოკოს საკრეფად ვიყავი.

ადრეული შემოდგომა იყო; მზიანი, დიდებული...

უცებ, ჭადრების ხეივანში დავლანდე იგი...

ოქროსფერში ცურავდა, ბზრიალებდა, მკლავებით სივრცეს შენივთებული ჩემი მეზობელი ასული. დიახ, ის ცეკვავდა ჩემთვის უცნაური, ჯერ არნახული და, რაც მთავარია, სულისშემგუბებელი მომხიბვლელობით... ცეკვავდა ტყეში მარტოკა და თავდავიწყებით."

ხასიათი არ შეცვლილა, აქაც მარტო, ყველასგან თვალმიფარებული ცეკვავდა ლამაზი ქალიშვილი. ის კი გამჟღავნდა, რომ მის შინაგან მე-ში ჩაკირულიყო განუმეორებელი სხეულის მიმოხვრის სურვილი, ხელებით ზეცას შენივთებოდა და ოდენ ჭადრების თანდასწრებით ეცეკვა. მისი ბუნება-ხასიათისთვის სხვათა თანდასწრებით ამის ჩადენა შეუძლებელი გამხდარიყო, განდეგილივით მცხოვრებს მხოლოდ ჩუმი და უდაბური ტყისათვის ეჩვენებინა საოცარი მიმორხევა ტანისა.

"ცეკვა ტყეში" იმას გვეუბნება, რომ როგორც უნდა განუდგე სხვებს, როგორი უკარებაც უნდა იყო, სხეული მაინც მოგთხოვს, ხელები ზეცად აღაპყრო და თუნდაც ყველას უნახავად, მაგრამ მაინც აცეკვდე. ეს იყო ბუნებრივი მდგომარეობა სილამაზით გამორჩეული ამ პერსონაჟისა, როცა სული - სურვილი და მოთხოვნილება სხეულისა შენივთებული, სრულ ჰარმონიაში წარმოსახავდა მის ფიზიკურ-სულიერ მთლიანობას.

ასეთია სქემატურად განწყობილების გარკვეული წახნაგით დანახული ამბავი. მართალია, ღრმა ცვლილებები არ ხდება, მაგრამ ერთ პაწაწინა ფაქტში იმოდენა ვნებათაღელვაა ჩაწურული, რომ არ შეიძლება არ დაგამახსოვრდეს. იგი ზღვის ერთი წვეთია, მთელი ზღვის სიმლაშეს რომ შეგაგრძნობინებს, მთელი სიგრძე-სიგანით განგაცდევინებს ყოფას პერსონაჟისა, მისდაუნებურად ყველასაგან განდგომილი რომ გამხდარა, ის კი ვერანაირად მოუხერხებია, ტყის იდუმალ და ჩუმ მყუდროებაში მაინც რომ არ გაიხსნას, ცისკენ არ აღაპყროს ხელები და მხილველისათვის (ვინც მის ხასიათს იცნობს) სულისშემგუბებლად არ იცეკვოს.

ზაურ კალანდიას ეს ესკიზები (ჟანრობრივად ზოგიერთი მინიატურა და სხვები კიდევ, ნოველები რომ მგონია) მკითხველმა თავის ფიქრში უნდა დაასრულოს, დაამთავროს, რადგან ხშირად მხოლოდ ამბის კონსტატირება ხდება, ამბისა, რომელიც უპირატესად, უცნაურია, ჩვეულებრივისგან განსხვავებული, იმდენად შთამბეჭდავი, რომ ფიქრი და განსჯა მკითხველისთვისაა მინდობილი. ამგვარია ამ მინიატურა-ნოველათა უმეტესობა. ჩვენ ერთ, ღრმა ტკივილითა და სულისშემხუთველი ტრაგიკულობით გამორჩეულ ამბავზე შევჩერდებით, "გერა" - ასე ჰქვია ამ ნოველას და ქვეშ მინაწერიც აქვს - "სიუჟეტი რომანისათვის". ეს მართლაც ისეთი ამბავია, განვრცობას რომ მოითხოვს, უფრო "ფართო ტილოს" რომ საჭიროებს, თითქოს ისეთი ვრცელი დიაპაზონისაა სათქმელი, რომ ამ "პატარა სივრცეში" იქნებ დაკნინ-დამცირებულიყო კიდეც, მაგრამ ზაურ კალანდია ისე მომჭირნედ, ლაკონურად ჰყვება ამ ამბავს და ამ დაწურულ თხრობაში ისე გიგუბდება სული, რომ მთელი არსებით შეიგრძნობ ამ მართლაც რომ ღრმა და თითქმის ენით უთქმელ ტკივილიან ისტორიას.

დასაწყისშივე გვამცნობს მწერალი - გერა არც ისე დიდი ხნისაა, მაგრამ ბამბასავით თეთრი თმა-წვერის გამო ასი წლის გეგონებათო. აქედან ჩნდება ინტერესი, მძაფრდება ცნობისმოყვარეობა, გითრევს ტექსტი: რატომ ასის, რამ დააბერა და გაათეთრა ასე? ამ კითხვას მოთხრობის ბოლო სტრიქონებში პასუხობს მწერალი, პასუხობს იმ სულით-ხორცამდე შემძვრელი ამბის მოყოლით, რომელიც იქნებ ჩვენი ეროვნული ხასიათის უძირითადესი ნიშანია, მხოლოდ და მხოლოდ ქართველი რომ მოიმოქმედებს და ისევ და ისევ ამ ერის შვილი აღიქვამს, გაიგებს, განიცდის და შეაფასებს იმ დონის ტრაგედიად, ამ სიმძაფრის ამბავს რომ ეჭირვება.

გერას სახელით სოფელში პატიოსნებას ზომავდნენ, მაგრამ იმ უბედურების მერე, რაც მის თავზე დატრიალდა, იშვიათად გამოდის გარეთ, სახლშია გამოკეტილი. ჭირის დღეს თუ გამოჩნდება, ტკივილს გაგინახევრებს, მისი მოურჩენელი იარა კი ღრმა ჭრილობად გესობა გულშიო.

უფროსმა შვილმა არ გაუმართლა გერას, სასწავლებლად გააგზავნა - ის კი მგზავრებს ძარცვავდა თურმე ღამით ქუჩებში, დაიჭირეს და თხუთმეტი წლით კამჩატკაზე გადაასახლეს.

საინტერესოა, როგორ მოიქცა ამ დროს მამა - სოფლის ღირსებად, პატიოსნების ეტალონად მიჩნეული კაცი.

"ეს რომ შეიტყო, არ მყოლია უფროსი შვილიო, თქვა, სასამართლოზეც არ მისულა, ცოლსაც აუკრძალა შინ ვაი და ვიში"...

ამ ნაბიჯს მტკიცე ნება, მყარი მორალური საყრდენი სჭირდებოდა, წინაპართა ტრადიციების ერთგულ გერას მოჭარბებულად რომ გააჩნდა და კიდეც განასრულა ნათქვამი - მოიკვეთა შვილი, სისხლი და ხორცი, არც სასამართლოზე ნახა, დედამისსაც აუკრძალა ვიშვიში. გერას ზნეობრივ კოდექსში ვერ თავსდებოდა ამგვარი საქციელი, მისთვის მიუღებელი იყო ქურდობა, ძარცვა, ამის ჩამდენის ნახვაც, სასამართლოზე დასწრებაც ვერ წარმოედგინა.

გოგიას (გერას შვილს) ერთი წელი ჰქონდა დარჩენილი, შორეულში ჭლექით რომ გარდაიცვალა.

ახლა კი აბორგდა, აიფოფრა შვილის მომკვეთი მამა. თუმცა, სჯობს, თითქოს ზეადამიანური, რაღაცნაირად წარმართული, სისხლგამყინავი ბოლო ნაწილი ტექსტისა მთლიანად მოვიტანოთ:

"ეხ... ეტყობა, ვერ მომიკვეთიაო, როგორღაც ხმა ამოიღო გახევებულმა გერამ და ადგა, მარტო გაუდგა გზას იმ დასაქცევისკენ, შვილის ნეშტი შინ რომ ჩამოესვენებინა.

დასაფლავებული დაუხვდა.

გარდაცვალების ქაღალდს, ბოღჩაში გამოკრულ შვილის ტანსაცმელს და რაღაც კაპიკებს სთავაზობდნენ თურმე უტიფრად ისინი და ამას მთლად გაუცოფებია კაცი! ვისთან არ მისულა, რა ხერხისთვის არ მიუმართავს, მაგრამ უშედეგოდ. სასჯელი არა აქვს მოხდილი და ვერ გაგატანთ, კანონს ვერ დავარღვევთო, ყველას ცივი უარით გამოუსტუმრებია.

მაინც არ გატყდა გერა, სასაფლაოს დარაჯი მოისყიდა, მიცვალებული ამოთხარა და ზონიდან უჩუმრად, ვითომც არაფერი, - შვილის სხეული ასო-ასო დაჭრა, ფანერის ორ მოზრდილ ჩემოდანში ჩაალაგა და ასე, სასწაულად ჩამოიტანა სოფელში.

რა წამს დანა დაუსვა შვილს, იქვე გათეთრდაო, - თვითმხილველებივით ჰყვებიან ხოლმე უფროსები".

დამეთანხმებით, მამა-შვილობის და კიდევ ბევრი სხვა რამის იშვიათი, შემაშფოთებელი მაგალითია. როგორც ვთქვით, სხვისთვის, სხვა ერის წარმომადგენლისათვის გაუგებარი, ძნელად აღსაქმელი, ქართველთათვის, ჩვენი მრუმე და ხშირად ტრაგიკული ისტორიული ყოფიერებისათვის არა რიგითი, მაგრამ მაინც შესაძლებელი. ფანტაზიის ნაყოფი (იქნებ ავადმყოფურიც) ეგონება უცხოელს, ვინც ქართველთა ხასიათს, ზნე-ჩვეულებებს კარგად არ იცნობს - სხვის ველებსა და სტეპებში მიცვალებულის მიტოვება ადამიანისა და სამშობლოს ღალატად აღიქმება. მშობელ მიწაში დამარხვის გამძაფრებული წადილი იმით აიხსნება, რომ, ჩვენი წარმოდგენით, შვილმა ქვეყნისამ თავისსავე მიწაში უნდა ჰპოვოს მარადიული საუფლო, რადგან პატრონობა მკვდარსაც სჭირდება, დაკარგული კი ძნელი საპატრონოა. ასეთ დროს ჭირისუფლისათვის ერთგვარი შვებაა - შვილი საკუთარ მიწას მიაბაროს, დაკარგული (ან, თუნდაც გადაკარგული) საფლავი კი ორმაგად ტრაგიკულია. ამ მსოფლხედვით მოქმედებს გერა და თითქოს მოუფიქრებელს მოიფიქრებს, შვილის ცხედარი მშობელ მიწას რომ მიაბაროს.

ეს ამბავი ისე ღრმად შემაძრწუნებელ-მომნუსხველია, რომ მკითხველში ათასნაირ ფიქრს აჩენს. სხვათათვის ჩვეულებრივი, მაგრამ ჩვენი ხასიათისათვის მიუღებელი გულქვობის ხაზგასმა კიდევ უფრო ამძაფრებს ამ ისედაც ტრაგიკულ ისტორიას.

ვინც ზაურ კალანდიას პროზას იცნობს, ზემოთ მოტანილი სიუჟეტი არ გაუკვირდება, რადგან ეს მწერალი უფრო არაორდინალურ სიტუაციაში ცდილობს ხოლმე გახსნას პერსონაჟის ხასიათი. მისი გმირებისთვის ჩვეულებრივი, მიმდინარე, უფრო სწორად, სტატიკური მოდულაციით გამორჩეული მდგომარეობა არაა დამახასიათებელი. უფრო ისეთ შემთხვევასთან უნდა გვქონდეს საქმე, როცა თავისთავად საინტერესო, ჩვეულებრივისგან ამოვარდნილი ამბის ფონზე რომ იკვეთება პერსონაჟის სახე.

ქვრივ ქალს ორი შვილი და მეუღლე ეზოში დაუმარხავს და საფლავი ისე მოუწყვია, რომ ქვის დაქანებული კიბით ჩადიოდა ცემენტითა და კირით ამოლესილ დარბაზივით აკლდამაში და საღამოობით ჩონგურზე სევდიან სიმღერებს აკვნესებდა თურმე ("აკლდამა").

ქალაქიდან ჩამოსულ გოგონას, რომელთანაც სოფლელ ბიჭს საუბრის გაბმა უნდა, გველხოკერა ჰყავდა მაჯაზე ქამარივით დახვეული ("ეშმკი ფეხი").

მაგალითების მოხმობა კიდევ შეიძლება, მაგრამ ნათქვამის დასადასტურებლად, ვფიქრობ, ესეც საკმარისია.

ზემოთ ვწერდით, ზაურ კალანდიას ამ წიგნში შეტანილი მინიატურა-ნოველები სინამდვილიდანაა ნასაზრდოები (ესკიზების უმრავლესობა იმათ ეძღვნება კიდეც, ვინც ამ ამბავთა უშუალო შემოქმედი ან მონაწილე იყო), ფაბულას ნამდვილი ამბები უდევს საფუძვლად-მეთქი. ამიტომ, რეალურობიდან მომდინარე ფაქტებს მიწიერება რომ არ დაეკარგოს, თხრობაც, საჭიროებისას, მშრალი, ზედმიწევნით მოკლე და ლაპიდარულია. ნათქვამის კარგი ილუსტრაცია გახლავთ ლაღი იუმორით გაჯერებული ეს მინიატურა:

"კამაზი" მყავს, ოცი წელია, შორეულ რეისებზე დავდივარ და, გაგიჟდები, რას არ გადაეყრები გზაზე.

ერთხელ, გვიანი ღამეა, თბილის-სოხუმის ტრასაზე ვარ მარტო, კაცი არ შემხვდა ხმის გამცემი. დაღლას ვგრძნობ, რული მერევა... არადა, კაი სამი საათის გზა მაქვს კიდევ წინ.

რაღაც სოფელია, ცენტრი, ზუგდიდთან ახლოს, მანქანა გადავაყენე და თბილად ვიფუთნები. ჰა და ჰა - საათი, საათნახევარი თუ მეძინა. ვქოქავ მანქანას, ტრასაზე გავდივარ და რაღაც საშინელი გრუხუნის ხმა მესმის.

უკან ვიხედები - ვინმე ხო არ დამეტაკა...

არაფერი ჩანს. ჩავდივარ და რას ვხედავ? ვიღაცის ძეგლი თუ, რა ჰქვია, ქანდაკება მაქვს მანქანაზე ტროსით გამობმული? თავი არცა აქვს, შეიძლება ჰქონდა, არ ვიცი. იქ არაფერი დამინახავს.

ისე: ტო ლი - ლენინ, ტო ლი - სტალინია...

ვინ ქნა? რატომ ქნა? რისთვის ქნა?

კაროჩე, შარია, შეიძლება გაგჭედონ კიდეც, ჯერეთ კომუნისტები არიან...

უწა-უწა ვხსნი ტროსს, მართალი გითხრა, ცოტა კი მენანება, ისეთი მაგარი ტროსია, პარახოდს დაითრევ, მაგრამ ნამეტანი ჩახლართული აქვს პატრონს, თფუი, ძეგლს თუ, რა ქვია, არ ვიცი, მამაძალი...

ვთქვი, არ მაქვს შარის თავი-მეთქი.

ისე, ვერაღერს გაიგებ, ძმაო!

აირია, კაროჩე, ქვეყანა!"

მკითხველი დამეთანხმება, რაოდენ ბუნებრივადაა დახატული განწყობილება პერსონაჟისა, როგორი ზუსტი და მიგნებულია საუბრის მანერაც. ამბავი, დღეს რომ იუმორის ელფერი დაკრავს, წარმოიდგინეთ, იმ დროისთვის, კომუნისტების ჟამს, ხომ შემაშფოთებელი იქნებოდა. მწერალს ორივე განცდა შენარჩუნებული აქვს, მძღოლის ნაამბობი თანადროულ და იმდროინდელ განცდასაც ირეკლავს, ითავსებს და ეს ორი საწყისი ქმნის სწორედ ძალდაუტანებელ იუმორს.

... ბავშვობისას, არც ისე პატარები ვიყავით, ქვის ნატეხებს ვაგროვებდით წვერწამახული, ბლაგვწვერიანი, ოვალური, მოკაშკაშე და ა.შ. ნატეხებით ვივსებდით ჯიბეებს და თაროებზე ვაწყობდით, ვინახავდით... მერე ვათვალიერებდით, ვაკვირდებოდით, ვზომავდით, ვწონიდით...

ნატეხები რომ შეგვეკოწიწებინა, ლოდი გახდებოდა.

ამ წიგნის წაკითხვისთანავე გამახსენდა ეს ამბავი.

მთლიანობაში ეს ესკიზები დიდი პანორამაა, უცნაური, შთამბეჭდავი, ზაურ კალანდიას მაღალმწერლური ნიჭიერებით შექმნილი.

უპირველესად კი საინტერესო ნახატებია, რომ შევაერთოთ, ლოდი - ცხოვრება შეგრჩება ხელთ.

ამ წერილის სათაურიც აქედან მოდის.


გაზეთი „ლიტერატურული საქართველო“, 2002-03-01

* http://www.opentext.org.ge/index.php?m=57&y=2002&art=10330

study
Back to top Go down
https://www.facebook.com/christopher.anyone.9
Sponsored content




ზაურ კალანდია Empty
PostSubject: Re: ზაურ კალანდია   ზაურ კალანდია Empty

Back to top Go down
 
ზაურ კალანდია
Back to top 
Page 1 of 1

Permissions in this forum:You cannot reply to topics in this forum
არმური Armuri :: მთქმელი და გამგონებელი (ავტორები და ტექსტები) :: მთხრობელთა და მოსათხრობთათვის-
Jump to: